1. Topraksız tarımda bitkiler, kökleri besin çözeltisine daldırılacak biçimde bir desteğe bağlanarak yetiştirilir ve normal gelişimlerini sürdürür. Bu yetiştirme biçiminde kökün aşağıdaki görevlerinden hangisinin yerini başka bir etken almıştır?

2. Genç bir kökün enine kesiti en dıştan merkeze doğru sırayla incelenmiş ve her katmanda göze çarpan özellik tabloya yazılmıştır; katmanların adları bilerek belirtilmemiştir. Buna göre, bu kesitle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3. Bir fide, saksısından çıkarılıp kökündeki toprak silkelendikten sonra bahçeye dikilmiş; bol sulanmasına karşın birkaç gün solgun kalmış, daha sonra yeniden dikleşmiştir. Bu bitkinin geçici olarak solgun kalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

4. Üç ayrı bitkide şu yapılar gözlenmiştir: X bitkisinde gövdenin toprağa yakın boğumlarından çıkıp toprağa giren ve bitkiyi rüzgâra karşı ayakta tutan yapılar; Y bitkisinde toprak altında etlenip kalınlaşmış ve nişasta bakımından zenginleşmiş ana kök; Z bitkisinde bir ağacın gövdesine tutunmayı sağlayan, topraktan su ve mineral almayan yapılar. Bu yapıların adları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

5. Toprakta ilerleyen bir kökün ucunu örten hücrelerin bir bölümü sürtünme nedeniyle sürekli dökülür. Bir deneyde bu örtü hücreleri bir bitkinin kök ucundan özenle sıyrılmış; birkaç gün sonra kök ucunda yeni bir örtünün oluştuğu ve kökün uzamayı sürdürdüğü görülmüştür. Bu gözlem aşağıdakilerden hangisini destekler?

6. Eğimli bir yamaçta yan yana yetişen iki bitki türünün kök sistemleri kazılarak incelenmiş ve ölçümler tabloda toplanmıştır.
I. X türü, toprağın derin katmanlarındaki sudan yararlanabilir.
II. Y türünün kökleri, yüzeydeki toprağın yağmurla taşınmasını güçleştirir.
III. Y türünün kök sistemi, embriyonik kökün kalınlaşarak gelişmesiyle oluşmuştur.
Buna göre, bu çıkarımlardan hangileri doğrudur?

7. İki yıllık bir kültür bitkisi, birinci yılında toprak üstünde yaprak rozeti oluştururken kökü belirgin biçimde kalınlaşır. İkinci yılında ise kökteki kalınlaşma durur; buna karşılık bitki uzun bir çiçek sapı geliştirip tohum verir. Bu bitkinin kökünde birinci yıl gerçekleşen kalınlaşmanın işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

8. Genç bir çift çenekli kökün emici tüy bölgesinden alınan enine kesitte, dıştan merkeze doğru şu hücre sıraları belirlenmiştir: tek sıralı epidermis (bazı hücreleri emici tüy taşır), 7 sıra hâlinde korteks parankiması, tek sıralı endodermis ve tek sıralı perisikl. Perisiklin hemen iç tarafında ksilem başlamaktadır.
Topraktaki suyun bir emici tüyden girip kökün yarıçapı boyunca her sırada bir hücrenin içinden geçerek en kısa yoldan ilk ksilem elemanına ulaştığı kabul edilirse, su ksileme ulaşıncaya kadar emici tüyü taşıyan hücre dahil kaç hücreden geçmiş olur?

9. Bir kökte emici tüyler, kök ucunun gerisinde hücrelerin uzamasını tamamladığı noktada oluşmaya başlar; oluşan her emici tüy 5 gün yaşadıktan sonra dökülür. Bu noktanın kök ucuna uzaklığı 6 mm'dir ve kök büyüdükçe değişmez. Kök her gün sabit hızla 4 mm uzamaktadır. Emici tüy bölgesinin gerisindeki olgun kök dokusunun toprağa göre yer değiştirmediği kabul edilmektedir.
Buna göre herhangi bir anda, canlı emici tüy taşıyan bölgenin kök ucuna en uzak noktası kök ucundan en fazla kaç mm geridedir?

