1. Bir vücut dokusundaki kılcal damarın atardamar ucundan toplardamar ucuna doğru ilerleyen kanda, aşağıdaki değişikliklerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

2. Kılcal damarın duvarından süzülerek hücreler arasındaki boşluğa geçen sıvıya doku sıvısı denir; hücreler gereksinim duydukları maddeleri bu sıvıdan alır, atıklarını bu sıvıya verir.
Bir vücut dokusundaki doku sıvısıyla ilgili,
I. Glikoz derişimi, kılcalın atardamar ucundaki kan plazmasınınkine yakındır.
II. Protein derişimi, kan plazmasınınkinden düşüktür.
III. Oksijen derişimi, kılcalın atardamar ucundaki kan plazmasınınkinden yüksektir.
yargılarından hangileri doğrudur?

3. Şemada iki damar tipinin duvar özellikleri karşılaştırılmıştır. Sağlıklı bir insanda dolaşımdaki kanın yaklaşık üçte ikisi toplardamarlarda bulunur; oysa her iki damar tipinden de birim zamanda geçen kan hacmi birbirine eşittir.
Toplardamarların bu kadar çok kan barındırabilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

4. Beyindeki kılcal damarların duvarını oluşturan hücreler birbirine sıkı bağlantılarla tutunmuşken, karaciğerdeki kılcal damarların duvarında hücreler arasında geniş açıklıklar bulunur. Bu nedenle karaciğer kılcallarından plazma proteinleri kolayca geçerken beyin kılcallarından birçok küçük molekül bile geçemez.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

5. Sağlıklı bir insanda bilekteki atardamarın üzerine parmak bastırıldığında kalp atışıyla uyumlu bir nabız hissedilirken, hemen yanındaki toplardamarın üzerinde böyle bir nabız hissedilmez.
Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

6. Aortun duvarında elastik lifler bol miktarda bulunur. Sol karıncık kasıldığında aorta pompalanan kan, aort duvarını gererek burada bir miktar kanın geçici olarak birikmesine yol açar; karıncık gevşediğinde ise gerilen duvar eski hâline dönerken biriken kanı ileri doğru iter.
Buna göre,
I. Karıncık gevşerken aortta ilerleyen kanı iten kuvvet, kalp kasının kasılmasıdır.
II. Aort duvarında geçici olarak biriken kan, karıncık gevşediği sırada kılcal damarlara doğru iletilir.
III. Aortta kesintili olan kan akışı, kılcal damarlara doğru ilerledikçe daha düzenli hâle gelir.
yargılarından hangileri doğrudur?

7. Sağlıklı bir insanda aort (P), vücut kılcallarının tümü (R) ve iki ana toplardamar birlikte (S) karşılaştırılmaktadır.
Bu damar grupları için aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?

8. Bir vücut dokusundaki kılcal damarın atardamar ucunda kan basıncı 35 mmHg, toplardamar ucunda 15 mmHg'dır; plazma proteinlerinin oluşturduğu osmotik basınç kılcal boyunca 25 mmHg ve sabittir. Doku sıvısının basınçları önemsiz kabul edilmektedir.
Uzun süreli protein yetersizliği nedeniyle plazma protein miktarı azalan bir kişide osmotik basınç 18 mmHg'ya düşmüş, kılcaldaki kan basınçları ise değişmemiştir.
Bu kişide atardamar ucunda sıvıyı doku aralığına iten net basınç, toplardamar ucunda sıvıyı kana çeken net basınçtan kaç mmHg fazladır?

9. Bir kişinin kalp debisi 4800 mL/dk'dır ve bu kanın tamamı vücut kılcallarından geçerek kalbe döner. Aortun kesit alanı 4 cm², vücut kılcallarının toplam kesit alanı 4000 cm²; bir kılcalın uzunluğu ise 0,6 mm'dir.
Buna göre bir alyuvar bir kılcal damarı ortalama kaç saniyede geçer?

10. Bir dokuda kılcalların atardamar uçlarından doku aralığına dakikada 15 mL sıvı süzülmekte, toplardamar uçlarından dakikada 13,5 mL sıvı kana geri dönmektedir; doku aralığında kalan sıvı lenf damarlarıyla dolaşıma katılmaktadır.
Bu dokudaki lenf damarları tıkanırsa, süzülme ve geri dönüş hızları değişmediği kabul edildiğinde 3 saatte doku aralığında fazladan kaç mL sıvı birikir?

11. Uzun süre kıpırdamadan ayakta duran kişilerde bacaklarda kan birikmesi ve ayak bileklerinde şişlik görülebilir; kısa yürüyüşler bu durumu azaltır.
Bu gözlemi açıklamak için aşağıdaki ifadelerden hangileri kullanılabilir?
I. Bacak kaslarının kasılmaması, toplardamarları sıkıştırarak kanı kalbe doğru iten etkiyi ortadan kaldırır.
II. Toplardamar duvarı ince ve esnek olduğundan biriken kanla kolayca genişler.
III. Toplardamar kapakçıkları, ayakta durulduğunda kanın kalpten bacaklara doğru akmasını sağlar.
IV. Hareketsiz durulduğunda bacak atardamarlarındaki kan basıncı sıfıra düşer.

