Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bir yapıtın başka bir dile aktarılmasında kayıp yaşanıp yaşanmadığı, çeviri alanının uzun süredir tartıştığı bir sorudur. Karşılaştırmalı incelemeler, kaynak metindeki söz oyunlarının hedef dilde çoğu kez birebir karşılanamadığını göstermektedir. Eşdeğerlik kavramını inceleyen çalışmalar ise çevirmenin biçimsel eşdeğerlikle işlevsel eşdeğerlik arasında bir seçim yapmak zorunda kaldığını ortaya koymaktadır. Bu bulgular, çeviride kaybın kaçınılmaz olduğunu değil, kaybın niteliğinin çevirmenin tercihine göre değiştiğini göstermektedir.
Bu parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Not tutmanın öğrenme üzerindeki etkisi uzun süre yalnızca kayıt işleviyle açıklandı. Ancak bellek araştırmaları, elle not tutan kişilerin bilgiyi kâğıda geçirirken yeniden biçimlendirdiğini, bu yeniden biçimlendirmenin de hatırlamayı güçlendirdiğini ortaya koydu. Dinlediğini olduğu gibi yazıya geçiren kişilerde aynı güçlenme gözlenmedi. Demek ki not tutmanın yararı, kâğıda düşen sözcük sayısından değil, yazarken yapılan seçme ve özetleme işleminden kaynaklanmaktadır.
Bu parçanın son cümlesinin, parçanın alındığı tür bakımından işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
Bir öğretmen, öğretici metin türlerini ayırt edici nitelikleriyle eşleştirmek üzere aşağıdaki listeyi hazırlamıştır:
- Makale – Bir düşünceyi kanıtlara ve verilere dayanarak ortaya koyma
- Fıkra – Güncel bir konuyu kısa ve kişisel bir yorumla ele alma
- Deneme – Okurla karşılıklı konuşuyormuş gibi bir söyleyiş benimseme
- Sohbet – Yazarın kendi kendisiyle konuşur gibi düşüncelerini sınaması
- Mülakat – Yazarın gezip gördüğü yerleri gözlem ve izlenimleriyle aktarma
Bu listedeki eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
(I) Kent içindeki yeşil alanların insan sağlığına etkisi, son yıllarda çevre ve halk sağlığı araştırmalarının öncelikli konularından biri hâline gelmiştir. (II) Farklı kentlerde yapılan ölçümler, ağaçlık bir alanın yaz aylarında çevresindeki beton yüzeylere göre birkaç derece daha serin kaldığını göstermektedir. (III) Kanımca ağaç gölgesinde yürümek, insan ruhunun bilinen en güzel ilacıdır ve bunu bilmeyen yoktur. (IV) Sağlık kuruluşlarının raporları da yeşil alana yürüme uzaklığında oturan kişilerde hareketsizliğe bağlı sorunların daha seyrek görüldüğünü kaydetmektedir. (V) Bu bulgular, kent planlamasında yeşil alanın bir süs değil, temel bir gereksinim olarak görülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bir dilin sözlüğü, o dili konuşanların yalnızca söz varlığını değil, sözcüklere yükledikleri anlam katmanlarını da kayda geçirir. Sözlük çalışmaları, madde başlarının seçiminde kullanım sıklığının temel ölçüt alındığını göstermektedir. Derleme dayalı incelemeler ise aynı sözcüğün farklı metin türlerinde belirgin biçimde ayrı anlamlarla kullanıldığını ortaya koymuştur. Bu nedenle bir sözlüğün güncellenmesi, yeni sözcüklerin eklenmesinden ibaret bir işlem değildir; var olan maddelerin kullanım verileriyle yeniden gözden geçirilmesini de gerektirir.
I. Yazar, konuya ilişkin düşüncesini kişisel bir anısına dayandırmıştır.
II. Öne sürülen yargılar, alan çalışmalarının bulgularıyla desteklenmiştir.
III. Sonuçta varılan yargı, önceki cümlelerde aktarılan verilere bağlanmıştır.
IV. Yazarın kesin bir yargıya varmaktan kaçındığı, düşüncesini askıda bıraktığı görülmektedir.
Bu parçanın alındığı türle ilgili olarak numaralanmış yargılardan hangileri söylenebilir?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
Türk edebiyatında makale türünün ilk örneği, ilk özel Türk gazetesinin ilk sayısında yer alan bir giriş yazısıdır. Aşağıda XIX. yüzyılda yayımlanmış beş gazete verilmiştir:
Bu gazetelerden kaç tanesi, sözü edilen giriş yazısının yayımlandığı gazeteden ÖNCE yayın hayatına başlamıştır?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
Öğretici metin türleri, çoğu kez birbirine yakın özellikler taşıdıkları için karıştırılır. Bir türü tanımanın yolu, o türü ötekilerden ayıran belirleyici niteliği saptamaktır.
Buna göre bir öğretici metin türü ve o türün belirleyici niteliği aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
Gazete yazılarında kişisel değerlendirme bildiren yargılarla, doğruluğu herkesçe denetlenebilen yargılar bir arada bulunabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi nesnel bir yargı bildirmektedir?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki iki parça, türlerini örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
I. Okuma alışkanlığının yaşla birlikte nasıl değiştiği, eğitim araştırmalarının uzun süredir izlediği bir konudur. Farklı yaş gruplarında yürütülen izleme çalışmaları, okumaya ayrılan sürenin ergenlik yıllarında belirgin biçimde azaldığını göstermektedir. Aynı çalışmalar, azalmanın nedeni olarak yalnızca zaman darlığını değil, okunan metnin okurun ilgisiyle örtüşmemesini de göstermektedir. Buna göre alışkanlığın sürdürülmesi, okuma süresinin artırılmasından çok metin seçiminin genişletilmesiyle ilgilidir.
II. Bu sabah otobüste altı kişiden beşinin telefonuna baktığını, birinin kitap okuduğunu saydım. Sonra kendi kendime bu sayımın hiçbir şeyi kanıtlamadığını söyledim; zaten kanıtlamak da istemiyorum. Bana kalırsa okumak, geriye kalan o bir kişinin inadıyla sürüyor. Yarın aynı otobüste sayı değişir belki; ama o inadın değişeceğini sanmıyorum.
Aynı konuyu ele alan bu iki parçanın türce ayrılmasını sağlayan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Öğretici Metinler 1
(Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Dün akşam evdeki bütün saatleri kurcaladım; ikisi ileri, biri geri gidiyormuş. Meğer yıllardır hangisine baksam yanlış bir zamanda yaşıyormuşum. Şimdi düşünüyorum da bu kadar çok saate niye ihtiyacımız var? Aklıma gelen tek gerekçe, zamanın elimizden kaçıp kaçmadığını sık sık yoklama isteği. Ölçüp biçmeden söylüyorum bunu; ama sokakta herkesin bileğine bir kez daha bakışını görünce içim rahat ediyor.
Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?