10. İki farklı bitkinin genç köklerinin emici tüy bölgesinden alınan enine kesitlerde şu gözlemler yapılmıştır:
• K kökü: Merkezde parankima hücrelerinden oluşan bir öz bulunuyor; ksilem ve floem demetleri özün çevresinde, sayıca çok fazla ve birbiriyle almaşık olarak dizilmiş; ksilem ile floem arasında bölünebilen hücre tabakası görülmüyor.
• L kökü: Merkezde öz yok; ksilem merkezi dolduran dört kollu bir yıldız biçiminde, floem demetleri ise bu kolların arasında yer alıyor; ksilem ile floem arasında bölünebilen ince çeperli hücreler bulunuyor.
Bu gözlemlere göre,
I. K kökü, tohumunda tek çenek bulunan bir bitkiye aittir.
II. L kökünde ilerleyen yıllarda enine kalınlaşma görülebilir.
III. Her iki kökte de ksilem ve floem, ksilem içte olacak biçimde aynı yarıçap üzerinde yan yana bulunur.
IV. L kökünün ait olduğu bitkinin yapraklarında ağsı damarlanma görülmesi beklenir.
yargılarından hangileri doğrudur?

11. Gelgit etkisindeki tuzlu bataklıklarda yetişen bir ağaç türünün, çamur içinde yatay uzanan köklerinden yukarı doğru büyüyerek çamurun ve suyun yüzeyinin üzerine çıkan dik kök uzantıları geliştirdiği gözlenmiştir. Bu uzantıların yüzeyinde çok sayıda gözenek bulunduğu, iç kısımlarının ise geniş hava boşluklarıyla dolu olduğu belirlenmiştir.
Bu uzantıların bitkiye sağladığı temel yarar aşağıdakilerden hangisidir?

12. Toprak altında bulunan ve dışarıdan bakıldığında birbirine benzeyen iki yapı (X ve Y) incelenmiştir. X'in ucunu yüksük biçiminde bir örtünün kapladığı; enine kesitinde ksilem ve floemin ayrı yarıçaplar üzerinde almaşık olarak dizildiği görülmüştür. Y'nin yüzeyinde aralıklı dizilmiş pul biçimli küçük yapraklar ve bunların koltuğunda tomurcuklar bulunduğu; enine kesitinde ise ksilem ile floemin aynı demet içinde yan yana yer aldığı görülmüştür.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

13. Bir kökte yeni oluşan yan köklerin, ana kökün dış tabakalarını yararak dışarı çıktığı gözlenmiştir. Bu yan kökler ana kökün emici tüy taşıyan bölgesinde ortaya çıkmakta, kök ucuna yakın bölgelerde ise görülmemektedir. Bu gözlemlerden çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

14. Genetik olarak özdeş fidelerden oluşan iki gruptan K grubu düzenli sulanan, L grubu ise kurak bir toprakta 8 hafta yetiştirilmiştir. Süre sonunda bitkiler topraktan çıkarılmış; kök sistemleri ile toprak üstü kısımları (gövde ve yapraklar) ayrı ayrı kurutulup tartılmıştır. Bitki başına ortalama kuru kütleler şöyledir:
• K grubu: kök 20 g, toprak üstü kısım 80 g
• L grubu: kök 30 g, toprak üstü kısım 50 g
Buna göre L grubunda kök kuru kütlesinin toprak üstü kuru kütlesine oranı, K grubundaki aynı oranın kaç katıdır?

15. Kökün iletim demetlerini çevreleyen tek sıralı hücre tabakasında, hücre çeperlerinin belirli bir kuşağı su ve çözünmüş maddeleri geçirmeyen bir maddeyle kaplanmıştır. Bu kuşak, hücreler arası boşluklardan merkeze doğru ilerleyen yolu keser. Söz konusu yapının bitkiye sağladığı yarar aşağıdakilerden hangisidir?

