Bitki Hareketleri ve Fotoperiyodizm — Çalışma Kağıdı

1. Ilıman bir bölgede yetişen bir ağaç türünde tomurcukların kış dinlenmesine girmesi, sonbaharda gün uzunluğunun kısalmasıyla başlamaktadır. Aynı bölgede sıcaklık, yıldan yıla aynı takvim günlerinde belirgin biçimde farklılık gösterebilmektedir.
Gün uzunluğunun bu ağaç için mevsim işareti olarak kullanılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gün uzunluğunun tomurcuk dokusunda doğrudan ısı değişimi yaratması B) Gün uzunluğunun belirli bir enlemde yıldan yıla aynı tarihte yinelenmesi C) Sıcaklığın bitki gelişimi üzerinde hiçbir etkisinin bulunmaması D) Gün uzunluğunun bölgeden bölgeye değişmeyen bir büyüklük olması E) Kış dinlenmesinin gün uzunluğuyla değil ışığın şiddetiyle denetlenmesi

2. Çiçeklenmesi karanlık süresine bağlı bir bitki türüyle üç düzenek kurulmuş, üç bitkiye de eşit miktarda besin çözeltisi verilmiştir.
I. bitkinin bütün yaprakları koparılmış ve çiçeklenmeyi uyaran karanlık süresinde tutulmuştur; çiçeklenme görülmemiştir.
II. bitkide yalnız bir yaprak bırakılmış ve aynı karanlık süresinde tutulmuştur; çiçeklenme görülmüştür.
III. bitkinin yaprakları korunmuş, ancak uyarıcı olmayan kısa bir karanlık süresinde tutulmuştur; çiçeklenme görülmemiştir.
Bu sonuçlara göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Çiçeklenme için bitkide belirli bir sayının üzerinde yaprak bulunması gerekir. B) Çiçeklenmeyi uyaran karanlık süresi tomurcuklar tarafından algılanmaktadır. C) Karanlık süresinin uzunluğu çiçeklenmede belirleyici bir etken değildir. D) Karanlık süresinin algılanması yapraklarda gerçekleşmektedir. E) II. bitkideki çiçeklenme, yaprakların koparılmasının yarattığı zedelenmeyle başlamıştır.

3. Çimlenmiş bir fide, toprak dolu kabıyla birlikte yan yatırılıp karanlık bir dolapta bir hafta bekletilmiştir. Aynı türden ikinci fide ise yine karanlıkta, yatay ekseni çevresinde çok yavaş döndürülen bir düzeneğe yatay olarak yerleştirilmiştir. Süre sonunda birinci fidenin kökü aşağıya, gövdesi yukarıya doğru kıvrılmış; ikinci fidede belirgin bir kıvrılma görülmemiştir.
Bu gözlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kök ile gövdenin ters yönlere kıvrılması, iki organın farklı uyaranlara tepki vermesinden kaynaklanır. B) Kökün aşağı yönelmesi, hücrelerdeki suyun ağırlığıyla oluşan pasif bir bükülmedir. C) Kök ve gövdedeki kıvrılma, iki organda da aynı yüzdeki hücrelerin daha hızlı uzamasıyla oluşmuştur. D) Döndürülen düzenekte yer çekimi etkisini yitirdiğinden fide uyaranı algılayamamıştır. E) Döndürülen fidede yer çekimi tek bir yönden etki etmediği için kıvrılma oluşmamıştır.

4. Doğal koşullarda sonbaharda, geceler uzadığında çiçek açan bir süs bitkisi vardır. Bir üretici bu bitkiyi, günün 15 saatinin aydınlık olduğu yaz ortasında çiçekli olarak satışa sunmak istemektedir. Kullandığı sera kapalıdır ve içerideki ışık koşulları denetlenebilmektedir.
Üreticinin uygulaması gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gece yarısı kısa süreli ışık vererek karanlık süresini bölmek B) Gece boyunca ek aydınlatma yaparak ışıklı süreyi uzatmak C) Sulama miktarını azaltarak bitkiyi çiçeklenmeye zorlamak D) Serayı karartarak kesintisiz karanlık süresini uzatmak E) Sera sıcaklığını düşürerek sonbahar koşullarını taklit etmek

