Soru 1 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda nüfus, kent yönetimi, sağlık ve basın alanlarında yaşanan bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:
I. Takvim-i Vekayi'nin yayımlanmaya başlaması
II. Tercüman-ı Ahval'in yayımlanmaya başlaması
III. İstanbul'da karantina uygulamasının başlatılması
IV. Kadınların da kayda alındığı genel nüfus sayımına başlanması
V. İstanbul'da Şehremaneti'nin kurulması
Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 2 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
Osmanlı kamuoyunun oluşumunda etkili olan bazı XIX. yüzyıl gazeteleri ile bunlara ait olduğu ileri sürülen özellikler aşağıda eşleştirilmiştir:
• Takvim-i Vekayi – II. Mahmut döneminde çıkarılan ilk resmî Türkçe gazete
• Ceride-i Havadis – Şinasi'nin tek başına çıkardığı ilk gazete
• Tercüman-ı Ahval – Agah Efendi ile Şinasi'nin çıkardığı ilk özel Türkçe gazete
• Tasvir-i Efkâr – II. Mahmut döneminde çıkarılan resmî gazete
• Vakayi-i Mısriyye – İstanbul'da yayımlanan ilk Türkçe gazete
• Ceride-i Havadis – Tanzimat Fermanı'ndan önce yayımlanmaya başlayan gazete
Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?
Soru 3 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
Kırım Savaşı'ndan sonraki dönemde Kırım, Kafkasya ve Balkanlar'dan Anadolu'ya büyük Müslüman göçleri yaşanmış; 93 Harbi ve sonrasındaki toprak kayıplarıyla gayrimüslim nüfusun yoğun olduğu bazı bölgeler de devletten ayrılmıştır. Bu süreçte Osmanlı nüfusu içinde Müslümanların oranı belirgin biçimde artmıştır.
Bu demografik değişimin II. Abdülhamid döneminde aşağıdaki fikir akımlarından hangisinin devlet politikasında öne çıkmasını kolaylaştırdığı söylenebilir?
Soru 4 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
1831'de yapılan nüfus sayımında yalnız erkek nüfus kayda geçirilmiş, kadınlar sayılmamıştır. Sayım sonuçları bölgelere göre ayrı ayrı defterlere işlenmiştir.
Yalnız bu sayımın verileri kullanılarak aşağıdakilerden hangisi yapılamaz?
Soru 5 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
1850'lerin sonunda İstanbul'da, Avrupa kentlerindeki belediye örgütlenmesi örnek alınarak ilk belediye dairesi deneme amacıyla Galata ve Beyoğlu'nda kurulmuştur. Bu semtler yabancı elçiliklerin, Avrupalı tüccarların, bankaların ve ticarethanelerin yoğun olarak bulunduğu yerlerdi. Uygulamanın başarılı olması hâlinde benzer dairelerin kentin diğer semtlerinde de kurulması planlanmıştı.
Bu bilgilere göre belediye örgütlenmesinin ilk olarak bu semtlerde denenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
1908'de Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i ilhak ettiğini açıklaması Osmanlı kamuoyunda büyük tepki doğurmuştur. Gazetelerdeki yazılar ve düzenlenen mitinglerle Avusturya mallarının alınmaması çağrısı yapılmış; halkın bir bölümü Avusturya'dan gelen fesleri kullanmayı bırakmış, bazı limanlarda hamallar Avusturya gemilerinin yükünü boşaltmamıştır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 7 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
Aşağıdaki tablo, XIX. yüzyılda büyüyen bir Osmanlı liman kentine ait nüfus bilgilerini göstermektedir. Değerler gerçek istatistik değildir; konuyu yorumlamak için kurgulanmış VARSAYIMSAL verilerdir.
Yıl | Kentin toplam nüfusu | Kentte yaşayan ve kent dışında doğmuş olanlar
1860 | 120.000 | 30.000
1890 | 180.000 | 72.000
Buna göre 1860-1890 arasındaki toplam nüfus artışının yüzde kaçı, kent dışında doğmuş olanların sayısındaki artıştan kaynaklanmaktadır?
Soru 8 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
Tanzimat'tan sonraki dönemde Osmanlı Devleti önemli toprak kayıplarına uğramasına rağmen, elinde kalan topraklardaki nüfus bazı dönemlerde artış göstermiştir. Bu durumu açıklamak için şu gerekçeler ileri sürülmüştür:
I. Kaybedilen topraklardaki Müslüman nüfusun önemli bir bölümünün devletin elinde kalan bölgelere göç etmesi
II. Karantina gibi sağlık tedbirleriyle salgınlardan kaynaklanan ölümlerin azaltılmaya çalışılması
III. 1831 sayımında kadın nüfusun da sayılmaya başlanması
IV. Kaybedilen topraklarda yaşayanların Osmanlı nüfusuna dâhil sayılmaya devam etmesi
Bu gerekçelerden hangileri geçerlidir?
Soru 9 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
XIX. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da karantina uygulaması başlatıldığında, gemilerin ve malların günlerce bekletilmesi bazı tüccarların; salgından korunmanın tedbirle ilgisi olmadığını düşünen bazı kesimlerin ise inanç temelli tepkisine yol açmıştır. Devlet uygulamayı sürdürmüş, zamanla başka liman kentlerinde de karantinahaneler açılmıştır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Soru 10 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · XIX ve XX. Yüzyılda Osmanlı Nüfusu-Metropoller Salgınlar ve Kamuoyu
XIX. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul ve diğer büyük kentlerde kahvehane ve kıraathanelerde gazeteler yüksek sesle okunmuş, okunan haberler orada bulunanlar arasında tartışılmıştır. Bu mekânlara gelenler arasında okuma yazma bilmeyenler de vardı.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?