sekizgenacademy.com

Çevresel Sinir Sistemi, Sinir Sistemi Rahatsızlıkları ve Sağlıklı Yapısının Korunması — Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: ______________________     Tarih: 07.10.2026     20 soru AYT Biyoloji

Soru Kitapçığı

Çevresel Sinir Sistemi, Sinir Sistemi Rahatsızlıkları ve Sağlıklı Yapısının Korunması — Çalışma Kağıdı

Yazdırma penceresinde "Arka plan grafikleri"ni açık tut

20 soru · gerçek sınav kitapçığı düzeninde · cevap anahtarı son sayfada

AYT • Biyoloji BİYOLOJİ TESTİ A
  1. Bu testte 20 soru vardır.
  2. Cevaplarınızı kitapçığın sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

1. Otonom sinir sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kalp kası, düz kaslar ve bezler bu sistemin denetimindedir. B) Yalnızca sempatik liflerden oluşur ve tehlike anında çalışır. C) Uyartıyı merkezden efektöre tek bir nöronla taşır. D) Çizgili kasların istemli hareketlerini düzenler. E) Sempatik ve parasempatik bölümleri bir organ üzerinde aynı yönde etki yapar.

2. Sinir sisteminin sağlıklı yapısının korunmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Alkolün sinir sistemi üzerindeki olumsuz etkisi, sinaptik iletim hızını artırmasından kaynaklanır. B) B grubu vitaminlerin eksikliği, sinir hücrelerinde impuls oluşumunu hızlandırarak nöbete yol açar. C) Kafa travmalarındaki asıl risk, kafatası kemiğinin beyin omurilik sıvısını üretme görevini yitirmesidir. D) Nöronların yenilenme kapasitesi sınırlı olduğundan koruyucu önlemler hasar oluşmadan önce önem taşır. E) Beyin ve omuriliği saran zarlar mikroorganizmalara karşı geçirimsiz olduğundan bu organlar enfeksiyon kapmaz.

3. Bir kişide iki farklı zamanda yapılan ölçümler tabloda verilmiştir. K ölçümü sınav salonuna girmeden hemen önce, L ölçümü ise öğle yemeğinden sonraki dinlenme sırasında alınmıştır.
Bu ölçümlere dayanarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) K durumunda otonom sinir sisteminin sempatik bölümü baskındır. B) L durumunda bağırsak hareketlerinin artması parasempatik etkinlikle açıklanabilir. C) K durumunda tükürük salgısının azalması sempatik etkiyle ilişkilidir. D) İki durumda da kalp kasının ve düz kasların çalışması otonom denetim altındadır. E) K durumunda göz bebeği, ışık şiddeti azaldığı için genişlemiştir.

4. Şekilde, ani bir uyarana verilen otonom yanıtın yalnızca bir kolu gösterilmiştir. Aynı anda kişinin vücudunda gerçekleşenlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Göz bebekleri daralarak göze giren ışık miktarı azalır. B) Bronşlar genişleyerek akciğerlere giren hava miktarı artar. C) Bağırsak hareketleri hızlanarak sindirim etkinliği artar. D) İdrar kesesinin duvar kası kasılarak boşaltım hızlanır. E) İskelet kaslarına giden kan azalır, kan sindirim organlarına yönlendirilir.

5. Bir kişide gün içinde gerçekleşen şu yanıtlar izlenmiştir:
I. Ayağına batan cisimden bacağını hızla çekmesi
II. Yemekten sonra mide ve bağırsak hareketlerinin artması
III. Masadaki kitabı eliyle kaldırıp rafa koyması
IV. Ani bir gürültünün ardından kalp atışının hızlanması
Bu yanıtlar çevresel sinir sisteminin bölümleri bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Yalnız III'te somatik sinir sistemi görev almıştır. B) I ve IV istemsiz gerçekleştiği için ikisinde de otonom sinir sistemi görev almıştır. C) I ve III'te somatik, II ve IV'te otonom sinir sistemi görev almıştır. D) II ve IV'te parasempatik bölümün etkisi baskındır. E) II ve III'te düz kaslar, I ve IV'te çizgili kaslar uyarılmıştır.

6. Bir kişide, beyindeki bir nöron grubunun zaman zaman denetimsiz ve çok yüksek sıklıkta impuls üretmesiyle ortaya çıkan nöbetler görülmektedir. Nöbet sırasında kişinin bilinci kısa süre kapanmakta, kol ve bacak kaslarında istem dışı kasılmalar oluşmaktadır.
Bu tabloyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kasılmaların nedeni, kas hücrelerinin sinirsel bir uyarı almadan kendiliğinden kasılmaya başlamasıdır. B) Nöbet sırasında nöronların eşik değeri yükseldiği için birim zamanda üretilen impuls sayısı artmıştır. C) Nöbette bilincin kapanması, omurilikteki refleks merkezlerinin baskılanmasıyla açıklanır. D) Nöbet sırasında beyindeki sinapslarda ileti durduğundan kol ve bacak kasları denetimsiz kasılmaktadır. E) İstem dışı kasılmalar, beyindeki aşırı etkinliğin motor yollarla kaslara iletilmesinden kaynaklanır.

7. Sinir sistemini etkileyen iki rahatsızlıkta gözlenen belirtiler şöyledir:
K: Önce yakın geçmişe ait anıların yitirilmesi, ilerleyen dönemde tanıdık yüzleri tanıyamama ve günlük işleri yürütememe görülür.
L: Dinlenme hâlinde titreme, kasların sertleşmesi ve hareketi başlatmakta güçlük görülür.
K ve L rahatsızlıklarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) K'de omurilikten çıkan motor sinirlerin, L'de ise aynı sinirlerin duyu liflerinin zedelenmesi söz konusudur. B) K'de beyin kabuğundaki, L'de hareketi düzenleyen beyin bölgesindeki nöronların kaybı söz konusudur. C) K'de yitirilen nöronlar beyincikte bulunduğu için bellek kaybı ve tanıma güçlüğü ortaya çıkmıştır. D) L'de görülen titreme, iskelet kaslarındaki reseptörlerin aşırı duyarlı hâle gelmesinden kaynaklanır. E) İki rahatsızlık da yalnızca ileri yaşta ortaya çıktığından kalıtsal etkenlerle ilişkili değildir.

8. Alzheimer ve Parkinson hastalıklarında belirtiler zamanla ilerler ve geri dönmez. Epilepside ise nöbetler arasındaki dönemlerde kişi çoğunlukla olağan yaşamını sürdürebilir.
Bu farkın en uygun açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Alzheimer ve Parkinson'da kaybedilen nöronlar bölünmeyle yenilenemez; epilepside nöronlar geçici olarak aşırı etkinlik gösterir. B) Alzheimer ve Parkinson'da yalnızca çevresel sinirler etkilenir; epilepside merkezi sinir sistemindeki nöronlar kalıcı olarak yok olur. C) Epilepside nöronlar mitozla hızla yenilendiği için hasar giderilir; Alzheimer ve Parkinson'da bu yenilenme yavaş gerçekleşir. D) Alzheimer ve Parkinson'da miyelin kılıf hasar görür; epilepside ise sinapslarda nörotransmitter üretimi kalıcı olarak durur. E) Epilepsi otonom sinir sistemini etkilediği için istemli hareketleri bozmaz; diğer iki hastalık somatik sistemi etkiler.

9. Sinir sisteminin sağlıklı yapısını korumaya yönelik bazı öneriler ve gerekçeleri aşağıda verilmiştir.
Bunlardan hangisinde önerinin gerekçesi yanlış verilmiştir?

A) Kask ve emniyet kemeri kullanmak – beyin ve omurilik yaralanması riskini azaltır. B) B grubu vitaminlerince yeterli beslenmek – sinir sisteminin normal çalışmasını destekler. C) Alkol ve uyuşturucudan uzak durmak – bu maddelerin sinapslardaki iletimi bozmasını önler. D) Ağır metallerle korumasız temastan kaçınmak – bu maddelerin nöronlara zarar vermesini önler. E) Düzenli ve yeterli uyumak – uykuda beyindeki nöronlar impuls üretmeyi bırakıp dinlenir.