5. Aynı türden fideler iki ayrı kapta yetiştirilmiştir. Birinci kaptaki toprak her noktada eşit nemdedir. İkinci kapta ise nemli bölge kabın bir yan duvarına yakın tutulmuş, alt bölüm kuru bırakılmıştır. Bir süre sonra birinci kaptaki fidelerin kökleri düşey olarak aşağıya, ikinci kaptakilerin kökleri ise yana, nemli bölgeye doğru yönelmiştir.
Bu sonuçlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kök, aynı anda etkiyen iki uyarandan nem yönündekine öncelik vermiştir. B) Nem farkı bulunmayan kapta kökün aşağı yönelmesi hidrotropizma ile açıklanır. C) Kökün yana yönelmesi, negatif jeotropizmaya örnek gösterilir. D) İkinci kaptaki kök, yer çekimine karşı duyarlılığını yitirmiştir. E) Kökün nemli bölgeye ulaşması, suyun kökü kendine doğru çekmesiyle gerçekleşir.

6. Bir sarmaşığın sülüğü, uzarken değdiği ince bir çubuğun çevresinde helis biçiminde sarılmış ve bitkiyi yukarı taşımıştır.
Bu sarılma sırasında sülükte gerçekleşen olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Çubuğa değen yüzdeki hücreler karşı yüzdekilerden daha hızlı uzamıştır. B) Sarılma, turgor basıncının azalmasıyla oluşan geri dönüşlü bir bükülmedir. C) Çubuğa değen yüzdeki hücreler karşı yüzdekilerden daha yavaş uzamıştır. D) Sülüğün sarılması, çubuğun ağırlığıyla aşağı doğru çekilmesinin sonucudur. E) Sarılmanın yönünü, çubuğun sülüğe hangi yüzden değdiği değil ışığın geliş yönü belirler.

7. Kesilmiş bir fide ucunun altına, uçtan inen oksinin iki yarıma ayrı ayrı toplanması için ortasından ince bir mika levhayla bölünmüş agar blok yerleştirilmiştir. Birinci uç bu düzenekte karanlıkta, ikinci uç ise mika levha bloğun aydınlık ve gölge yarımlarını ayıracak biçimde tek yönlü ışık altında bekletilmiştir; uçların kendisi bölünmemiştir. Karanlıktaki ucun yarımlarında 50'şer birim, ışıktaki ucun aydınlık taraf yarımında 35, gölge taraf yarımında 65 birim oksin toplandığı ölçülmüştür. Ardından her yarım blok, karanlıkta tutulan ucu kesilmiş ayrı bir fidenin kesik yüzeyine tek tarafa gelecek biçimde konmuştur. Fidelerde oluşan eğilme açısı bloktaki oksin miktarıyla doğru orantılıdır ve 50 birim oksin içeren yarım blok 10 derecelik eğilme oluşturmuştur.
Buna göre gölge taraf yarımının konduğu fidedeki eğilme kaç derecedir?

A) 6 B) 7 C) 10 D) 13 E) 20

8. Bir uzun gün bitkisi, en uzun kesintisiz karanlık süresi 10 saatten kısa olduğunda çiçeklenmektedir. Bir üretici bu bitkiyi kışın, günde 9 saat aydınlık ve 15 saat karanlık bulunan bir serada yetiştirmektedir. Üretici aydınlık süresini değiştirmeden, her gece karanlık dönem içinde yalnız bir kez birkaç dakikalık ışık uygulayarak bitkiyi çiçeklendirmek istemektedir (ışık uygulamasının süresi ihmal edilecektir).
Buna göre ışık uygulaması karanlık dönem başladıktan kaç saat sonra yapılırsa bitki çiçeklenir?

