Duyu Reseptörleri, Deri, Burun, Dil — Çalışma Kağıdı

1. Gözleri bağlanan bir denek, aynı büyüklükte kesilmiş elma ve patates parçalarını çiğneyerek ayırt etmeye çalışmıştır. Burnu açıkken iki besini de her denemede doğru adlandıran denek, burun delikleri kapatıldığında ikisini birbirinden ayırt edememiştir. Deneyin iki aşamasında da deneğin tükürük salgısı ve çiğneme süresi aynı tutulmuştur.
Bu sonuç aşağıdakilerden hangisini destekler?

A) Koku ve tat duyuları aynı reseptör grubu tarafından alınmaktadır. B) Burun deliklerinin kapatılması, dildeki tat tomurcuklarının uyarılmasını engellemiştir. C) Besinlerin ayırt edilmesinde tat duyusuna koku duyusundan gelen bilgi de eklenmektedir. D) Tat duyusunun oluşması, koku moleküllerinin tat tomurcuklarında çözünmesine bağlıdır. E) Çiğneme sırasında besinden ayrılan moleküller yalnızca dildeki reseptörlere ulaşır.

2. Üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren bir kişi, çevresindeki kokuları eskisi gibi ayırt edemediğini belirtmiştir. Yapılan incelemede kişinin burun boşluğunu döşeyen mukus tabakasının kalınlaşıp yoğunlaştığı, koku reseptörlerinde ise bir kayıp bulunmadığı görülmüştür.
Bu kişide koku duyusunun zayıflamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Koku moleküllerinin kalınlaşan mukus tabakasını aşıp reseptörlere ulaşamaması B) Kalınlaşan mukusun koku moleküllerini parçalayarak etkisiz duruma getirmesi C) Koku reseptörlerinin uyarılması için gereken eşik değerin enfeksiyonla birlikte düşmesi D) Koku moleküllerinin gaz hâlinde bulunmasının mukusta çözünmelerini engellemesi E) Burun boşluğuna gelen havanın mukusta ısıtılarak reseptörlere soğuk ulaşması

3. Bir araştırmacı, deneğin ön kolunda 1 cm²'lik bir alan belirlemiş ve bu alana sırasıyla şu uyaranları uygulamıştır:
I. Küt uçlu ince bir çubukla hafif bastırma
II. 40 °C'ye ısıtılmış metal bir ucun değdirilmesi
III. İnce bir iğne ucunun deriye batırılması
Denek her üç uygulamada da birbirinden farklı bir duyu bildirmiştir. Bu uyaranları alan reseptörler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?

A) Mekanoreseptör – Termoreseptör – Ağrı reseptörü B) Termoreseptör – Mekanoreseptör – Ağrı reseptörü C) Mekanoreseptör – Ağrı reseptörü – Termoreseptör D) Kemoreseptör – Termoreseptör – Mekanoreseptör E) Mekanoreseptör – Termoreseptör – Kemoreseptör

4. Bir kişinin elinde oluşan iki yaralanma incelenmiştir. K yaralanmasında yalnızca üst derinin dış bölümü sıyrılmış; kanama ve ağrı oluşmamıştır. L yaralanmasında ise kesik alt deriye ulaşmış; hem kanama görülmüş hem de şiddetli ağrı duyulmuştur.
Bu gözlemler aşağıdakilerden hangisini destekler?

A) Üst deri, alt deriden beslenemediği için ölü hücrelerden oluşmuştur. B) Ağrı duyusunun oluşması, kan damarlarının zarar görmesine bağlıdır. C) Kan damarları üst deride, duyu siniri uçları ise alt deride bulunur. D) Kan damarları da duyu siniri uçları da alt deride yer almaktadır. E) Üst deri bütünüyle ölü hücrelerden oluştuğu için bu tabakada bölünme görülmez.

