sekizgenacademy.com

İskelet Kasının Kasılma Mekanizması, Kasılmanın Kontrolü, Enerji Metabolizması — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________     Tarih: 07.10.2026     20 soru AYT Biyoloji

Soru Kitapçığı

İskelet Kasının Kasılma Mekanizması, Kasılmanın Kontrolü, Enerji Metabolizması — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

AYT • Biyoloji BİYOLOJİ TESTİ A
  1. Bu testte 20 soru vardır.
  2. Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Dinlenme hâlindeki bir sporcu yüksek şiddette koşuya başladığında iskelet kası liflerinde ATP, birbirini izleyen farklı kaynaklardan sağlanır. Bu kaynakların devreye girme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Kreatin fosfat → hazır ATP → oksijenli solunum → oksijensiz solunum B) Kreatin fosfat → oksijensiz solunum → hazır ATP → oksijenli solunum C) Hazır ATP → oksijenli solunum → kreatin fosfat → oksijensiz solunum D) Hazır ATP → kreatin fosfat → oksijenli solunum → oksijensiz solunum E) Hazır ATP → kreatin fosfat → oksijensiz solunum → oksijenli solunum

2. Bir motor nöron ile bu nöronun uyardığı kas liflerinin tümü birlikte bir motor ünite oluşturur. Parmak hareketlerini sağlayan kaslarda bir motor üniteye düşen lif sayısı azken, bacaktaki büyük kaslarda bu sayı çok daha fazladır.
I. Bir kasın ürettiği kuvvet, uyarılan motor ünite sayısı artırılarak yükseltilebilir.
II. Parmak kasları, bacak kaslarına göre daha ince ayarlı hareket üretmeye elverişlidir.
III. Bir motor nöron uyarıldığında kendi ünitesindeki liflerin bir bölümü kasılırken bir bölümü gevşek kalır.
IV. Aynı kasın motor üniteleri sırayla uyarılarak kasın uzun süre kuvvet üretmesi sağlanabilir.
Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve IV E) II, III ve IV

3. Kısa süreli ve çok yoğun bir koşunun ardından sporcunun solunum hızı, koşu bittiği hâlde bir süre daha yüksek kalmaktadır. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Koşuda biriken laktik asidin karaciğerde glikoza dönüştürülmesi ve depoların yenilenmesi ek oksijen gerektirir. B) Kaslarda biriken laktik asit, akciğerlerde karbondioksite ayrıştırılarak solunum yoluyla dışarı atılır. C) Laktik asit oluşumu sırasında açığa çıkan karbondioksitin vücuttan uzaklaştırılması gerekir. D) Kaslarda kalan kreatin fosfat, oksijen kullanılarak doğrudan laktik aside dönüştürülür. E) Yoğun kasılma sırasında kaslara giden kan akışı durduğundan oksijen ancak koşu bitince ulaştırılabilir.

4. Ölümden birkaç saat sonra iskelet kaslarının sertleşip gevşeyemez duruma gelmesi ölüm katılığı olarak adlandırılır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sarkoplazmadaki Ca²⁺'nin sarkoplazmik retikuluma geri pompalanarak tükenmesi B) Motor nöronlardan asetilkolin salgılanmasının kesintisiz olarak sürmesi C) Aktin ve miyozin ipliklerinin boylarının kalıcı biçimde kısalmış olması D) ATP üretiminin durmasıyla miyozin başlarının aktinden ayrılamaması E) Kasta biriken laktik asidin ince iplikleri birbirine yapıştırması

5. Uyarının alınmasından kasılmanın başlamasına kadar geçen olaylar şemada sırasıyla verilmiştir. Şemada gösterilmeyen basamak, sarkoplazmaya kalsiyum iyonlarının salınması ile kasılmanın başlaması arasında gerçekleşir. Buna göre bu basamakta gerçekleşen olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ca²⁺ troponine bağlanır ve tropomiyozin kayarak aktin üzerindeki bağlanma bölgeleri açılır. B) Ca²⁺ miyozin başlarına bağlanarak başlardaki ATP parçalayıcı enzimi etkinleştirir. C) Ca²⁺ aktin ipliklerine bağlanarak onların miyozin üzerinde kaymasını doğrudan sağlar. D) Ca²⁺ Z çizgilerine bağlanarak bu çizgilerin birbirine doğru çekilmesini başlatır. E) Ca²⁺ zardaki asetilkolin alıcılarını kapatarak uyartının yinelenmesini engeller.

