Osmanlı Devleti'nde XVI-XVIII. yüzyıllarda görülen bazı isyanlar ile türleri aşağıda eşleştirilmiştir:

• Karayazıcı İsyanı – Celali isyanı
• Kalenderoğlu İsyanı – Celali isyanı
• Abaza Mehmet Paşa İsyanı – Eyalet isyanı
• Varvar Ali Paşa İsyanı – Eyalet isyanı
• Patrona Halil İsyanı – Eyalet isyanı
• Beylerbeyi Vakası – Celali isyanı
• Bozoklu Celal İsyanı – İstanbul (kapıkulu) isyanı

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

XVI. yüzyılın sonları ile XVII. yüzyılda Anadolu'da görülen gelişmelerden bazıları şunlardır:

I. Tımar sisteminin bozulmasıyla dirliklerini kaybeden sipahilerin sayısının artması
II. Medrese öğrenimini bitiren gençlerin bir bölümünün iş bulamaması
III. Uzun süren savaşlarda ordudan kaçan askerlerin cezalandırılma korkusuyla dağlara çekilmesi
IV. Başkentteki yeniçerilere tahta çıkış bahşişinin geç ödenmesi
V. Köylülerin topraklarını bırakıp şehirlere ve güvenli bölgelere kaçması

Bunlardan hangileri Celali isyanlarının nedenleri arasında gösterilebilir?

1622'de İstanbul'da çıkan bir kapıkulu isyanında II. Osman tahttan indirilip öldürüldü. Kısa süre sonra Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmet Paşa, padişahın öldürülmesinden yeniçerileri sorumlu tuttuğunu açıklayarak bölgesindeki yeniçerilere karşı harekete geçti ve uzun süre merkezin denetimi dışında kaldı.

Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

I. Ahmet Dönemi'nde Sadrazam Kuyucu Murat Paşa, Anadolu'daki Celali isyanlarını sert askerî harekâtla bastırmış; ancak sonraki yıllarda Anadolu'da yeni isyanlar baş göstermiştir. IV. Murat ise başkentteki asayişsizliğe karşı ağır cezalar ve yasaklar uygulamış; onun ölümünden sonra başkentte yeniden karışıklıklar çıkmıştır.

Bu bilgilere göre iki uygulamanın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Köprülü Mehmet Paşa, sadrazamlığı kabul ederken işlerine kimsenin karışmamasını ve önerilerinin kabul edilmesini şart koşmuştur. Onun ve ardından gelen Köprülü ailesinden sadrazamların döneminde isyanlar bastırılmış, devlet otoritesi yeniden güçlenmiştir. Ancak bu ailenin sadrazamlık dönemi sona erdikten sonra benzer sorunlar yeniden ortaya çıkmıştır.

Sağlanan düzenin kalıcı olmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde 1730'da Patrona Halil İsyanı, 1807'de ise Kabakçı Mustafa İsyanı çıkmıştır. Her iki isyan da dönemin padişahının tahttan indirilmesiyle sonuçlanmıştır.

Bu iki isyanın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir dönem kapıkulu askerlerine maaşları, gümüş oranı düşürülmüş akçeyle ödendi. Askerler bu durumu protesto ederek divanın toplandığı yeri kuşattı ve sorumlu tuttukları bir yüksek devlet görevlisinin cezalandırılmasını istedi. Askerlerin istekleri yerine getirildi.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nde başkentte yaşanan bazı ayaklanma ve olaylar şunlardır:

• Beylerbeyi Vakası (1589)
• Çınar Vakası (1656)
• Edirne Vakası (1703)
• Patrona Halil İsyanı (1730)
• Kabakçı Mustafa İsyanı (1807)
• Alemdar Mustafa Paşa'nın İstanbul'a yürümesi (1808)
• Kuleli Vakası (1859)

Bu olaylardan kaç tanesi XVIII. yüzyılda yaşanmıştır?

XVII. yüzyılda isyan eden bazı beylerbeyleri padişaha bağlı olduklarını açıklamış; isteklerini İstanbul'daki bazı yöneticilerin görevden alınması ya da kendilerine daha önemli bir görev verilmesi biçiminde dile getirmişlerdir. Buna karşılık aynı dönemde Halep'te isyan eden bir yönetici, merkezle bağını koparıp kendi adına bağımsız bir yönetim kurmaya girişmiştir.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?