5. Dildeki tat tomurcuklarında bulunan reseptörlerin uyarılabilmesi için tat veren maddenin tükürükte çözünmesi ve belirli bir derişime ulaşması gerekir. Tabloda, sağlıklı bir bireyde dört temel tat için ölçülen eşik derişimler verilmiştir.
Bu verilere dayanılarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

A) Acı tat veren maddeler, diğer tatları veren maddelerden daha küçük moleküllerden oluşur. B) Acı tadın düşük derişimde algılanması, dilde acı reseptörlerinin daha yoğun bulunmasındandır. C) Tatlı tat veren maddeler tükürükte diğerlerinden daha zor çözündüğü için geç algılanır. D) Eşik derişimi büyük olan bir maddenin tadı, dilde daha güçlü biçimde algılanır. E) Acının eşik derişiminin düşük olması, zararlı maddelerin az miktarda fark edilmesini sağlar.

6. Bir hastada kol derisinden gelen duyu siniri uyarıldığında hasta, kolunda dokunma hissettiğini bildirmiştir. Aynı hastada deri reseptörleri hiç uyarılmadığı hâlde bu duyu yolunun beyne çok daha yakın bir noktası uyarıldığında da hasta yine kolunda dokunma hissettiğini söylemiştir.
Bu gözlem aşağıdakilerden hangisini destekler?

A) Duyu yolundaki iletim çift yönlü olarak gerçekleşebilmektedir. B) Dokunma duyusunun oluşması için deri reseptörlerinin uyarılması zorunludur. C) Duyunun türü ve yeri, impulsun ulaştığı beyin bölgesine göre belirlenir. D) Duyunun türünü, reseptörün ürettiği impulsun büyüklüğü belirlemektedir. E) Dokunma duyusunun kolda hissedilmesi, algının deride tamamlandığını gösterir.

7. Aynı deri bölgesine, şiddeti giderek artırılan iki farklı türde uyaran uygulanmış ve deneğin bildirdiği duyu kaydedilmiştir. Elde edilen sonuçlar şöyledir:
– 30 g'lık bir cisimle bastırıldığında dokunma, 2 kg'lık bir cisimle bastırıldığında ağrı bildirilmiştir.
– 43 °C'lik bir uç değdirildiğinde sıcaklık, 52 °C'lik bir uç değdirildiğinde ağrı bildirilmiştir.
Bu sonuçlar aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Deride bulunan reseptörlerin tümü, uyaran şiddeti arttıkça sırayla uyarılan tek bir grup oluşturur. B) Ağrı reseptörlerinin eşik değeri, aynı bölgedeki dokunma ve sıcaklık reseptörlerininkinden yüksektir. C) Uyaran şiddeti arttıkça reseptörlerin ürettiği impulsların büyüklüğü artmış ve bu artış ağrı olarak algılanmıştır. D) Şiddetli uyaran, dokunma ve sıcaklık reseptörlerinin yapısını bozduğu için duyu ağrıya dönüşmüştür. E) Ağrı duyusu, dokunma ve sıcaklık reseptörlerinden gelen impulsların beyinde toplanmasıyla oluşmuştur.

8. Balık satılan bir dükkâna giren bir kişi kokuyu ilk anda yoğun biçimde algılamış, birkaç dakika sonra ise fark etmez olmuştur. Dükkândaki kokunun şiddeti bu süre boyunca değişmemiştir. Kişi dışarı çıkıp bir süre temiz havada kaldıktan sonra dükkâna yeniden girdiğinde kokuyu yine yoğun biçimde algılamıştır.
Bu gözlemlere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Aynı uyarana sürekli maruz kalan reseptörlerin yanıtı geçici olarak azalmıştır. B) Koku reseptörleri dükkânda kaldığı süre içinde kalıcı olarak hasar görmüştür. C) Kokuya yol açan maddeler dükkândaki havada zamanla tükenmiştir. D) Koku impulsları talamusta süzüldüğü için algı ortadan kalkmıştır. E) Burun mukusunun kalınlaşması koku maddelerinin reseptörlere ulaşmasını engellemiştir.

