Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Perdede yalnız iki tip vardır; ortada ne bir olay başlamış ne de başka kişiler görünmüştür. İkisi uzun uzun atışır: biri ağdalı sözcüklerle konuşur, öteki bu sözleri gündelik anlamlarıyla alıp karşılık verir; tartışma sözün kendisinden doğar, bir işten ya da bir olaydan değil. Atışma bitince asıl olayın kişileri birer birer perdeye gelmeye başlar. (Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçada anlatılan bölümle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Kahvenin ortasına bir iskemle konur. Gelen sanatçı iskemleye oturur, omzundaki mendili eline alır, değneğini yanına dayar. Anlatmaya başlar: bir sesini kalınlaştırıp konağın ağasını konuşturur, bir mendili yüzüne tutup başka birinin ağzından karşılık verir; kapının çalınması gerektiğinde değneği yere vurur. Dinleyiciler gülüşür, o anlatmayı sürdürür. (Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçada anlatılan gösteriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Oyunun ortasında tiplerden biri, tartıştığı kişiyi bırakıp seyircilere döner: "Siz söyleyin, haksız mıyım?" der; öndekilerden biri karşılık verince gülüşme olur ve oyun kaldığı yerden sürer. Az sonra öteki tip, işin biraz uzadığını, isterlerse burasını kısa kesebileceğini söyler. (Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçadaki tutum, geleneksel Türk tiyatrosunun hangi özelliğiyle açıklanabilir?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
— Karagözüm, bu sabah bir tasavvurda bulundum.
— Tas mı var? Ne tası, hamam tası mı?
— Tasavvur dedim a efendim, düşünmek demek.
— Sen düşünedur, ben tası kapıp hamama gidiyorum.
(Bu konuşma örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçadaki gülmece aşağıdakilerin hangisinden doğmaktadır?
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Kış bitip toprağın tava geldiği günlerde köyün gençleri yüzlerini isle karartır, sırtlarına koyun postu geçirip boyunlarına çan asar. Aralarından biri yaşlı bir adamın kılığına girer, bir başkası onun karısı olur. Kalabalık kapı kapı dolaşır; her evden un, yağ, yumurta toplanır. Köy meydanında yaşlı adam bir kavgada "ölür", çevresindekiler ağıt yakar; az sonra adam yeniden ayağa kalkar ve herkes oynamaya başlar. Seyredenlerle oynayanlar arasındaki sınır o gün belirsizleşir; çocuklar bile oyuncuların arasına karışır. (Bu parça örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçadan hareketle köy seyirlik oyunlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Bir Karagöz oyununun bölümlerinden alınan aşağıdaki kesitler karışık sırayla verilmiştir:
I. Karagöz seyircilere döner, oyunda bir kusur işlendiyse bağışlanmasını diler ve bir sonraki oyunun adını duyurur.
II. Perdeye ilk gelen Hacivat bir şiir okur, ardından seslenerek Karagöz'ü perdeye çağırır; ikisi arasında kısa bir kavga çıkar.
III. Kiralık ev arayan Kayserili, Tiryaki ve Zenne birer birer perdeye gelir; Karagöz'ün işe karışmasıyla durum gittikçe karışır.
IV. Karagöz ile Hacivat, ortada bir olay yokken yalnızca bir sözün iki anlamı üzerine uzun uzun atışır.
(Kesitler örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu kesitler oyundaki gerçek akışa göre sıralandığında doğru sıra aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Kahvenin bir ucuna gerilmiş beyaz bezin arkasında bir ışık yanar. Deriden kesilip boyanmış ince figürler, bezin üstünde renkli birer gölge olarak belirir. Figürleri oynatan sanatçı bezin arkasındadır; seyirci onu görmez, yalnız yansıyan biçimleri görür. Bütün seslerin, bütün konuşmaların altından da tek başına o kalkar. (Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçada özellikleri anlatılan gösteri, geleneksel Türk tiyatrosunun aşağıdaki türlerinden hangisidir?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Meydanın ortasında zurnacılar susunca iki tip karşı karşıya gelir:
— Dün gece bir kayığa bindim, kayık denize değil buluta açıldı. Bulutların arasında bir çarşı vardı; orada bir tavuk aldım, tavuk beni sırtına alıp evime getirdi.
— Ben de o çarşıdaydım; tavuğu sana ben satmıştım.
— Sen satmıştın da neden parasını almadın?
— Uyandım ki elimde para yok, yatağımdayım...
(Bu konuşma örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu konuşmanın ait olduğu bölüm ve geleneksel tür aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Perdeye henüz kimse gelmemiştir. Işık yanınca bezin üzerinde tek bir gölge belirir ve şunları söyler:
"Ey bu perdeye bakan, gördüğün renklere aldanma. Burada konuşan, gülen, dövüşen ne varsa bir gölgedir; gölgeyi düşüren el görünmez, ama her gölge o elle kımıldar. Dünya da böyle bir perdedir; perde kalkınca geriye yalnız gölgeyi düşüren kalır."
(Bu konuşma örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu konuşmanın Karagöz oyununun hangi bölümünde yer aldığı ve bu bölümde hangi işlevi üstlendiği aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Geleneksel Türk Tiyatrosu
Meddah anlatısıyla ilgili şu bilgiler verilmiştir:
I. Meddah, anlattığı olayı çoğu kez kendi tanık olduğu bir olaymış gibi sunar ve konularını büyük ölçüde şehir yaşamından alır.
II. Anlatının sonunda dinleyiciye olaydan çıkarılması gereken bir ders sunulur.
III. Meddah, ezberlediği yazılı bir metne bağlı kaldığı için anlatısını dinleyicinin ilgisine göre kısaltıp uzatamaz.
IV. Meddah, ağız taklitleriyle farklı yörelerden ve topluluklardan kişileri konuşturur.