Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki tanıtım yazısı bir romanı örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Roman, bir liman kentinde kurulan ilk buz fabrikasının otuz yıllık serüveni çevresinde ilerliyor. Fabrikanın kurucusu, onun iki oğlu, tezgâhtan yetişen ustabaşı ve mahkemede karşılarına çıkan avukat, kitabın farklı bölümlerinde ayrı ayrı öne çıkıyor. Olaylar kentin limanında, dağ köyündeki taş ocağında ve İstanbul'daki bir handa geçiyor.
Bu tanıtım yazısına göre roman için aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki parçalar, romanda kullanılan bakış açılarını örneklendirmek üzere yazılmıştır:
I. Babamın dükkânı kapattığı gün ben de oradaydım. Anahtarı kilide sokarken elinin titrediğini gördüm; o an içimde bir şeyin koptuğunu hissettim.
II. Adam kapıyı açtı, paltosunu askıya astı, masaya oturdu. Bir süre pencereden dışarı baktı, sonra önündeki kâğıdı katlayıp cebine koydu.
III. Nermin, kocasının yine yalan söylediğini biliyordu. Faruk ise karısının bunu bildiğinden habersiz, akşam yemeğinde nasıl bir bahane uyduracağını düşünüyordu.
IV. Kemal o sabah istasyona yalnızca annesini uğurlamak için gitmişti. Yıllar sonra bu sabahı hayatının dönüm noktası olarak hatırlayacaktı ama o an hiçbir şeyin farkında değildi.
Bu parçalarla ilgili şu eşleştirmeler yapılmıştır:
• I – kahraman anlatıcının bakış açısı
• II – ilahi (hâkim) anlatıcının bakış açısı
• III – ilahi (hâkim) anlatıcının bakış açısı
• IV – gözlemci anlatıcının bakış açısı
Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki tanıtım yazısı bir romanı örneklendirmek üzere yazılmıştır:
Roman, emekli bir saat ustasının, kırk yıl çalıştığı dükkânın yıkılacağını öğrendikten sonraki son haftasını anlatıyor. Usta, her sabah dükkânı açıp kimsenin almaya gelmeyeceği saatleri onarıyor; mahalleli onu çoktan unutmuş. Kitabın her sayfasında, değişen kentte yerini yitiren insanın yalnızlığı duyuluyor.
Bu tanıtıma göre romanın konusu ve teması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla birlikte verilmiştir?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki tanıtım yazısı bir romanı örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Romanda dışarıda neredeyse hiçbir şey olmaz: Kadın iki gün boyunca aynı odada oturur, eline geçen mektubu açıp açmamayı düşünür. Anlatılanların çoğu onun bu iki günde kurduğu cümlelerden, ansızın hatırladıklarından ve kendisine yönelttiği suçlamalardan oluşur.
Bu tanıtıma göre romanın türü aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki parçalar, aynı romanın iki kişisini tanıtmak üzere yazılmıştır:
I. Cemal Bey, yeni zengin olmuş bir tüccardır. Her cümlesinde parasından söz eder, gösterişli kıyafetler giyer, kültürlü görünmek için okumadığı kitapları rafına dizer. Roman boyunca hiçbir davranışıyla bu çizgiden ayrılmaz.
II. Hacer, kızını kaybetmenin acısıyla önce herkese küser; zamanla mahallenin çocuklarına okuma öğretmeye başlar, kendi acısıyla başkalarının acısı arasında bağ kurar. Romanın sonunda ilk bölümdekinden çok farklı bir insandır.
Bu iki kişiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Bir eleştirmen, incelediği roman için şunları söylüyor:
Kitapta, kasabaya yeni gelen doktorun mesleğini sürdürme çabası anlatılırken, onunla uzun süre hiç karşılaşmayan bir tuz tüccarının iflas süreci de bölüm bölüm ilerletilir. Doktorun hastaneyi ayakta tutma uğraşı ile tüccarın alacaklılarından kaçışı, birbirini beslemeden, ayrı ayrı yürür; iki çizgi ancak kitabın sonlarındaki bir mahkeme sahnesinde kesişir.
Bu değerlendirmeye göre söz konusu romanla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki parça, bir romanın giriş bölümünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Anahtarı ilk denemede döndüremedi. Kapı açıldığında içeriden gelen koku on sekiz yıl önce bıraktığı gibiydi: soğumuş soba, ıslak duvar. Selma, salonun perdesini araladı; karşı apartmanın yerinde şimdi bir okul vardı. Elindeki listeye baktı, ilk maddeyi çizdi, sonra çizgiyi silmek ister gibi kalemi kâğıdın üstünde tuttu.
I. Mekânın, kişide bir geçmişi çağrıştıracak biçimde kullanıldığı
II. Kişinin bu eve dönüş nedeninin açıklandığı
III. Anlatıcının, kişinin algıladıklarını onun bakışından aktardığı
IV. Birden çok kişinin iç dünyasına girilerek olayın verildiği
Bu parçadan hareketle yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Bir eleştirmen, incelediği roman için şunları yazıyor:
Romanın yazarı, bir kasabada açılan okulun çevresindeki herkesi değiştirdiğini göstermek istiyor. Okula karşı çıkanların hepsi kitabın sonunda ya yanılgılarını kabul ediyor ya da cezalandırılıyor; okulu savunan öğretmen ise girdiği her tartışmadan haklı çıkıyor. Olaylar, yazarın daha ilk sayfada benimsediği düşünceyi doğrulayacak biçimde sıralanmış. Okuru düşündürmek yerine ona bir hüküm bildiren bir kitap bu.
Bu değerlendirmede romanın aşağıdaki özelliklerinden hangisi eleştirilmektedir?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Aşağıdaki tanıtım yazısı bir romanı örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Romanın tek numaralı bölümlerinde yaşlı bir kadının hastanede geçirdiği üç gün, çift numaralı bölümlerinde ise kırk yıl önce aynı kentte yaşanan bir kış anlatılıyor. Bölümler arasında yalnızca yer ortaktır; iki anlatının birbiriyle nasıl bağlandığı okura ancak son bölümde sezdiriliyor.
Bu tanıtıma göre romanın kuruluşuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Roman Türü ve Yapı Unsurları
Bir romancı, kendisiyle yapılan söyleşide şunları söylüyor:
Romanı okuyanlar bana sürekli "O çocuk sen misin?" diye soruyor. Oysa anlatan kişiyi ben kurdum: Ona bir geçmiş, bir konuşma biçimi ve bilmediği birtakım şeyler verdim. Kimi yerde okurun gördüğünü o göremiyor, kimi yerde de olup biteni yanlış yorumluyor. Beni ilgilendiren, onun nereye kadar görebildiğiydi.
Bu sözlerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?