Bu soruda katma değer; işlenmiş ürünün satış değerinden, üretimde kullanılan ham maddenin değerinin çıkarılmasıyla bulunan fark olarak tanımlanmaktadır.

Varsayımsal bir yörede yetiştirilen 100 ton ham pamuk, tonu 30 birimden ham olarak satılabilmektedir. Bu pamuk yöredeki bir tesiste işlendiğinde işleme sırasındaki kayıplar nedeniyle 80 ton kumaş elde edilmekte ve kumaşın tonu 90 birimden satılmaktadır.

Buna göre pamuğun yörede işlenmesiyle oluşan katma değer kaç birimdir?

Varsayımsal L ülkesinde çalışan nüfusun %40'ı tarımda, %60'ı tarım dışı sektörlerde istihdam edilmektedir. Aynı ülkede gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) %10'u tarımdan, %90'ı tarım dışı sektörlerden elde edilmektedir.

Buna göre L ülkesinde tarımda çalışan kişi başına düşen üretim değeri, tarım dışı sektörlerde çalışan kişi başına düşen üretim değerinin kaçta kaçıdır?

Bir bakır üretim zincirinde yer alan bazı faaliyetler ve bu faaliyetler için yapılan sektör eşleştirmeleri aşağıda verilmiştir:

I. Bakır cevherinin açık ocaktan çıkarılması — ikincil sektör
II. Cevherin izabe tesisinde eritilerek külçe bakır elde edilmesi — ikincil sektör
III. Külçelerin demir yoluyla limana taşınması — üçüncül sektör
IV. Bir mühendislik firmasının cevherden daha az enerjiyle bakır ayrıştıran yöntem geliştirmesi — üçüncül sektör

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Varsayımsal M kentinin taze sebze ihtiyacı uzun yıllar kentin hemen çevresindeki bahçelerden karşılanmıştır. Zamanla kent çevresindeki bahçe alanlarının büyük bölümü konut alanına dönüşmüştür. Aynı dönemde kente 800 km uzaklıktaki, kışları ılık geçen bir kıyı ovasından gelen bölünmüş yol tamamlanmış ve soğutmalı taşıma araçları yaygınlaşmıştır. Bu kıyı ovası sebzeleri M kentinin çevresinden haftalar önce hasat edebilmektedir. Bugün M kentindeki sebzenin büyük kısmı bu ovadan gelmektedir.

I. Kıyı ovasının iklim koşullarının erken hasada imkân vermesi
II. Taşıma süresinin kısalması ve ürünün bozulmadan taşınabilmesi
III. Kent çevresindeki tarım alanlarının başka kullanımlara açılması
IV. Kıyı ovasında tarımda çalışan nüfusun azalması

Yukarıdakilerden hangileri sebze tedarik alanındaki bu değişimi açıklamak için verilen bilgilerden doğrudan çıkarılabilir?

Varsayımsal bir dağ köyünde aileler uzun süre buğday, sebze, meyve yetiştirip birkaç baş hayvan beslemiş; ürettiklerinin büyük kısmını kendileri tüketmiştir. Köye asfalt yol yapıldıktan sonra köylüler yalnızca kente iyi fiyatla satılabilen kirazı yetiştirmeye başlamış; buğday ve sebze gibi temel gıdalarını kentteki pazardan satın alır olmuşlardır.

Bu değişime bakılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Ekonomide üretim ile tüketim karşılıklı etkileşim içindedir: üretilen mallar tüketimi biçimlendirdiği gibi tüketicilerin talebindeki değişimler de neyin, ne kadar ve nasıl üretileceğini yönlendirir.

Aşağıdaki durumlardan hangisi, tüketici talebindeki bir değişimin üretimi yönlendirmesine örnek olarak gösterilebilir?

Ekonomik faaliyetlerin dağılışında doğal ve beşerî etmenler birlikte rol oynar; ancak bazı durumlarda belirleyici olan etmen öne çıkar.

I. Kayak merkezlerinin uzun süre kar örtüsü kalan yüksek dağ yamaçlarında kurulması
II. Yazılım şirketlerinin nitelikli işgücü yetiştiren üniversitelerin çevresinde kümelenmesi
III. Balıkçılığın soğuk ve sıcak su akıntılarının karşılaştığı, planktonca zengin sahalarda gelişmesi
IV. Devletin vergi indirimi sağladığı az gelişmiş bir yöreye fabrikaların kurulması

Yukarıdaki durumların hangilerinde faaliyetin yerini belirleyen asıl etmen beşerîdir?

Varsayımsal N ülkesinde çalışan nüfusun sektörlere göre dağılımı (%) iki farklı yıl için şöyledir:

• Birinci yıl: tarım 60, sanayi 20, hizmet 20
• Kırk yıl sonra: tarım 10, sanayi 30, hizmet 60

Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Bir akıllı telefon modelinin tasarımı ve yazılımı P ülkesindeki bir şirketin araştırma merkezinde geliştirilmektedir. Telefonun işlemcisi R ülkesinde, ekranı S ülkesinde üretilmekte; parçalar T ülkesindeki fabrikada birleştirilmektedir. Ürün, dünyanın pek çok ülkesinde şirketin bayilerinde satılmaktadır.

I. Tek bir ürünün üretim aşamaları farklı ülkelere dağılmıştır.
II. Ürünün tasarım ve yazılım geliştirme aşaması dördüncül sektör kapsamındadır.
III. Montajın T ülkesinde yapılmasının nedeni bu ülkede işgücü maliyetinin düşük olmasıdır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?