Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
(Aşağıdaki parça, özgün olarak yazılmış bir örnek metindir.)
O yıl kasabaya bir hafta boyunca kar yerine portakal çiçeği yağdı. Kadınlar çamaşırlarını içeri almadı; çiçekler ıslatmazdı nasılsa. Berber, dükkânının önüne biriken çiçekleri süpürgeyle kenara itip ilk müşterisini tıraş etti. Papaz pazar vaazında olaydan söz etmedi; anlatılacak bir tuhaflık görmemişti. Kasabada bu yağıştan şikâyet eden tek kişi, yüz on yaşındaki büyükanneydi: Çiçeklerin kokusu, gençliğinde unuttuğu bir aşkı ona her sabah yeniden hatırlatıyordu.
Bu parçada örneklendirilen anlayış ve bu anlayışın temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
Bir roman üzerine şu saptamalar yapılmıştır:
I. Olaylar, birbirini izleyen beklenmedik rastlantılarla düğümlenmektedir.
II. Kişilerin gelirleri, giyimleri ve oturdukları semt ayrıntılarıyla betimlenmektedir.
III. Kişilerin konuşmaları, yaşadıkları çevrenin günlük diliyle verilmektedir.
IV. Kişilerin ruh hâlleri, fırtınalı ya da ıssız doğa görüntüleriyle birlikte sunulmaktadır.
Bu saptamalardan hangileri, romanın duygunun ve hayal gücünün öne çıktığı anlayışa bağlandığını gösterir?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
Romanda gözlemi bilimsel bir yönteme dönüştüren, kişilerini kalıtımın ve çevrenin belirlediği varlıklar olarak ele alan akım ile bu akımın kurucusu sayılan yazar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
Batı'da ortaya çıkan roman anlayışları Türk romanını da doğrudan etkilemiştir. Duygunun, hayal gücünün ve okuru duygulandırmaya yönelen rastlantıların öne çıktığı anlayış Tanzimat'ın ilk kuşağında karşılık bulmuş; gözlemi bilimsel bir yönteme bağlayıp kalıtımı ve çevreyi belirleyici sayan anlayışa ise sonraki kuşaktan bazı yazarlar yaklaşmıştır.
Bu parçada sözü edilen iki anlayışa Türk edebiyatında yaklaşan yazarlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
I. Yıllardır aradığı kardeşini, tam da umudunu yitirdiği gecede, o ıssız handa karşısında buldu. Bu iyi yürekli, temiz yüzlü genç, kötülüğün ne olduğunu bilmeyen biriydi; oysa karşısındaki adam, göreceğiniz gibi, alçaklığın ta kendisiydi.
II. Adam masaya oturdu, ceketini iskemlenin arkalığına astı. Karşısındaki kadın bardağı iki eliyle tuttu, bir yudum aldı, sonra bardağı geri bıraktı. Pencereden gelen ışık masanın kenarında duruyordu. İkisi de konuşmadı.
(Bu parçalar örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu iki parça arasındaki temel farkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
Don Kişot, edebiyat tarihlerinde ilk modern roman olarak kabul edilir. Eserin kahramanı, okuduğu şövalye hikâyelerinin etkisiyle kendini gezgin bir şövalye sanarak yola düşer; ancak karşılaştığı her şey, kafasındaki şövalyelik dünyasına uymayan sıradan bir gerçekliktir. Okur, kahramanın yüce sandığı serüvenlerin çoğunda hem güler hem de onun saflığına acır.
Bu bilgilere göre eserin "ilk modern roman" sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
19. yüzyıl Rus realizminden bazı eserler, yazarları ve konuları aşağıda eşleştirilmiştir:
I. Savaş ve Barış (Tolstoy): Napolyon'un Rusya seferi yıllarında aristokrat ailelerin hayatı
II. Suç ve Ceza (Dostoyevski): Yoksul bir öğrencinin işlediği cinayetin ardından yaşadığı vicdan hesaplaşması
III. Babalar ve Oğullar (Turgenyev): Eski değerleri reddeden nihilist bir genç ile önceki kuşak arasındaki çatışma
IV. Ölü Canlar (Dostoyevski): Ölmüş toprak kölelerinin kâğıt üzerinde satın alınmasıyla dönen bir dolandırıcılık
Bu eşleştirmelerden hangileri eser, yazar ve konu bakımından doğrudur?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
Kişilerimi bir gözlemci gibi izlemekle yetinmiyorum; onları, bir hekimin hastasını izlediği gibi sınıyorum. Şu adamın içkiye düşkünlüğü, öğütle düzeltilebilecek bir karakter zaafı değildir; babasından devraldığı yatkınlığın, doğup büyüdüğü mahallenin havasıyla birleşmesinin kaçınılmaz sonucudur. Romanım, bu birleşmenin bir insanı nereye götürdüğünü gösteren bir denemedir. (Bu parça örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)
Bu parçadaki yazarın benimsediği anlayışı, gözleme dayanan öteki anlayıştan ayıran temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
20. yüzyılın ikinci yarısında yazılan bir roman şöyle tanıtılmaktadır: Olaylar 14. yüzyılda İtalya'daki bir manastırda art arda yaşanan esrarengiz ölümler çevresinde gelişir; bir keşiş ile onun genç yardımcısı bu ölümleri araştırır. Yazar polisiye kurguyu Orta Çağ felsefesi, kütüphane ve yasaklı kitap tartışmalarıyla birleştirir; romanın çerçevesini de bulunmuş eski bir el yazmasının aktarılması kurmacasına dayandırır.
Tanıtılan roman ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Dünya Edebiyatında Roman
19. yüzyılda bir romancı, Fransız toplumunu bütün katmanlarıyla yansıtmak amacıyla yazdığı romanları tek bir büyük başlık altında toplamıştır. Bu dizide bir romanda tanıdığımız kişi, başka bir romanda yeniden karşımıza çıkar. Yazar, doğa bilimcilerin canlı türlerini sınıflandırması gibi toplumdaki insan tiplerini sınıflandırmayı amaçlar; ancak dizinin amacı, bir ailenin kalıtım yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılan yazgısını izlemek değildir.
Sözü edilen dizi ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?