10. Bir kişinin çevresel sinir sistemine ait dört nöron şöyle tanımlanmıştır:
I. Deriden omuriliğe dokunma impulsu taşıyan nöron
II. Omurilikten bacaktaki iskelet kasına impuls taşıyan nöron
III. Kalbe giden ve uçlarından asetilkolin salgılayan nöron
IV. Göz bebeğini büyüten kaslara impuls taşıyan nöron
Bu nöronlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) III ve IV, otonom sinir sisteminin farklı bölümlerine aittir. B) I ve II, somatik sinir sisteminin motor bölümüne aittir. C) II ve III aynı maddeyi salgıladığı için aynı alt sisteme aittir. D) IV, uçlarından asetilkolin salgılayan parasempatik bir nörondur. E) I, çevresel sinir sisteminin otonom motor bölümüne aittir.

11. Çevresel sinir sistemini oluşturan sinirlerle ilgili şu öncüller veriliyor:
I. Omurilikten çıkan 31 çift sinirin tamamı hem duyu hem motor lif taşır.
II. Beyin ve beyin sapından çıkan 12 çift sinirin bir bölümü yalnızca duyu lifi taşır.
III. Bir sinirin karışık olması, aynı sinir demeti içinde ters yönlerde ileti taşıyan liflerin bulunması demektir.
IV. Omurilik sinirlerinin arka kökü motor, ön kökü duyu liflerinden oluşur.
Bu öncüllerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV

12. Bir deney hayvanında iki ayrı sinir demeti belirlenmiştir. K demeti uyarıldığında arka bacaktaki iskelet kası kasılmakta, L demeti uyarıldığında kalp atış hızı yavaşlamaktadır. Hayvana, iskelet kası zarındaki asetilkolin reseptörlerine bağlanıp bu reseptörleri seçici biçimde bloke eden bir madde verilmiş, ardından iki demet yeniden uyarılmıştır.
Buna göre madde verildikten sonra yapılan gözlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenir?

A) K uyarıldığında kas kasılmaz, L uyarıldığında kalp atış hızı yine yavaşlar. B) K uyarıldığında kas yine kasılır, L uyarıldığında kalp atış hızındaki yavaşlama ortadan kalkar. C) İki demetin uyarılması da yanıtsız kalır; çünkü madde asetilkolinin görev aldığı bütün bağlantıları durdurur. D) K demetinde uyartı akson boyunca ilerleyemediği için bacaktaki kas kasılmaz. E) L uyarıldığında kalp atış hızı artar; çünkü madde kalp üzerindeki parasempatik etkiyi ortadan kaldırmıştır.

13. Bir kişide yapılan ölçümlerde göz bebeklerinin büyüdüğü, bronşların genişlediği, kalp atış hızının arttığı ve sindirim kanalı hareketlerinin yavaşladığı belirlenmiştir.
Bu tablonun oluşmasında aşağıdakilerden hangisinin payı olamaz?

A) Sempatik sinir uçlarından organlara salgılanan noradrenalinin artması B) Kişinin ani bir tehlike karşısında korku yaşaması C) Parasempatik sinirlerin organlar üzerindeki etkisinin baskılanması D) Sempatik sinirlerin etkisinin parasempatik sinirlere baskın gelmesi E) Parasempatik sinir uçlarından organlara salgılanan asetilkolinin artması

14. Sinir sistemi rahatsızlıkları ile bunların temelindeki değişimler arasında şu eşleştirmeler yapılmıştır:
1. Parkinson – beyinde dopamin üreten nöronların kaybı
2. Epilepsi – beyindeki nöron gruplarının ani, aşırı ve düzensiz elektriksel boşalımı
3. Multipl skleroz (MS) – merkezi sinir sistemindeki nöronların miyelin kılıfının hasar görmesi
4. Alzheimer – çevresel sinirlerdeki miyelin kılıfın tahrip olması
5. Parkinson – nöbet sırasında kısa süreli bilinç kaybının temel belirti olması
6. Alzheimer – beyinde nöron kaybıyla ilerleyen bellek kaybı
Buna göre bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

15. Bir deney hayvanında iç organlara giden yedi farklı otonom sinir ayrı ayrı uyarılmış ve şu yanıtlar gözlenmiştir:
1. Göz bebeği büyümüştür.
2. Kalp atış hızı azalmıştır.
3. Bronşlar genişlemiştir.
4. Tükürük salgısı artmıştır.
5. Bağırsak hareketleri yavaşlamıştır.
6. İdrar kesesi kasılmıştır.
7. Karaciğerden kana glikoz verilmesi artmıştır.
Buna göre uçlarından noradrenalin salgılanan sinirlerin sayısı kaçtır?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7