A) 3 B) 5 C) 7 D) 10 E) 12

9. Ilıman kuşaktan getirilen bir uzun gün bitkisi yalnız en uzun kesintisiz karanlık süresi 10 saatten kısa olduğunda çiçeklenmektedir. Bu bitki, gün uzunluğunun yıl boyunca yaklaşık 12 saat aydınlık ve 12 saat karanlık olarak kaldığı ekvator yakınındaki bir bölgede, sıcaklık ve su gereksinimi her zaman karşılanacak biçimde açık arazide yetiştirilmiştir.
Buna göre bu bitkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenir?

A) Aydınlık süresi 10 saati aştığından yıl boyunca çiçeklenir. B) Ekvatorda yaz mevsimi olan aylarda çiçeklenir. C) Aydınlık ve karanlık süreleri eşit olduğundan ancak yılın yarısında çiçeklenir. D) Karanlık süresi kısa gün bitkileri için yetersiz olduğundan uzun gün bitkisi gibi çiçeklenir. E) Gün uzunluğu koşulu sağlanmadığından yıl boyunca çiçeklenemez.

10. P, R ve S bitki türleri, günlük 24 saatlik üç farklı ışık düzeninde yetiştirilmiştir:
1. düzen: 16 saat aydınlık, 8 saat kesintisiz karanlık
2. düzen: 8 saat aydınlık, 16 saat kesintisiz karanlık
3. düzen: 8 saat aydınlık, 16 saat karanlık; karanlığın ortasında birkaç dakikalık ışık
P türü yalnız 2. düzende; R türü 1. ve 3. düzenlerde; S türü ise üç düzende de çiçeklenmiştir.
I. P türü kısa gün bitkisidir.
II. R türünün 3. düzende çiçeklenmesi, ışık kesintisiyle en uzun kesintisiz karanlık süresinin kısalmasından kaynaklanır.
III. S türünün çiçeklenmesi gün uzunluğundan bağımsızdır.
IV. R türünün 2. düzende çiçeklenmemesi, aydınlık süresinin yetersiz olmasıyla açıklanır.
Buna göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A) I, II ve III B) I ve II C) II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV

11. Aynı türden beş saksı bitkisi, aydınlık ve karanlık süreleri ayrı ayrı ayarlanabilen odalarda dört hafta tutulmuş; uygulamalar ile çiçeklenme sonuçları tabloda verilmiştir. Tablodaki “ışık kesintisi” sütunu, karanlık dönemin ortasına denk getirilen kısa süreli aydınlatmayı gösterir.
Bu bitkinin çiçeklenmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bu bitki, uzun aydınlık sürelerinde çiçeklenen bir uzun gün bitkisidir. B) Çiçeklenme için aydınlık süresinin belirli bir değerin altına inmesi yeterlidir. C) Belirleyici olan, kesintiye uğramamış karanlık süresidir. D) Çiçeklenme, aydınlık ve karanlık sürelerinin toplamının 24 saat olmasına bağlıdır. E) Kısa süreli ışık, bitkinin aldığı toplam aydınlık süresini kritik değerin üzerine çıkarmıştır.

12. Çimlenmiş dört fidenin sürgün ucuna farklı uygulamalar yapılmış; fidelerin tümü, yalnızca soldan gelen tek yönlü ışıkla aydınlatılan bir odada eşit süre tutulmuştur. Uygulamalar ve gözlenen sonuçlar tabloda verilmiştir.
Bu sonuçlara dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Boyca uzama, yalnız sürgün ucundaki hücrelerin bölünmesiyle sağlanır. B) Işığın algılandığı bölge ile eğilmenin gerçekleştiği bölge farklıdır. C) Eğilme, ışık alan yüzdeki hücrelerin daha hızlı uzamasıyla oluşur. D) Ucu örtülen fidede boyca uzama, ışık algılanamadığı için tümüyle durmuştur. E) Eğilme, ışığa bakan yüzde bölünmenin durması, gölgede kalan yüzde sürmesiyle oluşur.

