1. Yoğun tarım yapılan bir ovada, geniş alanlarda ve sık aralıklarla böcek ilacı kullanılmaya başlanmıştır. İzleyen yıllarda ovadaki yabani arı türlerinin birey sayısı belirgin biçimde azalmış, aynı dönemde böcekle tozlaşan meyve ağaçlarının verimi düşmüştür.
Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

2. Bir koyda, balıkçı ağlarının göz açıklığının belirli bir ölçünün altına inmesi yasaklanmıştır.
Bu düzenlemenin koydaki balık popülasyonu üzerindeki beklenen etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

3. Bir dağ silsilesinde otuz yıl arayla yapılan iki çalışmada, soğuğa uyum göstermiş bitki türlerinin yayılış sınırının ortalama 180 metre yukarı kaydığı belirlenmiştir. Aynı dönemde bölgenin yıllık ortalama sıcaklığı yükselmiştir.
Bu eğilim sürerse zirveye yakın kesimlerde yaşayan türlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

4. Balıkçılığı geliştirmek amacıyla bir göle, o bölgede doğal olarak bulunmayan yırtıcı bir balık türü bırakılmıştır. Yirmi yıl sonraki sayımlarda göle özgü küçük balık türlerinden üçünün gölden kaybolduğu, bırakılan türün birey sayısının ise artmayı sürdürdüğü görülmüştür.
Bu göl için ilerleyen yıllarda aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?

5. Nesli bir bölgede tükenmiş olan yaban keçisi türü için kontrollü ortamda yetiştirilen bireyler, türün eski yayılış alanına salınmıştır. Alandaki aşırı otlatma baskısı ve kaçak avlanma sürmektedir. İlk üç yılın sonunda salınan bireylerin çoğunun kaybedildiği belirlenmiştir.
Bu sonuçla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

6. Bir yörede uzun yıllardır, tek bir bireyden eşeysiz yolla çoğaltılan aynı meyve çeşidi dikilmektedir. Yörede yeni görülen bir mantar hastalığı birkaç yıl içinde bu bahçelerin neredeyse tümünü etkilemiştir. Aynı yıllarda, komşu köylerde tohumdan yetiştirilen yerel çeşitlerin bir bölümü hastalıktan etkilenmemiştir.
Bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

7. Bir çayır ekosisteminde hem bitkilerle hem de otçul böceklerle beslenen bir kuş türü, bir yıl boyunca vücudunda 20 kJ enerji depolamıştır. Bu enerjinin yarısı doğrudan bitkilerden, diğer yarısı ise yalnız bitkilerle beslenen otçul böceklerden elde edilmiştir.
Her beslenme basamağından bir üst basamağa enerjinin %10'unun aktarıldığı kabul edilirse, kuşun depoladığı bu enerjinin karşılanması için üreticilerde bulunması gereken en az enerji kaç kJ'dir?

8. Çevresi tarım alanlarıyla kaplı bir gölette, ilkbaharda yapılan yoğun gübrelemenin ardından yüzeydeki yeşil alg örtüsü hızla kalınlaşmıştır. Yaz sonunda bu örtünün büyük bölümü ölerek dibe çökmüş, aynı günlerde dipte çok sayıda ölü balık görülmüştür. Göletin dip suyunda ölçülen çözünmüş oksijen derişimi grafikte verilmiştir.
Dip suyundaki oksijen derişiminin yaz sonunda en düşük düzeye inmesinin başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

9. Eğimli bir akarsu havzasının yamaçlarını kaplayan orman tamamen kesilmiş ve alan bitki örtüsü olmadan bırakılmıştır. Havzaya düşen yıllık yağış miktarının sonraki birkaç yılda değişmediği kabul ediliyor.
Bu havzada su ve madde döngüsüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi BEKLENMEZ?

10. Bir akarsuda, atık suyun boşaldığı noktadan aşağı doğru dört istasyonda örnek alınmıştır. Dört istasyonda ölçülen kimyasal değerler örnekleme günü birbirine yakın bulunmuş; buna karşın kirliliğe duyarlı böcek larvası tür sayısı grafikteki gibi değişmiştir. Aynı istasyonlarda kirliliğe dayanıklı solucanların birey yoğunluğu, duyarlı tür sayısının düşük olduğu istasyonlarda yüksektir.
Bu verilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

11. Bir bölgede yapılan biyolojik çeşitlilik araştırmasında şu gözlemler kaydedilmiştir:
I. Aynı salyangoz türünün farklı vadilerdeki popülasyonlarında kabuk renk desenleri birbirinden farklıdır.
II. Bölgede yükseltiye bağlı olarak sırasıyla sulak alan, meşe ormanı ve alpin çayır toplulukları yer almaktadır.
III. Bölgedeki bir gölde birbiriyle çiftleşemeyen 40 farklı balık topluluğu tanımlanmıştır.
Bu gözlemlerin ilişkili olduğu biyolojik çeşitlilik düzeyleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak birlikte verilmiştir?

12. Bir orman ekosisteminde bir yılda yapılan ölçümler şöyledir (değerler g karbon/m² cinsindendir):
- Üreticilerin fotosentezle bağladığı toplam karbon: 1200
- Üreticilerin kendi solunumlarıyla atmosfere verdiği karbon: 500
- Ayrıştırıcıların solunumla atmosfere verdiği karbon: 450
- Tüketicilerin solunumla atmosfere verdiği karbon: 100
Ormana dışarıdan madde girişi ve ormandan dışarıya madde taşınması olmadığına göre, bu ekosistemde bir yılda birim alanda biriken net karbon kaç g/m²'dir?