9. İnsanda algılanan bazı duyular şunlardır:
• Dokunma
• Basınç
• Koku
• Tat
• İşitme
• Sıcaklık
• Görme
• Denge
• Titreşim
Buna göre bu duyulardan kaç tanesi mekanoreseptörlerin uyarılmasıyla algılanır?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

10. İki reseptör grubunun sürekli uyarana verdiği tepki bir denekte ölçülmüştür. Deneğin ön koluna sabit ağırlıkta bir cisim konularak K grubundaki basınç reseptörleri, aynı bölgeye sabit şiddette zarar verici bir uyaran uygulanarak L grubundaki ağrı reseptörleri kesintisiz uyarılmış; birim zamanda sinire iletilen impuls sayısı grafikteki gibi kaydedilmiştir.
Bu grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) K grubundaki azalma, cismin uyguladığı basıncın zamanla azaldığını gösterir. B) K grubu uyarana uyum sağlarken L grubu uyaranın varlığını bildirmeyi sürdürmüştür. C) L grubu reseptörlerin uyarana uyum hızı K grubununkinden yüksektir. D) K grubunun başlangıçtaki yüksek değeri, eşik değerinin L grubundakinden büyük olduğunu gösterir. E) Süre ilerledikçe iki gruptaki impulsların büyüklüğü de giderek azalmıştır.

11. Dil ve tat duyusuyla ilgili şu bilgiler veriliyor:
I. Tat tomurcukları, dil yüzeyindeki küçük kabarcıklarda (papilla) bulunur.
II. Tat tomurcuklarındaki reseptörler, kimyasal uyaranlarla uyarılan kemoreseptörlerdir.
III. Tat impulslarının değerlendirildiği tat merkezi beyincikte yer alır.
IV. Dilde tat reseptörlerinin yanı sıra yiyeceğin sıcaklığını ve dokusunu algılayan reseptörler de bulunur.
Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) I, II ve IV B) I ve III C) II ve III D) III ve IV E) I, III ve IV

12. Gözleri kapalı bir deneğin vücudunun farklı bölgelerine iki ayrı uçla aynı anda dokunulmuş ve iki ucun ayrı ayrı hissedilebildiği en küçük uzaklık ölçülmüştür. Bu deneyde elde edilen değerler tabloda verilmiştir.
Bu verilere dayanılarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

A) Sırt derisinde dokunma reseptörü bulunmadığı için iki uç ayırt edilememektedir. B) Ölçülen uzaklığın büyümesi, o bölgedeki reseptörlerin eşik değerinin düştüğünü gösterir. C) Bölgeler arasındaki fark, üst derinin kalınlığındaki farktan kaynaklanmaktadır. D) Ön kolda reseptörlerin alt deri yerine üst deride yer alması sonucu değiştirmiştir. E) Parmak ucunda birim alandaki dokunma reseptörü sayısı sırttakinden fazladır.

13. Bir deney hayvanının derisindeki tek bir basınç reseptörüne bağlı tek bir duyu nöronundan kayıt alınmıştır. Reseptöre eşik altı bir basınç uygulandığında nöronda impuls oluşmamış; eşik değerden başlayarak basınç giderek artırıldığında hayvanın basıncı giderek daha güçlü algıladığı gözlenmiştir.
Bu nörondaki kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenir?

A) Basınç arttıkça her bir impulsun büyüklüğü artmıştır. B) Basınç arttıkça birim zamanda oluşan impuls sayısı artmıştır. C) Eşik altı basınç da impuls oluşturmuş, ancak beyne ulaşamamıştır. D) Basınç arttıkça impulsun nöron boyunca iletim hızı artmıştır. E) Basınç arttıkça reseptör, ağrı reseptörüne dönüşerek uyarılmıştır.

14. Duyu reseptörlerinden çıkan impulsların beyin kabuğundaki duyu merkezlerine iletilme yolları incelenmiştir. İncelenen duyular şunlardır:
• Görme
• İşitme
• Tat
• Dokunma
• Koku
• Sıcaklık
• Ağrı
Buna göre bu duyulardan kaç tanesinin impulsları, beyin kabuğuna ulaşmadan önce talamusta bir ara aktarımdan geçer?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7

15. Bir deneyde deneğin sol eli 10 °C'lik suya, sağ eli 40 °C'lik suya bir süre daldırılmış; ardından her iki eli aynı anda 25 °C'lik su bulunan tek bir kaba sokulmuştur. Denek bu suyu sol eliyle ılık, sağ eliyle serin olarak nitelendirmiştir.
Bu sonuç aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Sol ve sağ eldeki termoreseptörlerin eşik değerleri kalıtsal olarak farklıdır. B) Sıcak ve soğuk uyaranların tek bir reseptör türüyle alınması karışıklık yaratmıştır. C) 25 °C'lik su sol elde ağrı reseptörlerini, sağ elde termoreseptörleri uyarmıştır. D) Termoreseptörler ortamın mutlak sıcaklığını değil, deri sıcaklığındaki değişimi bildirir. E) Termoreseptörlerden çıkan impulslar beyne ulaşmadan ellerde yorumlanmıştır.