13. X ve Y türlerinin kritik karanlık süresi 11'er saat olarak belirlenmiştir. X, kesintisiz karanlık süresi bu değerden uzun olduğunda; Y ise bu değerden kısa olduğunda çiçeklenmektedir. İki tür, günde 15 saat aydınlık ve 9 saat kesintisiz karanlık uygulanan bir odada birlikte yetiştirilmiştir.
Bu uygulamanın sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Yalnız Y çiçeklenir; X için karanlık süresi yetersizdir. B) Yalnız X çiçeklenir; aydınlık süresi 12 saatin üzerindedir. C) Yalnız X çiçeklenir; karanlık süresi kesintiye uğramamıştır. D) İki tür de çiçeklenir; kritik karanlık süreleri birbirine eşittir. E) İki tür de çiçeklenmez; karanlık süresi kritik değerin altındadır.

14. Eğrelti bitkisinde serbest yüzen spermler, dişi organın salgıladığı kimyasal maddelere doğru yüzerek yumurtaya ulaşır. Çiçekli bitkilerde ise dişicik tepesine konan polenden çıkan polen tüpü, yumurtacığın salgıladığı kimyasal maddelere doğru büyüyerek dişicik borusunda ilerler.
Bu iki olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sperm hareketi kemotropizma, polen tüpünün hareketi ise kemotaksi örneğidir. B) İki hareket de uyaranın yönünden bağımsız olduğu için nasti örneğidir. C) Polen tüpünün ilerlemesi, turgor değişimiyle gerçekleşen geri dönüşlü bir harekettir. D) İki harekette de yönlenme, oksinin hücreler arasında eşit dağılmamasıyla sağlanır. E) Spermlerde hareket hücrenin yer değiştirmesiyle, polen tüpünde ise büyümeyle gerçekleşir.

15. Bir bölgede her ayın ortasında ölçülen günlük aydınlık süreleri (saat) şöyledir:
Ocak 9,4 · Şubat 10,5 · Mart 12,0 · Nisan 13,5 · Mayıs 14,4 · Haziran 15,0 · Temmuz 14,7 · Ağustos 13,8 · Eylül 12,4 · Ekim 11,2 · Kasım 10,0 · Aralık 9,2
Bu bölgede yetiştirilen bir uzun gün bitkisinin kritik karanlık süresi 10,5 saattir; bitki, kesintisiz karanlık süresi bu değerden kısa olduğunda çiçeklenmektedir. Her ayın tamamında aydınlık süresinin verilen değerde kaldığı ve çiçeklenmeyi yalnız gün uzunluğunun belirlediği kabul edilmektedir.
Buna göre bu bitki kaç ayda çiçeklenebilir?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 7 E) 8

16. Bir botanik bahçesinde yapılan gözlemler şunlardır:
I. Bir saksı bitkisinin sürgünü, pencereden gelen ışığa doğru eğilmiştir.
II. Küstüm otunun yaprakçıkları dokunulduktan saniyeler sonra kapanmış, bir süre sonra yeniden açılmıştır.
III. Bir çiçeğin taç yaprakları akşam kapanmış, ertesi sabah yeniden açılmıştır.
Yukarıdaki tepkilerden hangileri, uyaranın geldiği yönden bağımsız ve geri dönüşlüdür?

A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III

17. Bir öğrenci, dikey bir cam tüpte nemli ortamda yetiştirdiği fidenin kökünün, tüpe yalnız yukarıdan verilen ışıktan uzaklaşarak aşağı doğru uzadığını gözlemiş ve bu gözlemin kökün negatif fototropizma gösterdiğini kanıtladığını ileri sürmüştür. Öğretmeni, bu gözlemin kökün ışığa tepkisini yer çekimine tepkisinden ayırmadığını söylemiştir.
Öğrencinin, kökün ışığa tepkisini yer çekimi etkisinden ayırarak sınayabilmesi için aşağıdaki düzeneklerden hangisini kurması en uygundur?