6. Bir iskelet kası lifi uyarıldığında sarkomerlerde meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki yargılar ileri sürülüyor.
I. Z çizgileri birbirine yaklaşır.
II. A bandının uzunluğu kısalır.
III. H bölgesi daralır.
IV. Aktin ve miyozin ipliklerinin kendi boyları kısalır.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) Yalnız III B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

7. Tek bir eşik üstü uyarı alan iskelet kası lifi bir kez kasılıp gevşer. Uyarılar, lifin gevşemesi tamamlanmadan art arda verildiğinde kasılmalar üst üste biner; uyarı sıklığı yeterince artırıldığında lif gevşemeye fırsat bulamadan sürekli kasılı kalır. Bu duruma tetanos denir.
I. Art arda gelen uyarılarla üst üste binen kasılmalar, tek kasılmadakinden daha büyük kuvvet oluşturur.
II. Tetanos sırasında Ca²⁺ sarkoplazmadan tam olarak geri alınamadığından lif gevşeyemez.
III. Tek bir lifte, eşik üstündeki uyarının şiddeti artırıldıkça tek kasılmanın kuvveti de artar.
IV. Uzun süren tetanos, lifte ATP ve kreatin fosfatın azalmasıyla yorgunluğa yol açar.
Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) I, II ve IV

8. Kas lifinin uyarılması, kasılması ve gevşemesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar aşağıda verilmiştir.
I. Miyozin başının aktine bağlı durumdan ayrılması
II. Ca²⁺ iyonlarının sarkoplazmadan sarkoplazmik retikulum içine geri taşınması
III. Ca²⁺ iyonlarının troponine bağlanması
IV. Uyarıdan sonra lif zarında Na⁺ ve K⁺ iyonlarının pompalarla yeniden dağıtılması
Bu olaylardan hangilerinde doğrudan ATP harcanır?

A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

9. Bir araştırmacı, iskelet kasından ayrıştırdığı ve zarları madde geçişine açık duruma getirilmiş kas lifi demetlerini dört ayrı kaba koymuş, kaplara farklı çözeltiler ekleyerek demetlerin boyundaki değişimi izlemiştir. Sonuçlar tabloda verilmiştir. Buna göre bu deneyden çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kısalmayı Ca²⁺ başlatır, ATP ise yalnızca kasılma sonrasındaki gevşeme için harcanır. B) Kısalma için ATP ile Ca²⁺ birlikte gereklidir; biri yokken çapraz köprü döngüsü işlemez. C) Kısalma için ortamda ATP bulunması yeterlidir; Ca²⁺ ipliklerin eski konumuna dönmesini sağlar. D) Demetin sertleşmesi, aktin ve miyozin ipliklerinin birbirinden ayrılmasından ileri gelmektedir. E) Ca²⁺ miyozin başındaki enzimi etkinleştirir, ATP ise aktin ipliğinin boyunu kısaltır.

10. Motor nöronun kas lifine ulaşan ucundan salınan asetilkolin, kas lifi zarındaki almaçlara bağlanarak lifi uyarır. Asetilkolin, aradaki boşlukta bulunan bir enzimle kısa sürede parçalanır; böylece her sinir uyarısı lifte yalnız bir uyarı oluşturur. Bazı böcek öldürücüler bu enzimi çalışmaz hâle getirir.
Bu tür bir böcek öldürücüyle zehirlenen bir kişide aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?

A) Kas liflerinin art arda uyarılmasıyla istemsiz kasılmalar oluşması B) Asetilkolin salınamadığı için kasların gevşek kalması C) Sarkoplazmik retikulumdan Ca²⁺ salınımının durması D) Miyozin başlarının aktine bağlanamaması E) Asetilkolin almaçlarının kapanmasıyla kasılmanın başlamaması

11. Yoğun kasılma sırasında saniyede 12 birim ATP harcayan bir iskelet kası lifinde, aynı sırada oksijenli solunumla saniyede 4 birim ATP üretilmektedir. Kasılmanın başladığı anda lifte hazır hâlde 6 birim ATP ile 18 birim kreatin fosfat bulunmakta ve her bir kreatin fosfat molekülü bir ADP'yi fosforlandırarak 1 birim ATP oluşturmaktadır. Başka bir ATP kaynağı devreye girmezse bu lif kasılmayı kaç saniye sürdürebilir?

A) 0,50 B) 0,75 C) 2,00 D) 2,25 E) 3,00

12. 64 motor üniteden oluşan bir iskelet kasında ünitelerin 40'ı küçük ünitedir ve her birinde 50 kas lifi bulunur; 24'ü büyük ünitedir ve her birinde 500 kas lifi bulunur. Bir motor nöron uyarıldığında kendi ünitesindeki liflerin tümü kasılır. Kasın ürettiği kuvvet kasılan lif sayısıyla doğru orantılıdır ve her lif eşit kuvvet üretir. Kuvvet artırılırken önce küçük ünitelerin tümü, ardından gerektiği kadar büyük ünite devreye girmektedir.
Buna göre kas, en büyük kuvvetinin yarısını ürettiği anda kaç motor ünite etkin durumdadır?

A) 10 B) 14 C) 32 D) 50 E) 64

13. Bir araştırmacı, aynı kastan aldığı iki eş kas lifinden birini normal dinlenme uzunluğunda, diğerini ise sarkomerleri normalden belirgin biçimde uzun olacak kadar gerilmiş durumda sabitlemiş ve iki lifi aynı şiddette uyarmıştır. Gerilmiş lifin ürettiği kasılma kuvvetinin, normal uzunluktaki lifinkinden belirgin biçimde düşük olduğunu gözlemiştir. Ortamdaki ATP ve Ca²⁺ miktarları iki lif için aynıdır.
Bu sonucu en iyi açıklayan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gerilme sırasında aktin ve miyozin ipliklerinin boyu uzayıp incelmiştir. B) Gerilen sarkomerde A bandı uzadığı için miyozin başlarının sayısı azalmıştır. C) Gerilen sarkomerde I bandı kısalarak ince ipliklerin hareketini engellemiştir. D) Gerilmeyle sarkoplazmik retikulumdaki Ca²⁺ depoları tükenmiştir. E) İplik örtüşmesi azaldığından kurulabilen çapraz köprü sayısı azalmıştır.

14. Yoğun kasılma başlatılan bir iskelet kası lifinde, kasılma boyunca sarkoplazmadaki ATP ve kreatin fosfat derişimleri ölçülerek grafiğe aktarılmıştır. Buna göre kreatin fosfat derişiminin ATP derişimine eşitlendiği an, kasılmanın kaçıncı saniyesidir?

A) 5 B) 6 C) 7 D) 10 E) 14

15. Bir araştırmacı, uygun ortamda tuttuğu bir iskelet kası lifini kısa süreli bir uyarıyla uyarmış; lifin kasıldığını ve uyarı sona erdikten kısa süre sonra gevşediğini gözlemiştir. Daha sonra ortama, sarkoplazmik retikulum zarındaki ve Ca²⁺ iyonlarını sarkoplazmadan retikulum içine taşıyan pompaları çalışmaz hâle getiren bir madde eklemiş, ardından lifi aynı biçimde yeniden uyarmıştır.
Buna göre ikinci uyarıdan sonra lifte aşağıdakilerden hangisinin gözlenmesi beklenir?