12. Düzenli dayanıklılık egzersizi yapan bir kişinin bacak kaslarında, kasa gelen toplam kan miktarı değişmediği hâlde açık kılcal damar sayısının arttığı varsayılmaktadır.
Bu durumda kas dokusunda,
I. kılcalların toplam kesit alanı artar,
II. kılcallardaki kan akış hızı azalır,
III. kas hücrelerinin en yakın kılcala ortalama uzaklığı azalır,
IV. kanın kılcallarda kalış süresi kısalır
değişimlerinden hangileri beklenir?

13. Bir kurbağanın ayak perde zarı ışık mikroskobunda incelendiğinde üç tür damarda şu gözlemler yapılmıştır:
P: Kan, damarın dallandığı yöne doğru hızlı ve atımlarla uyumlu kesik kesik akmaktadır.
R: Alyuvarlar tek sıra hâlinde, yavaşça ilerlemektedir.
S: İnce kollar birleşerek kalınlaşan damarda kan, düzgün ve P'dekinden yavaş akmaktadır.
Bu gözlemlere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

14. Sağlıklı bir insanın vücut dokusundaki kılcal damarlar için aşağıdakilerden hangileri kılcal duvarından doku aralığına önemli miktarda geçebilir?
I. Glikoz
II. Plazma proteinleri (albümin)
III. Alyuvar
IV. Akyuvar

15. Bir dolaşım modelinde aorttan dakikada 6000 mL kan geçmekte ve bu kanın tamamı vücut kılcallarından geçerek geri dönmektedir. Aortun kesit alanı 5 cm², vücut kılcallarının toplam kesit alanı ise 2500 cm²'dir.
Bir damar kesitinden birim zamanda geçen kan hacmi, kesit alanı ile ortalama akış hızının çarpımına eşit olduğuna göre, aorttaki ortalama akış hızı kılcal damarlardaki ortalama akış hızının kaç katıdır?

16. Tabloda, bir vücut dokusundaki kılcal damarın üç ayrı noktasında ölçülen iki basınç değeri verilmiştir. Kılcal içindeki kan basıncı sıvıyı kandan doku aralığına doğru iterken, plazma proteinlerinin ozmotik çekme basıncı sıvıyı doku aralığından kılcala doğru çeker.
Bu verilere dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

17. Kanın dolaşım boyunca geçtiği damar bölümlerinde ölçülen ortalama kan basıncı, sağlıklı bir insan için grafikte verilmiştir. Bir damar bölümünde basıncın çok düşmesi, o bölümün kan akışına gösterdiği direncin yüksek olduğunu gösterir.
Bu grafiğe dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

18. Mikroskopta incelenen üç damarın duvar yapısı şöyledir:
K: Üç katmanlıdır; orta katmanı kalın, düz kas ve elastik lif bakımından zengindir.
L: Üç katmanlıdır; orta katmanı ince, iç yüzeyinde yer yer cep biçimli kapakçıklar vardır.
M: Duvarı tek katlı yassı endotel hücrelerinden oluşur.
Bu damarlarla ilgili,
I. K'deki kan basıncı L'dekinden yüksektir.
II. L'deki kapakçıklar kanın kalbe doğru tek yönlü akmasını sağlar.
III. L'de kan basıncı K'dekinden yüksek olduğu için kanın geri kaçmasını önleyen kapakçıklara gerek duyulur.
IV. M'nin duvarı ince olduğu için kan ile doku sıvısı arasındaki madde alışverişi bu damarlarda gerçekleşir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

19. Bir vücut kılcalı 1000 µm uzunluğundadır. Kılcaldaki kan basıncı atardamar ucunda 35 mmHg'dır ve kılcal boyunca düzgün biçimde (uzunlukla doğru orantılı olarak) azalarak toplardamar ucunda 15 mmHg olur. Plazma proteinlerinin oluşturduğu osmotik basınç kılcal boyunca 27 mmHg ve sabittir; doku sıvısının basınçları önemsizdir.
Buna göre bu kılcalın, sıvının kandan doku aralığına geçtiği bölümü kaç µm uzunluğundadır?

20. Bir yetişkinin vücudundaki toplam su miktarı 45 litredir; bunun 30 litresi hücrelerin içinde, kalanı ise hücrelerin dışında bulunur. Hücre dışındaki suyun 3 litresi kan plazmasını oluşturur, geri kalanı ise hücreler arasını dolduran doku sıvısıdır.
Buna göre bu kişide doku sıvısının hacmi, kan plazmasının hacminin kaç katıdır?