16. Azotlu bileşikler bakımından yoksul bir toprak iki parçaya ayrılmış ve her birine aynı baklagil türünün tohumları ekilmiştir. Birinci parçanın toprağı önceden yüksek sıcaklıkta tutularak içindeki mikroorganizmalar öldürülmüş, ikinci parçanın toprağına dokunulmamıştır. Hiçbir parçaya gübre verilmemiş, diğer koşullar eşit tutulmuştur. Bir süre sonra yalnız ikinci parçadaki bitkilerin köklerinde küçük şişlikler (kök yumrucukları) oluştuğu ve bu bitkilerin birinci parçadakilere göre belirgin biçimde daha iyi geliştiği gözlenmiştir.
Bu sonuçlarla ilgili,
I. Kök yumrucukları, topraktaki bakterilerle kurulan bir ilişkinin ürünüdür.
II. İkinci parçadaki bitkiler havadaki azotu kendi enzimleriyle doğrudan bağlamıştır.
III. Bitki ile yumrucuklardaki canlılar arasındaki ilişkide her iki taraf da yarar sağlar.
IV. Birinci parçadaki bitkilerin zayıf kalması, köklerinin topraktan su alamamasından kaynaklanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

17. Bir kökün kaliptrasının hemen gerisinden başlayarak ardışık üç bölgeden (P, R, S; uçtan geriye sıralama bilerek verilmemiştir) alınan hücreler incelenmiştir:
• P: Hücreler küçük, çeperleri ince, çekirdekleri büyük; koful çok küçük; mitoz evrelerindeki hücrelere sık rastlanıyor.
• R: Hücreler boyca birkaç kat uzamış ve büyük merkezi koful taşıyor; bölünen hücreye hemen hiç rastlanmıyor; iletim elemanları henüz olgunlaşmamış.
• S: Epidermis hücrelerinin bir bölümü toprağa doğru ince uzantılar taşıyor; olgun ksilem ve floem elemanları görülüyor.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

18. Bir buğday fidesinde tohumdan çıkan ilk kökün kısa süre sonra gelişmesini durdurduğu; gövdenin toprağa yakın boğumlarından çıkan, sayıca çok ve birbirine benzer kalınlıktaki köklerin kök sistemini oluşturduğu görülmüştür. Bir söğüt dalından kesilip suya konan bir parçada da birkaç gün içinde gövde dokusundan kökler çıkmıştır.
Bu gözlemlerle ilgili,
I. Her iki durumda da kökler, embriyonik kökten başka bir organdan köken almıştır.
II. Buğdayın kök sistemi saçak köktür ve bu kök tipi tek çenekli bitkilerde yaygındır.
III. Söğüt dalından kök çıkması, bu bitkinin çelikle çoğaltılabileceğini gösterir.
IV. Buğdayda ilk kökün gelişmesini durdurması, bitkinin kazık kök sistemi oluşturacağını gösterir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

19. Bir araştırmacı, çimlenmiş bir fasulye kökünün ucundan başlayarak 2,0 mm aralıklarla mürekkeple işaretler koymuş ve kökü nemli ortamda 48 saat daha büyütmüştür. Süre sonunda ardışık işaretler arasındaki uzunluklar yeniden ölçülmüş, sonuçlar tabloda toplanmıştır. Buna göre, kökün 48 saatteki toplam boy artışının yüzde kaçı uzama bölgesinde gerçekleşmiştir?

20. Çok yıllık odunsu bir çift çenekli bitkinin kökünde, uca yakın genç bölge ile birkaç yaşındaki yaşlı bölgeden alınan enine kesitler karşılaştırılmıştır. Genç bölgede emici tüylü epidermis, geniş bir korteks ve endodermis görülmüştür. Yaşlı bölgede ise çapın belirgin biçimde arttığı, en dışta mantar dokusu bulunduğu, epidermis ile korteksin artık görülmediği belirlenmiştir.
Bu farkla ilgili,
I. Yaşlı bölgedeki kalınlaşma, kambiyumun içe ksilem, dışa floem oluşturmasıyla gerçekleşmiştir.
II. Yaşlı bölgenin topraktan su ve mineral emmeye katkısı genç bölgeye göre azdır.
III. Yaşlı bölgedeki mantar dokusu, kök ucundaki uç meristemin bölünmeleriyle oluşmuştur.
IV. Bu tür kalınlaşma, mısır ve buğday gibi bitkilerin köklerinde de görülür.
ifadelerinden hangileri doğrudur?