13. Bir tarlanın toprağına karıştırılan bir kimyasal maddenin, topraktaki amonyumu önce nitrite, sonra nitrata dönüştüren nitrifikasyon bakterilerinin etkinliğini durdurduğu, topraktaki diğer bakterileri ise etkilemediği belirlenmiştir. Tarlada yonca gibi baklagiller de yetiştirilmektedir.
Bu durumun bir süre devam etmesiyle ilgili;
I. Toprakta amonyum birikimi artar.
II. Bitkilerin topraktan aldığı nitrat miktarı azalır.
III. Baklagil köklerindeki nodüllerde bulunan bakterilerin atmosferdeki azotu bağlaması durur.
IV. Denitrifikasyon bakterilerinin topraktan atmosfere geri döndürdüğü azot miktarı azalır.
yargılarından hangileri doğrudur?

14. Açık denizde yapılan bir çalışmada, belirli bir günde ölçülen fitoplankton biyokütlesinin bu fitoplanktonla beslenen zooplankton biyokütlesinden daha az olduğu belirlenmiştir. Aynı çalışmada, bir yıl boyunca fitoplanktonun ürettiği toplam enerjinin zooplanktona aktarılan enerjiden çok daha fazla olduğu da hesaplanmıştır.
Bu iki bulgunun birlikte açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

15. Kuzey yarımkürede bir dağ istasyonunda 60 yıldır ölçülen atmosferdeki CO₂ derişimiyle ilgili şu bulgular elde edilmiştir:
- Derişim her yıl ilkbahar sonu ve yaz aylarında azalmakta, sonbahar ve kış aylarında artmaktadır.
- Yıllık ortalamalar incelendiğinde derişimin 60 yıl boyunca sürekli yükseldiği görülmektedir.
Bu bulgularla ilgili;
I. Yaz aylarındaki azalma, bitki örtüsünün fotosentezle tuttuğu CO₂'nin canlıların solunumla verdiği CO₂'yi aşmasıyla açıklanabilir.
II. Yıllık ortalamadaki sürekli artış, fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşma gibi etkinliklerle açıklanabilir.
III. Yaz aylarındaki azalma, sera etkisinin bu aylarda ortadan kalktığını gösterir.
yorumlarından hangileri yapılabilir?

16. Geniş bir ovadaki orman, üzerinden geçen bir karayolu ve çevresinde açılan tarım alanları yüzünden birbirinden kopuk küçük parçalara ayrılmıştır. Yıllar içinde, toplam ormanlık alan pek değişmediği hâlde büyük memeli türlerinin birey sayısı azalmış, parçalar arasındaki birey geçişi neredeyse durmuştur.
I. Parçalar arasındaki gen alışverişinin kesilmesi, küçük popülasyonlarda genetik çeşitliliği düşürür.
II. Orman parçalarının kenar bölgelerinde ışık, sıcaklık ve rüzgâr koşulları iç bölgelerdekinden farklıdır.
III. Parçaların arası bitki örtüsüyle kaplı bir şeritle birleştirilirse birey geçişi kolaylaşır.
IV. Toplam ormanlık alan korunduğu için tür sayısının parçalanmadan etkilenmesi beklenmez.
Yukarıdaki değerlendirmelerden hangileri doğrudur?

17. Bir öğrenci, çevre sorunlarıyla ilgili hazırladığı sunuma şu ifadeleri yazmıştır:
I. Stratosferdeki ozon tabakasının incelmesi, yeryüzüne ulaşan morötesi (UV) ışın miktarını artırır.
II. Sera etkisi, insan etkinlikleri başlamadan önce atmosferde görülmeyen bir olaydır.
III. Kloroflorokarbonlar (CFC), stratosferdeki ozon moleküllerinin parçalanmasına yol açar.
IV. Ozon tabakasındaki incelme, küresel sıcaklık artışının temel nedenidir.
Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

18. Bir tarım alanı çevresindeki besin ağında beslenme ilişkileri şöyledir:
- Ot ile çekirgeler ve yabani tavşanlar beslenir.
- Buğday ile çekirgeler ve tarla fareleri beslenir.
- Çekirgeler ile kurbağalar ve serçeler beslenir.
- Tarla fareleri ile yılanlar ve baykuşlar beslenir.
- Yabani tavşanlar ile tilkiler beslenir.
- Kurbağalar ile yılanlar beslenir.
- Serçeler ve yılanlar ile baykuşlar beslenir.
Tilkiler ve baykuşlar başka bir canlı tarafından avlanmamaktadır. Her besin zinciri bir üreticiyle başlayıp avlanmayan bir canlıyla bittiğine göre, bu ağda baykuşun üçüncül tüketici olduğu kaç besin zinciri vardır?

19. Nüfusu 80 milyon olan bir ülkede kişi başına ekolojik ayak izi 3,2 küresel hektardır; bunun 1,8 küresel hektarı karbon ayak izinden (fosil yakıt kullanımıyla salınan CO₂'yi tutmak için gereken orman alanından), kalanı tarım, otlak, balıkçılık ve yapılaşma alanlarından oluşmaktadır. Ülkenin kişi başına biyolojik kapasitesi 1,6 küresel hektardır.
Nüfus ve biyolojik kapasite değişmeden yalnız karbon ayak izi yarıya indirilirse, ülkenin toplam ekolojik açığı kaç milyon küresel hektar olur?

20. Bir göl ekosistemine yıllarca karışan bir tarım ilacı suda çözünmemekte, canlı vücudunda parçalanmadan yağ dokusunda birikmektedir. Farklı beslenme düzeylerindeki örneklerde ölçülen ilaç derişimleri tabloda verilmiştir.
Bu ilacın derişimi, su bitkilerinden balıkçıla geçilirken kaç katına çıkmıştır?