1. Peynir üretiminde sütü pıhtılaştırmak için kullanılan bir enzim eskiden yalnız süt emen buzağıların midesinden elde edilirdi. Bugün bu enzimin geni mayalara aktarılarak enzim büyük kaplarda üretilebilmektedir.
Bu gelişmenin sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

2. Şeker hastalarının kullandığı insülin eskiden kesilen hayvanların pankreaslarından elde edilirken, bugün insan insülin geni bakterilere aktarılarak bu hormon büyük kültür kaplarında üretilmektedir.
Bu değişimin sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

3. Hastalık yapıcı bir virüsün yüzey proteininin geni mayalara aktarılmış, mayaların ürettiği protein saflaştırılarak aşı olarak kullanılmıştır.
Bu üretim biçiminin sağladığı üstünlük aşağıdakilerden hangisidir?

4. Bir kişinin bazı hastalıklara yatkınlığı, DNA'sının incelenmesiyle hastalık ortaya çıkmadan önce belirlenebilmektedir. Bu bilginin kişinin izni dışında başkalarınca kullanılabileceği yönünde kaygılar dile getirilmektedir.
Bu kaygıyı doğuran temel durum aşağıdakilerden hangisidir?

5. Denize karışan atıkların temizlenmesinde kullanılmak üzere seçilen dört bakteri suşuyla bir deneme yürütülmüş; suşların 10 günde parçaladığı madde oranları tabloda verilmiştir.
Bu verilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Geniş yanıklarda, hastanın kendi vücudundan alınan hücrelerden laboratuvarda deri dokusu üretilip hastaya uygulanabilmektedir.
Bu yöntemin, başka bir kişiden alınan deriyle yapılan nakle göre sağladığı üstünlük aşağıdakilerden hangisidir?

7. Büyüme hormonu geni aktarılmış bir balık çeşidi, yabani akrabalarından çok daha hızlı büyümektedir. Bu balıkların kapalı havuzlardan kaçarak aynı türün yabani popülasyonlarının yaşadığı doğal sulara karışabileceği düşünülmektedir. Bu konuda şu kaygılar dile getirilmiştir:
I. Kaçan balıkların besin ve üreme alanı için yabani bireylerle rekabete girmesi
II. Aktarılan genin üreme yoluyla yabani popülasyona geçmesi
III. Gen aktarılmış balıkları yiyen canlıların, büyüme hormonu genini sindirim yoluyla kendi DNA'larına alması
IV. Bu balıklarla beslenen ya da onlarla aynı besini tüketen canlıların sayısının değişebilmesi
Bu kaygılardan hangilerinin bilimsel bir dayanağı vardır?

8. Adli bir olayda olay yerinden alınan DNA ile bir şüphelinin DNA'sı, kalıtımları birbirinden bağımsız olan dört bölgede karşılaştırılmış ve dört bölgede de aynı sonuç elde edilmiştir. Toplumda rastgele seçilen bir kişinin bu bölgelerde aynı sonucu verme sıklıkları sırasıyla 1/10, 1/20, 1/5 ve 1/50'dir.
Buna göre rastgele seçilen bir kişinin dört bölgede birden bu sonucu vermesi, kaç kişide bir beklenen bir durumdur?

9. Bir bölgede çiftçilerin büyük çoğunluğu, verimi yüksek olan aynı gen aktarılmış buğday çeşidini ekmeye başlamış; bölgenin yerel buğday çeşitleri zamanla ekilmez olmuştur.
Bu durumun bölgedeki tarım için doğurabileceği en önemli risk aşağıdakilerden hangisidir?

10. Genetik bir hastalığı önlemek için iki yaklaşım tartışılmaktadır. Birincisinde sağlam gen, hastanın yalnız etkilenen dokusundaki vücut hücrelerine aktarılmaktadır. İkincisinde ise hastalık geni erken embriyoda, ileride eşey hücrelerini oluşturacak hücreler de dahil bütün hücrelerde düzeltilmektedir.
İkinci yaklaşımın birinciye göre daha fazla etik tartışma doğurmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

11. Kalıtsal bir hastalıkta, eksik proteini üreten sağlam gen bir taşıyıcı yardımıyla hastanın belirli bir dokusundaki hücrelere aktarılmakta ve hastanın belirtileri gerilemektedir.
Bu uygulamanın sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