16. Hafif bir kokuyu daha iyi algılamak isteyen bir kişi, normal soluk almak yerine burnundan kısa ve hızlı soluklar alarak koklar.
Bu davranışın koku algısını artırmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Koku reseptörleri soluk borusunda bulunduğundan havanın daha derine inmesini sağlaması B) Koku maddelerinin mukusta çözünmeden doğrudan reseptörlere ulaşmasını sağlaması C) Hızlı hava akımının koku reseptörlerini mekanik olarak da uyarması D) Koku impulslarının talamusa daha çabuk ulaşarak aktarılmasını sağlaması E) Havanın burun boşluğunun üst kısmındaki koku epiteline daha çok ulaşmasını sağlaması

17. İki nokta ayırt etme deneyinde, gözleri kapalı bir denek parmak ucunda aralarında en az 2 mm, sırtında ise en az 40 mm uzaklık bulunan iki ucu ayrı ayrı hissedebilmiştir. Her dokunma reseptörünün kenar uzunluğu bu en küçük uzaklığa eşit olan kare biçimli bir deri alanından uyarı aldığı ve bu alanların birbiriyle örtüşmediği varsayılmıştır.
Buna göre parmak ucunda birim alana düşen dokunma reseptörü sayısı, sırttakinin kaç katıdır?

A) 20 B) 40 C) 200 D) 400 E) 800

18. Gözleri kapalı bir deneğin el sırtında, aralarında birkaç milimetre bulunan çok sayıda nokta işaretlenmiştir. Her noktaya önce 45 °C'ye ısıtılmış, sonra 10 °C'ye soğutulmuş ince bir metal uç hafifçe değdirilmiştir. Bazı noktalarda yalnız sıcak uç, bazı noktalarda yalnız soğuk uç sıcaklık duyusu oluşturmuştur. Kalan noktalarda iki uç da sıcaklık duyusu oluşturmamış, yalnız dokunma hissedilmiştir.
Bu sonuçlara göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Aynı termoreseptör hem sıcağı hem soğuğu algılamaktadır. B) Sıcak ve soğuk, deride farklı noktalardaki ayrı reseptörlerce algılanır. C) Sıcaklık duyusu oluşmayan noktalarda hiç reseptör bulunmamaktadır. D) Sıcaklık duyusu termoreseptörlerle değil, mekanoreseptörlerle oluşur. E) Sıcaklık duyusu oluşan noktalarda dokunma reseptörü bulunmamaktadır.

19. Derinin yapısında yer alan bazı öğeler şunlardır:
• Ter bezleri
• Yağ bezleri
• Kan kılcalları
• Kıl kökü
• Basınç reseptörleri
• Melanin pigmentini üreten hücreler
• Üst derinin bölünebilen hücrelerden oluşan çoğalma tabakası
Buna göre bu öğelerden kaç tanesi alt deride (dermis) bulunur?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7

20. Derinin görevleriyle ilgili şu bilgiler veriliyor:
I. Ter bezlerinden salgılanan terin deri yüzeyinde buharlaşması vücut ısısının düşmesine katkı sağlar.
II. Deride güneş ışığının etkisiyle D vitamini sentezlenir.
III. Ter yoluyla su ile birlikte bir miktar tuz ve üre atılarak boşaltıma katkı sağlanır.
IV. Üst derinin en dış tabakası, sürekli bölünen canlı hücrelerden oluştuğu için mikroplara karşı engel oluşturur.
Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) III ve IV

Duyu Reseptörleri, Deri, Burun, Dil — Çalışma Kağıdı

Duyu Reseptörleri, Deri, Burun, Dil — Çalışma Kağıdı

DUYU RESEPTÖRLERİ, DERİ, BURUN, DİL — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI