Soru 1 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Tımar sisteminde sipahi, kendisine tahsis edilen toprağın vergi gelirinin kılıç hakkı denilen bölümünü geçimine ayırır, geri kalan gelirin her üç bin akçesi için cebelü adı verilen tam teçhizatlı bir asker yetiştirirdi. Sipahi aynı zamanda toprağın boş bırakılmamasını denetler, bulunduğu bölgede güvenliği sağlardı.
Buna göre tımar sisteminin,
I. sipahilerin geçimini hazineden ödenen ulufeyle karşılama
II. tarımsal üretimin sürekliliğini denetim altında tutma
III. ordunun asker ihtiyacını bütünüyle devşirme yoluyla karşılama
IV. hazineden nakit çıkmadan savaşa hazır asker yetiştirme
işlevlerinden hangilerini yerine getirdiği söylenebilir?
Soru 2 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı ordusundaki bazı birliklerle bu birliklere yüklenen görevler aşağıda eşleştirilmiştir:
• Cebeci – Ordunun silah ve cephanesini sağlamak ve onarmak
• Lağımcı – Kuşatmalarda surların altına tünel kazmak
• Humbaracı – Topları savaş alanına taşımak
• Akıncı – Asıl ordudan önce düşman topraklarına girip keşif ve yıpratma yapmak
• Azap – Kalelerin korunmasında ve donanmada hizmet etmek
• Silahtar – Sınır kalelerinde muhafızlık yapmak
Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?
Soru 3 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlıydı ve geçimlerini üç ayda bir hazineden ödenen ulufeyle sağlıyordu. Bu bağlılık, devletin güçlü olduğu dönemlerde taşradaki nüfuzlu beylere karşı merkezin elini güçlendirmiştir. Ancak hazinenin sıkıntıya düştüğü dönemlerde ulufelerin geciktirilmesi ya da değeri düşürülmüş akçeyle ödenmesi ocak mensuplarının ayaklanmalarına yol açmıştır. Yeni padişahların tahta çıkışında dağıtılan cülus bahşişi de zamanla bu askerlerin karşılanması gereken bir beklentisi hâline gelmiştir.
Bu bilgilerden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
Soru 4 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı Beyliği'nin ilk düzenli birlikleri olan yaya ve müsellemler barış zamanında kendilerine verilen toprakları işler, sefer çağrısı geldiğinde orduya katılırdı. Rumeli'deki fetihler genişleyip seferler hem uzadıkça hem de merkezden uzak bölgelere yöneldikçe, yılın büyük bölümünü toprağının başında geçirmek zorunda olan bu askerler ordunun asıl vurucu gücü olmaktan çıktı. I. Murad Dönemi'nden itibaren kurulan, padişaha doğrudan bağlı ve sürekli silah altında tutulan Kapıkulu Ocakları öne geçti; yaya ve müsellemler ise zamanla yol açma, ağırlık taşıma gibi geri hizmetlerde kullanıldı.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Soru 5 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı ordusundaki birlikler asker kaynağı ve savaştaki işlevi bakımından farklılık gösterir. Bir öğrenci, asker kaynağı devşirme OLMAYAN ve atlı (süvari) birlik niteliği taşıyan iki birliği bir arada göstermek istiyor.
Bu öğrencinin seçebileceği iki birlik aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 6 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Devşirme usulüyle toplanan bir çocuğun yeniçeri olana kadar geçtiği bazı aşamalar aşağıda karışık olarak verilmiştir:
I. Acemi Oğlanlar Ocağı'na alınarak ağır işlerde çalıştırılması ve askerliğe hazırlanması
II. Kapıya çıkarak Yeniçeri Ocağı'na kaydedilmesi
III. Türk ailelerinin yanına verilerek Türkçeyi ve İslam'ın esaslarını öğrenmesi
IV. Hristiyan tebaanın çocukları arasından belirlenerek toplanması
Bu aşamaların gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Osmanlı Beyliği'nin ilk yıllarında askerî güç, sefer çağrısı yapıldığında toplanan ve seferin bitiminde dağılan aşiret kuvvetlerine dayanıyordu. Orhan Bey Dönemi'nde ise Türk gençlerinden oluşan, barış zamanında da varlığını koruyan, kendilerine tahsis edilen topraklar sayesinde vergiden muaf tutulan ve sefer sırasında ulufe alan Yaya ve Müsellem birlikleri kuruldu.
Bu değişimin Osmanlı'nın devletleşme süreci açısından temel önemi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 8 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
XVII. yüzyıldan itibaren Kapıkulu Ocaklarına devşirme usulü dışından da asker alınmaya başlanmış; yeniçerilerin evlenme ve ticaretle uğraşma yasağı fiilen ortadan kalkmış, ocak mensuplarının sayısı hızla artmıştır. Aynı dönemde yeniçeriler saltanat değişikliklerinde belirleyici olmuştur.
Bu gelişmelere bakılarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
Soru 9 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Klasik dönem Osmanlı ordusunda Kapıkulu askerleri ile Tımarlı Sipahiler, geçimlerinin karşılanması bakımından farklı esaslara bağlanmıştı.
Buna göre,
I. Kapıkulu askerlerinin geçimi, hazineden üç ayda bir ödenen ulufeyle sağlanırdı.
II. Tımarlı Sipahiler, hizmetleri karşılığında hazineden düzenli maaş alırdı.
III. Tımarlı Sipahiler, topladıkları vergi gelirinin bir bölümüyle cebelü adı verilen asker beslerdi.
IV. Kapıkulu askerleri, kendilerine verilen dirliklerin gelirini toplardı.
yargılarından hangileri doğrudur?
Soru 10 / 10AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler
Yeniçeri Ocağı'na asker sağlamak için önce savaş esirlerinin beşte birinin alındığı pençik usulü uygulanmış; fetih temposunun yavaşlaması ve esir sayısının azalması üzerine Balkanlardaki Hristiyan tebaanın çocuklarından asker devşirilmesine geçilmiştir. Devşirilen çocuklar önce Türk ailelerinin yanına verilmiş, ardından Acemi Ocağı'nda eğitilmiştir.
Buna göre devşirme sistemiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?