12. Kan pıhtılaşmasını düzenleyen bir insan proteininin geni, döllenmiş bir keçi yumurtasına (zigota) aktarılmıştır. Gelişen keçinin bu proteini yalnız sütünde salgıladığı belirlenmiştir. Bu uygulamayla ilgili şu ifadeler öne sürülmüştür:
I. Aktarılan gen, keçinin yavrularına kalıtılabilir.
II. Protein yalnız sütte bulunduğuna göre aktarılan gen yalnız meme bezi hücrelerinde vardır.
III. Ürün, hayvanın yaşamına son verilmeden sürekli elde edilebilir.
IV. Proteinin insanda işlev görmesi, keçide insandakinden farklı bir amino asit dizisiyle üretilmesine bağlıdır.
Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

13. Yabancı ot ilacına dayanıklılık sağlayan bir gen aktarılmış kültür bitkisinin bütün bireyleri bu gen bakımından homozigottur; dayanıklılık özelliği baskın olarak kalıtılmaktadır. Bu bitkinin polenleri, aynı bölgede yetişen ve geni taşımayan yabani akraba bitkilerin dişi organlarına ulaşarak verimli melez tohumlar oluşturmuştur. Bu melez tohumlardan gelişen bitkiler yalnız kendi aralarında tozlaşmış ve 160 tohum elde edilmiştir.
Bu tohumlardan gelişecek bitkilerden kaç tanesinin yabancı ot ilacına dayanıklı olması beklenir?

14. Böcekleri öldüren bir protein üreten gen aktarılmış bir mısır çeşidi, bir bölgede yıllarca geniş alanlarda ekilmiştir. Zamanla bu proteinden etkilenmeyen böceklerin popülasyondaki oranının arttığı gözlenmiştir. Uzmanlar bu artışı yavaşlatmak için gen aktarılmış tarlaların yanında gen aktarılmamış mısır ekilen alanlar bırakılmasını önermektedir.
Bu önerinin dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

15. Toprak ve iklim koşulları birbirinin aynı olan dört tarlada, aynı türün iki çeşidiyle bir deneme yürütülmüş; çeşitlere uygulanan böcek ilacı sayısı ile elde edilen ürün miktarı tabloda verilmiştir.
Bu verilere dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

16. Pirinç tanelerinde A vitamininin öncül maddesini üreten genler pirinç bitkisine aktarılmış ve tanelerinde bu maddeyi biriktiren bir çeşit elde edilmiştir. Bu çeşidin, beslenmesi büyük ölçüde pirince dayanan bölgelerde A vitamini eksikliğini azaltması beklenmektedir. Bu uygulamayla ilgili şu ifadeler öne sürülmüştür:
I. Bitkinin tanelerinde üretilen maddelerden biri değişmiştir.
II. Aktarılan genler bu çeşidin tohumlarıyla sonraki kuşaklara geçebilir.
III. Bu pirinci yiyen kişilerin hücrelerine aktarılan genler geçer ve kişiler öncül maddeyi kendileri üretmeye başlar.
IV. Eksikliğin azalması, bitkinin öncül maddeyi bu kişilerin bağırsağında üretmesine bağlıdır.
Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

17. Nesli tükenmek üzere olan ve doğada birkaç bireyi kalmış bir memeli türünü korumak için, bu bireylerin vücut hücrelerinden çekirdek aktarımıyla çok sayıda kopya birey üretilmesi önerilmektedir.
Bu yöntemle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

18. Çekinik bir alelin homozigot olmasıyla ortaya çıkan genetik bir kan hastalığı taşıyan bir erkeğe gen tedavisi uygulanmıştır: kemik iliğindeki kan yapan hücrelerine hastalık geninin sağlam aleli aktarılmış ve hastalık belirtileri ortadan kalkmıştır. Bu erkek, aynı hastalık bakımından heterozigot olan sağlıklı bir kadınla evlenmiştir.
Bu çiftin doğacak bir çocuğunun bu hastalığa yakalanma olasılığı yüzde kaçtır?

19. Gen aktarımı çalışmalarında, aktarımın gerçekleştiği hücreleri seçebilmek için plazmite antibiyotiğe direnç geni de takılır. Bu genin, tüketilen ürünlere kadar taşınmasından kaygı duyulmaktadır.
Bu kaygının dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

20. Yabancı ot ilacına dayanıklılık geni aktarılmış bir kültür bitkisinin geniş alanlarda ekilmesi düşünülmektedir. Bu bitkinin, aynı bölgede yetişen yabani akrabalarıyla tozlaşabildiği bilinmektedir.
Bu durumda dile getirilen çevresel kaygının dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?