Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
1950 sonrası Türk tiyatrosunda, Batıdan gelen iki anlayışın etkisi bir arada görülür. Bu anlayışların seyirciye yönelik temel amaçları birbirinden ayrılır.
Epik tiyatro ile absürt tiyatronun seyirciye yönelik temel amacı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Sahnede yalnız bir oyuncu vardır. Omzunda bir mendil, elinde bir değnek taşır. Bir iskemleye oturur, değneği yere vurarak söze başlar.)
OYUNCU — Efendim, bu gece size bir kahveci ile bir tahsildarın hikâyesini anlatacağım. (Mendili başına bağlayıp sesini kalınlaştırır.) "Vergini öde kahveci!" (Mendili omzuna atıp sesini inceltir.) "Neyle ödeyeyim efendi, bu ay üç bardak çay sattım!" (Seyirciye döner.) Gülmeyin efendim; yarın aynı tahsildar sizin kapınızı çalacak.
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
1950 sonrası bazı oyun yazarları geleneksel Türk tiyatrosunun birikimini çağdaş sahneye taşımıştır. Bu parçada yararlanılan geleneksel tür ile bu kullanımla seyirci üzerinde amaçlanan etki aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
Bir sahne topluluğunun programı şöyle tanıtılmaktadır: Gösteri, birbirine olay örgüsüyle bağlanmayan kısa skeçlerden ve aralarına yerleştirilen şarkılardan oluşuyor; her skeç o haftanın gazetelerinden alınmış güncel bir siyasal ya da toplumsal olayı alaya alıyor; oyuncular skeç aralarında seyirciyle doğrudan şakalaşıyor.
Bu programın ait olduğu tiyatro türü ile bu türü Türk sahnesine kazandırmasıyla bilinen yazar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Bir kasaba kahvesi. ŞÜKRÜ, elinde kullanma kılavuzuyla oturmaktadır; HALİL yanına ilişir.)
HALİL — Duyduk, makine almışsın.
ŞÜKRÜ — Aldım. Dört gündür camekânda duruyor; gelen geçen bakıyor.
HALİL — Çalıştırdın mı bari?
ŞÜKRÜ — Kılavuzu yabancı dilde. Zaten çalışsa ne olacak, çalışmasa ne olacak; camekânda duruyor ya.
HALİL — Benimki de öyleydi. Üstüne bir örtü serdim; misafir gelince örtüyü kaldırıyorum.
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçada toplumsal bir aksaklığa yönelik eleştiri aşağıdakilerin hangisiyle sağlanmıştır?
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
1950 sonrasında Türk tiyatrosunda devlet sahnelerinin yanı sıra özel tiyatroların sayısı artmış, sahnelenen oyun sayısı çoğalmıştır.
Bu gelişmenin tür üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Sahne çıplaktır; arkada bir ip gerilmiş, üzerine birkaç gömlek asılmıştır. Işıklar yanınca oyuncular gömlekleri seyircinin gözü önünde giyer.)
BİRİNCİ OYUNCU — (seyirciye dönerek) Ben bu akşam Terzi Rıza'yım. Aslında terzi değilim; ama kırk yıl dikiş diken bir adamın sabrını size göstermeye çalışacağım.
(Yukarıdan bir levha iner: "Fabrika açılınca terziler ne yaptı?")
TERZİ RIZA — (makinesinin başına geçer) Bir gömleği iki günde dikerdim; karşıdaki fabrika şimdi günde iki bin gömlek basıyor.
ÇIRAK — Usta, bu hafta da müşteri gelmedi.
TERZİ RIZA — (birden durur, seyirciye) Rıza'ya acımanızı istemiyorum. Kendinize sorun: o fabrikanın gömleğini siz neden alıyorsunuz?
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Epik tiyatroda başvurulan bazı ögeler şunlardır:
• Oyuncunun seyirciye doğrudan seslenmesi
• Sahneye yazılı bir levha indirilmesi
• Olayın akışını kesen bir şarkıya yer verilmesi
• Oyuncunun canlandıracağı kişiyle arasına mesafe koyması
• Bir anlatıcının sonraki bölümde olacakları önceden duyurması
• Kostümlerin seyircinin gözü önünde giyilmesi
Bu ögelerden kaç tanesi parçada kullanılmıştır?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Bir köy evinin önü. KADIN çamaşır ipini toplamaktadır; KOMŞU kapıdan seslenir.)
KOMŞU — Postacı bugün de uğramadı mı?
KADIN — Uğradı; bizim kapıyı atladı.
KOMŞU — Oğlan haber salmıyor mu hiç?
KADIN — Salıyor. Ama haber karın doyurmuyor ki; ben havale bekliyorum.
KOMŞU — Bizimki de "bu ay olmadı ana" diye yazmış. Kentte de para ağaçta değilmiş.
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
1950 sonrasında yazılmış bir oyundan alınan bu parça, dönem tiyatrosunun hangi eğilimini yansıtır?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
1950 sonrası Türk tiyatrosuyla ilgili olarak şu bilgiler verilmiştir:
I. Epik tiyatro tekniğinden yararlanan oyunlar yazılmıştır.
II. Toplumsal eleştiri, gülmeceyle birleştirilerek verilmiştir.
III. Batılı akımların etkisi ortadan kalkmış, oyunlar yalnız geleneksel kaynaklardan beslenmiştir.
IV. Oyunlar, ölçülü ve uyaklı bir dille yazılmaya dönülmüştür.
Bu bilgilerden hangileri doğrudur?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Kentte bir apartman dairesi. Akşam yemeği. ŞENAY sofrayı kurmaktadır; kocası ERDAL gazete okur.)
ŞENAY — Bugün annemi aradım. Sesi yorgun geliyordu.
ERDAL — (gazeteden başını kaldırmadan) Yağ yine zamlanmış.
ŞENAY — Hafta sonu ona gidelim mi diye düşünmüştüm.
ERDAL — Müdür beni yine toplantıya almadı. On beş yıl oldu, hâlâ kapının dışındayım.
ŞENAY — (tabakları dizer, durur) On beş yıldır ben de bu masada senin karşında oturuyorum Erdal. Beni gördüğün oldu mu?
(Erdal gazeteyi yavaşça indirir. Uzun bir sessizlik.)
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçada konuşmalar birbirini karşılamıyor gibi görünse de parça absürt tiyatroya değil, 1950 sonrasında bireyin iç dünyasını ve aile içi ilişkileri irdeleyen eğilime örnektir.
Bu yargıyı destekleyen en güçlü kanıt aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu 2
(Boş bir oda. Ortada bir masa, iki iskemle. İki kişi karşılıklı oturmaktadır.)
NECLA — Saat kaç?
FERHAT — Yağmur yağacak galiba.
NECLA — Demek üç oldu.
FERHAT — Şemsiyeyi getirmemişim.
NECLA — Getirseydin de olmazdı; masa küçük.
(Uzun bir sessizlik.)
NECLA — Saat kaç?
FERHAT — Yağmur yağacak galiba.
(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçanın alındığı oyunla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?