A) Aynı düzeneği tamamen karanlık bir odada kurup kökün yine aşağı uzayıp uzamadığına bakmak B) Işığı yine yukarıdan verip daha çok sayıda fideyle deneyi tekrarlamak C) Fideyi yatay eksende yavaşça dönen bir düzeneğe koyup ışığı yandan vermek D) Işığı yukarıdan verip kök ucunu ışık geçirmeyen bir başlıkla örtmek E) Fideyi kökü yukarıyı gösterecek biçimde ters çevirip ışığı yine yukarıdan vermek

18. Kısa gün bitkisi olan bir türle üç deney yapılmıştır:
1. deney: Uzun gün koşulunda tutulan bir bitkinin yalnız tek bir yaprağı, örtülerek her gün kısa gün (uzun karanlık) koşuluna maruz bırakılmış; bitki çiçeklenmiştir.
2. deney: 1. deneydeki gibi kısa gün koşulu verilmiş bir yaprak, uzun gün koşulunda tutulan ikinci bir bitkiye aşılanmış; ikinci bitki de çiçeklenmiştir.
3. deney: Uzun gün koşulunda tutulan bir bitkinin yalnız sürgün ucu kısa gün koşuluna maruz bırakılmış, yapraklar uzun günde kalmış; bitki çiçeklenmemiştir.
Bu deneylerin sonuçlarına göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Gün uzunluğu, çiçeklerin oluşacağı sürgün ucunda algılanır. B) Yaprakta oluşan çiçeklenmeyi uyarıcı etki aşı yoluyla başka bir bitkiye geçebilir. C) Çiçeklenme için bitkinin bütün yapraklarının kısa gün koşulunda tutulması gerekir. D) İkinci bitkinin çiçeklenmesi, aşılanan yapraktaki fotosentez ürünlerinin artmasından kaynaklanır. E) Çiçeklenmeyi uyarıcı etki yalnız aynı bitkinin dokuları içinde iletilebilir.

19. K türü yalnız en uzun kesintisiz karanlık süresi 12 saatten uzun olduğunda, L türü ise yalnız en uzun kesintisiz karanlık süresi 9 saatten kısa olduğunda çiçeklenmektedir. İki tür, günlük 24 saatlik aşağıdaki ışık düzenlerinin her birinde ayrı ayrı yetiştirilmiştir (birkaç dakikalık ışık ya da karanlık kesintilerinin süresi ihmal edilecektir):
1. 10 saat aydınlık, 14 saat kesintisiz karanlık
2. 10 saat aydınlık, 14 saat karanlık; karanlığın 7. saatinde birkaç dakikalık ışık
3. 14 saat aydınlık, 10 saat kesintisiz karanlık
4. 16 saat aydınlık, 8 saat kesintisiz karanlık
5. 8 saat aydınlık, 16 saat kesintisiz karanlık; aydınlık dönemin ortasında birkaç dakikalık karanlık
6. 6 saat aydınlık, 18 saat karanlık; karanlığın 4. saatinde birkaç dakikalık ışık
Buna göre kaç düzende K ve L türlerinden yalnız biri çiçeklenir?

A) 1 B) 2 C) 4 D) 5 E) 6

20. Küstüm otunun yaprakçıklarına hangi yönden dokunulursa dokunulsun, yaprakçıklar saniyeler içinde kapanmakta ve bir süre sonra yeniden açılmaktadır. Bezelyenin sülüğü ise uzarken değdiği bir desteğin çevresine birkaç saat içinde sarılmakta ve bu sarılma kalıcı olmaktadır.
I. İki tepki de dokunma uyarısıyla başlar.
II. Sülükteki hareket büyümeye dayalı ve kalıcıdır; küstümdeki hareket ise geri dönüşlüdür.
III. Küstümde yaprakçıkların kapanma yönü, dokunulan noktanın konumuna göre değişir.
IV. İki hareket de uyarılan taraftaki hücrelerin bölünmesiyle gerçekleşir.
Buna göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

Bitki Hareketleri ve Fotoperiyodizm — Çalışma Kağıdı

Bitki Hareketleri ve Fotoperiyodizm — Çalışma Kağıdı

BİTKİ HAREKETLERİ VE FOTOPERİYODİZM — ÇALIŞMA KAĞIDI CEVAP ANAHTARI