16. Merkezi sinir sistemindeki miyelinli bir nöronun 1 m uzunluğundaki aksonunda impuls saniyede 100 m hızla iletilmektedir. Multipl skleroz (MS) görülen bir kişide bu aksonun 0,4 m'lik bölümünde miyelin kılıf hasar görmüş ve bu bölümde iletim hızı saniyede 2 m'ye düşmüştür; aksonun geri kalan bölümünde hız değişmemiştir.
Buna göre bu kişide impulsun aksonun bir ucundan diğer ucuna iletilme süresi kaç milisaniyedir?

A) 10 B) 200 C) 206 D) 210 E) 500

17. Omuriliği bel bölgesinden zedelenen bir kişide, zedelenme düzeyinin altında kalan bölgelerde istemli hareket ve duyu kaybı gelişmiştir. Buna karşın kişinin kalp atışı, solunumu ve sindirimi sürmekte; ayak tabanına dokunulduğunda bacakta geri çekme hareketi hâlâ gözlenmektedir.
Bu duruma ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bölgedeki duyu kaybı, ayak derisindeki dokunma reseptörlerinin işlevini yitirmiş olmasından kaynaklanmaktadır. B) Geri çekme hareketinin sürüyor olması, zedelenmenin yalnızca motor lifleri etkilediğini gösterir. C) Zedelenmenin altındaki refleksler, merkezleri omurilikte olduğu için beyne ulaşmadan gerçekleşir. D) Ayak tabanına dokunulduğunda hareket oluşması, kişinin bu dokunmayı algıladığını gösterir. E) Kalp atışının ve sindirimin sürmesi, bu organların herhangi bir sinirsel denetim olmadan çalışmasıyla açıklanır.

18. Çevresel sinir sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Somatik sinir sistemindeki motor nöronların uçlarından iskelet kasına asetilkolin salgılanır. B) Otonom sinir sistemi kalp kası, düz kaslar ve bezlerin çalışmasını istem dışı olarak düzenler. C) Çoğu iç organ hem sempatik hem parasempatik sinirlerle bağlantılıdır ve bu sinirler karşıt etki gösterir. D) Omurilik refleksleri istem dışı gerçekleştiği için otonom sinir sistemi tarafından oluşturulur. E) Sempatik sistem stres ve heyecan anında, parasempatik sistem dinlenme sırasında daha etkindir.

19. Bir deney hayvanına, parasempatik sinir uçlarından iç organlara salgılanan asetilkolinin bu organlardaki etkisini engelleyen bir madde verilmiştir. Madde iskelet kaslarını ve sempatik sinirlerin etkilerini değiştirmemektedir. Hayvanda aşağıdaki değişimler değerlendirilmektedir:
I. Bronşların daralması
II. Göz bebeklerinin büyümesi
III. Sindirim kanalı hareketlerinin yavaşlaması
IV. Kalp atış hızının yavaşlaması
Bu değişimlerden hangilerinin görülmesi beklenir?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

20. Dinlenme hâlinde kalp atış hızı dakikada 70 olan bir deney hayvanında kalbe giden iki otonom sinir incelenmiştir. K sinirinin uçlarından noradrenalin, L sinirinin uçlarından asetilkolin salgılanmaktadır. Önce K siniri uyarılmış ve kalp atış hızı %20 değişmiştir. K'nin uyarılması sürerken L siniri de uyarılmış ve kalp atış hızı o anki değerine göre %25 değişmiştir.
Buna göre son durumda kalp atış hızı dakikada kaçtır?

A) 42 B) 63 C) 70 D) 84 E) 105

BİYOLOJİ TESTİ BİTTİ.

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ, SİNİR SİSTEMİ RAHATSIZLIKLARI VE SAĞLIKLI YAPISININ KORUNMASI — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI

BİYOLOJİ

1-A 2-D 3-E 4-B 5-C 6-E 7-B 8-A 9-E 10-A

11-D 12-A 13-E 14-D 15-B 16-C 17-C 18-D 19-C 20-B

8genyks · YKS Hazırlık · sekizgenacademy.com