Yavuz Sultan Selim dönemine ait savaş ve antlaşmalarla bunların sonuçları aşağıda eşleştirilmiştir.

I. Çaldıran Savaşı — Safevi başkenti Tebriz'e girilmesi
II. Turnadağ Savaşı — Dulkadiroğulları'nın Osmanlı egemenliğine alınması
III. Mercidabık Savaşı — Halifeliğin Osmanlı hanedanına geçmesi
IV. Ridaniye Savaşı — Suriye ve Filistin'in Osmanlı yönetimine girmesi
V. Amasya Antlaşması — Osmanlı ile Safevi Devleti arasında imzalanan ilk resmî antlaşma

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Yavuz Sultan Selim'in doğu seferleri iki aşamada ele alınabilir: Safevilere karşı yapılan İran Seferi (1514) ve Memlûklere karşı yapılan Mısır Seferi (1516-1517). Aşağıda bu seferlerin bazı sonuçları verilmiştir.

I. Doğu Anadolu'da Safevi etkisinin büyük ölçüde kırılması
II. Baharat Yolu'nun önemli bir kesiminin Osmanlı denetimine girmesi
III. Osmanlı ülkesinde Müslüman nüfusun oranının belirgin biçimde artması
IV. Safevi başkenti Tebriz'e girilmesi
V. Osmanlı'nın Kızıldeniz'de Portekiz ile doğrudan karşı karşıya gelmesi

Bu sonuçlardan hangileri Mısır Seferi ile ilişkilendirilebilir?

Yavuz Sultan Selim'in İran Seferi sırasında Memlûk Devleti'ne bağlı olan bir Türkmen beyliği Osmanlı ordusuna yardım etmemiş, ordunun ikmal yollarını güvensiz hâle getirmiştir. Osmanlı, seferden dönüşünün ertesi yılında bu beyliğin üzerine yürümüş ve beyliğin yönetimini kendisine bağlı bir yöneticiye bırakmıştır.

I. Osmanlı'nın bu beyliğe yönelmesinde askerî güvenlik kaygısı etkili olmuştur.
II. Memlûk Devleti'ne bağlı bir siyasi yapı, Osmanlı'nın doğu siyasetinin seyrini etkileyebilmiştir.
III. Beyliğin ortadan kaldırılmasıyla Anadolu'da Türk siyasi birliği tamamlanmıştır.
IV. Osmanlı bu seferi, Safevilerle Memlûklerin ittifak kurmasını önlemek için yapmıştır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Halifelik makamı Mısır Seferi'nin ardından Osmanlı hanedanına geçmiştir. Ancak Osmanlı padişahlarının bu sıfatı bir dış siyaset aracı olarak açıkça öne çıkarması, devletin askerî üstünlüğünü yitirip toprak kaybetmeye başladığı XVIII. yüzyılın sonlarına rastlar. Bu dönemde imzalanan bir antlaşmada, Osmanlı egemenliğinden çıkan bir bölgedeki Müslümanların dinî önderinin Osmanlı padişahı olduğu karşı tarafa kabul ettirilmiştir.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Yavuz Sultan Selim döneminde (1512-1520) Osmanlı Devleti Avrupa'da büyük bir sefere çıkmamış, batı sınırında barışı korumaya özen göstermiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminin ilk yıllarından itibaren ise Orta Avrupa'ya ve Akdeniz'e yönelik seferler yoğunlaşmıştır.

Bu değişimi açıklayan en uygun gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Hicaz'ın Osmanlı yönetimine girmesinin ardından her yıl İstanbul'dan Mekke ve Medine halkına dağıtılmak üzere para ve armağanlar gönderilmiş, hac yolları üzerindeki kaleler onarılmış, hacı kafilelerinin korunması için askerî birlikler görevlendirilmiştir. Hicaz bölgesinden ise merkeze önemli bir vergi geliri aktarılmamıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Mısır, Osmanlı yönetimine girdikten sonra bir beylerbeyliği olarak örgütlenmiştir. Anadolu ve Rumeli eyaletlerinin çoğunda uygulanan tımar sistemi bu eyalette uygulanmamış; toplanan vergilerden eyaletin asker ve memur giderleri karşılandıktan sonra kalan bölüm her yıl merkeze gönderilmiştir. Bölgedeki bazı yerel yönetici gruplarına da yönetimde görev verilmiştir.

I. Osmanlı, yönetimindeki bütün bölgelerde tek tip bir yönetim modeli uygulamamıştır.
II. Mısır'ın yönetiminde bölgenin yerel güçlerinden yararlanılmıştır.
III. Mısır, merkeze bağlı bir eyalet olarak değil, ayrıcalıklı bir beylik olarak yönetilmiştir.
IV. Mısır eyaleti merkezin hazinesine düzenli gelir sağlamıştır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Çaldıran Savaşı'nda Osmanlı ordusu, toplarını ve tüfekli yeniçeri birliklerini savunma düzeni içinde kullanmış; ağırlıklı olarak atlı birliklerle saldıran Safevi ordusunu yenmiştir. İki yıl sonra Memlûklerle yapılan meydan savaşında da Osmanlı ordusu ateşli silahlardan etkin biçimde yararlanmıştır.

I. Osmanlı ordusu, askerî teknolojideki yenilikleri savaş düzenine uygulamıştır.
II. Safevi ordusunun yenilgisinde ateşli silahlara hiç sahip olmaması belirleyici olmuştur.
III. Ateşli silahların etkin kullanımı, Osmanlı'nın doğu seferlerindeki başarısını etkilemiştir.
IV. Ateşli silah üstünlüğü, Safevileri Doğu Anadolu'dan kesin olarak çekilmeye zorlamıştır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

II. Bayezid döneminde Safevi Devleti'nin Anadolu'daki propagandası sonucu çıkan geniş çaplı bir isyan, devlet merkezinde büyük kaygı yaratmıştır. Bu sırada doğu sınırındaki bir sancakta görev yapan Şehzade Selim, Safevilere karşı sert bir tutum izlenmesini savunmuş; yeniçerilerin ve bazı devlet ileri gelenlerinin desteğini alarak babasının yerine tahta çıkmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?