A) Uyarı sona erdikten sonra lifin gevşemesinin gecikmesi B) Uyarı verildiğinde lifte kasılmanın başlamaması C) Kasılma sırasında ince ipliklerin boyunun kısalması D) Miyozin başlarının ATP harcamadan aktinden ayrılması E) Kasılma sırasında A bandının belirgin olarak kısalması

16. Kasılan bir lifte, bir yarım sarkomerdeki ince iplikler kasılma boyunca kalın ipliklere göre 0,3 µm kaymıştır (1 µm = 1000 nm). Bu yarım sarkomerde çalışan 300 miyozin başının her birinin kaymanın tamamı boyunca art arda döngü yaptığı; her döngüde ince ipliği 10 nm kaydırdığı ve 1 ATP harcadığı kabul edilmektedir. Kasılma sonrasındaki gevşemede bu bölgeye ait 4000 Ca²⁺ iyonu sarkoplazmadan sarkoplazmik retikulum içine taşınmakta ve her ATP ile 2 Ca²⁺ iyonu taşınmaktadır.
Buna göre bu yarım sarkomerin bir kasılma ve gevşeme süreci boyunca harcanan toplam ATP kaçtır?

A) 2000 B) 9000 C) 11000 D) 13000 E) 20000

17. Gevşek durumdaki bir iskelet kası lifinde bir sarkomerin uzunluğu 3,0 µm, A bandının uzunluğu 1,6 µm ve H bölgesinin uzunluğu 0,6 µm olarak ölçülmüştür. Lif uyarılıp kasıldığında aynı sarkomerin uzunluğu 2,6 µm'ye inmiştir.
Kayan iplikler modeline göre kasılı durumdaki bu sarkomerde H bölgesinin uzunluğu kaç µm'dir?

A) 0 B) 0,2 C) 0,4 D) 0,6 E) 1,0

18. Dinlenmiş üç sporcu, en yüksek temposunu koruyarak farklı sürelerde koşmaktadır: P yaklaşık 10 saniye süren 100 m koşusunu, R yaklaşık 1 dakika süren 400 m koşusunu, S ise saatler süren maraton koşusunu tamamlamaktadır. Kas liflerinde ATP'nin yenilenmesini sağlayan başlıca kaynaklar şöyle kısaltılmıştır:
K: Kreatin fosfat
F: Laktik asit fermantasyonu
O: Oksijenli solunum
Buna göre P, R ve S sporcularının bacak kaslarında koşunun büyük bölümünde ATP'nin başlıca kaynağı sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) F, K, O B) K, F, O C) K, O, F D) O, F, K E) F, O, K

19. Bir iskelet kasından alınan tek bir lifte, gevşek durumdaki bir sarkomerin bölümleri ölçülmüş ve sonuçlar tabloda verilmiştir. Aynı lif uyarılıp kasıldığında I bandının toplam uzunluğunun 0,4 µm'ye düştüğü belirlenmiştir. Buna göre kasılı durumdaki sarkomerin uzunluğu kaç µm'dir?

A) 1,2 B) 1,6 C) 2,0 D) 2,4 E) 2,8

20. Bir sarkomerde ince (aktin) iplikler Z çizgilerinden başlayarak sarkomerin ortasına doğru uzanır. Gevşek durumdaki bir sarkomerin uzunluğu 2,8 µm, I bandının toplam uzunluğu 1,2 µm ve H bölgesinin uzunluğu 0,4 µm'dir. Lif kasıldığında sarkomer uzunluğu 2,4 µm'ye inmiştir.
Buna göre kasılı durumdaki bu sarkomerde tek bir ince ipliğin uzunluğu kaç µm'dir?

A) 0,4 B) 0,6 C) 1,0 D) 1,2 E) 1,4

BİYOLOJİ TESTİ BİTTİ.

İSKELET KASININ KASILMA MEKANİZMASI, KASILMANIN KONTROLÜ, ENERJİ METABOLİZMASI — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

BİYOLOJİ

1-E 2-D 3-A 4-D 5-A 6-B 7-E 8-C 9-B 10-A

11-E 12-D 13-E 14-C 15-A 16-C 17-B 18-B 19-C 20-D

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com