Şehirler, ekonomik yapılarındaki dönüşüme göre sanayi öncesi, sanayi ve sanayi sonrası şehirler olarak sınıflandırılabilir.

I. İstihdamda bilgi ve iletişim teknolojileri, finans, araştırma ve tasarım gibi hizmetlerin baskın hâle gelmesi
II. Fabrikaların şehir merkezine yakın kurulması ve işçi konutlarının fabrikaların çevresinde toplanması
III. Üretim tesislerinin şehir dışına ya da üretim maliyeti düşük ülkelere taşınmasıyla boşalan eski sanayi alanlarının kültür, ticaret ve konut alanlarına dönüştürülmesi
IV. Şehir nüfusunun önemli bir bölümünün çevredeki tarım alanlarından geçinmesi ve ekonomik hayatın çarşı ile zanaatkâr atölyeleri etrafında örgütlenmesi

Yukarıdakilerden hangileri sanayi sonrası şehrin özellikleri arasında gösterilebilir?

Varsayımsal M metropolünün nüfusu 10 yıllık bir dönemde 4 000 000'dan 5 000 000'a çıkmıştır. Bu dönemde metropolde doğal artış yoluyla nüfusa toplam 200 000 kişi eklenmiş, metropole başka yerlerden 1 000 000 kişi göç ederek gelmiş, metropolden ise 200 000 kişi göç ederek ayrılmıştır.

Buna göre bu dönemde M metropolündeki nüfus artışının yüzde kaçı net göçten kaynaklanmıştır?

Şehirlerin kuruluş ve büyüme yerlerini belirleyen ekonomik etkenler, üretim biçimi değiştikçe farklılaşmıştır. Sanayi Devrimi döneminde fabrikalar buhar makinesiyle çalıştığı için şehirler belirli yerlerde hızla büyümüştür. Günümüzde ise yazılım, finans, araştırma-geliştirme gibi bilgi temelli faaliyetlerin öne çıktığı şehirler hızla gelişmektedir.

Sanayi Devrimi döneminde ve günümüz bilgi temelli ekonomisinde şehirlerin büyümesinde öne çıkan başlıca etkenler, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Varsayımsal T metropolü 50 km²'lik merkez ve 150 km²'lik çevre kesimden oluşmaktadır. 2000 yılında merkezde 500 000, çevrede 600 000 kişi yaşamaktadır. 2020 yılında merkezde ofis ve ticaret alanları genişlediği için merkez nüfusu 400 000'e düşmüş, çevre kesimin nüfusu ise 1 800 000'e yükselmiştir. Bu dönemde metropolün sınırları değişmemiştir.

Buna göre T metropolünün tamamında aritmetik nüfus yoğunluğu 2000-2020 döneminde kaç kişi/km² artmıştır?

Varsayımsal R şehri, çevresindeki illere uzman hekimlik hizmeti veren bir bölge merkezidir. R'deki bir eğitim ve araştırma hastanesine bir yılda 600 000 başvuru yapılmıştır. Bu başvuruların 240 000'i R şehrinde oturanlardan gelmiş, kalanı R dışından gelmiştir. R dışından gelen başvuruların %75'i R'ye 100 km'den yakın yerleşmelerden, kalanı 100 km'den daha uzak yerleşmelerden yapılmıştır.

Buna göre hastaneye yapılan toplam başvuruların yüzde kaçı R'ye 100 km'den daha uzak yerleşmelerden gelmiştir?

Gelişmekte olan bazı ülkelerde kırsal kesimden büyük şehirlere yönelen göç, şehirlerdeki sanayi ve hizmet sektörünün yeni iş yaratma hızından çok daha hızlı gerçekleşmiştir.

Bu durumun söz konusu şehirlerde yol açması beklenen sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

Varsayımsal beş şehrin iş gücü içinde sanayi sektörünün payları (1990 ve 2020) ile hizmet sektörünün 2020 yılındaki payı aşağıda verilmiştir:

P: sanayi %40 → %28; hizmet (2020) %70
R: sanayi %30 → %26; hizmet (2020) %55
S: sanayi %45 → %30; hizmet (2020) %64
T: sanayi %35 → %25; hizmet (2020) %72
U: sanayi %20 → %22; hizmet (2020) %75

Bir araştırmacı, 2020 yılında hizmet sektörü payı %70 ve üzerinde olan VE sanayi payı 1990'a göre azalmış olan şehirleri sanayi sonrası şehir olarak sınıflandırmıştır.

Buna göre bu ölçüte göre kaç şehir sanayi sonrası şehir olarak sınıflandırılır?

İlk şehirler, insanların yerleşik hayata geçip tarımla uğraşmaya başlamasından çok sonra, belirli koşulların bir araya geldiği yerlerde ortaya çıkmıştır.

I. Tarımsal üretimin, üreticilerin kendi ihtiyacını aşacak düzeye ulaşması
II. Geçimini tarım dışı uğraşlardan sağlayan zanaatkâr, tüccar ve yönetici gruplarının ortaya çıkması
III. Fosil yakıtla çalışan makinelerin üretimde kullanılmaya başlanması
IV. Düzenli su sağlayan akarsulara ve verimli tarım alanlarına yakın olunması

Yukarıdakilerden hangileri ilk şehirlerin ortaya çıkmasını sağlayan koşullar arasında gösterilebilir?

Varsayımsal bir metropolün merkezî iş alanında (MİA) geceleri ikamet eden nüfus 50 000 kişidir. İş günlerinde gündüz saatlerinde metropolün diğer kesimlerinden MİA'ya çalışma, eğitim ve alışveriş amacıyla 350 000 kişi gelmekte; MİA'da oturanlardan 20 000 kişi ise gündüzleri MİA dışına çıkmaktadır.

Buna göre MİA'nın iş günlerindeki gündüz nüfusu, gece nüfusunun kaç katıdır?