Soru 1 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Tanzimat dönemi Türk hikâyesiyle ilgili aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:
I. Batılı hikâyeye geçişin ilk örneklerinde meddah anlatısının ve halk hikâyesinin izleri sürmektedir.
II. Hikâye ile roman arasındaki sınır her zaman belirgin değildir; kimi uzun hikâyeler romana yaklaşır.
III. Kişiler, çelişkili ve karmaşık iç dünyalarıyla, ayrıntılı ruh çözümlemeleri aracılığıyla verilir.
IV. Hikâyeler çoğunlukla çözüme bağlanmadan, okurun yorumuna açık bir sonla bitirilir.
V. Hikâyelerin dili, Servetifünun hikâyesininkinden de ağır ve sanatlıdır.
Bu yargılardan hangileri doğrudur?
Soru 2 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdaki parça, bir dönemin hikâye anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Salonun ağır perdeleri arasından sızan ışık, piyanonun kapağında ince bir çizgi hâlinde titriyordu. Genç kadın, misafirin sözünü yarıda bırakmamak için dudağının ucuna kadar gelen cevabı geri çevirdi; fakat elindeki yelpazeyi kapatırken parmaklarının gösterdiği acele, bu susuşun bir nezaket değil bir teslimiyet olduğunu belli ediyordu. Dışarıda araba sesleri uzaklaşırken o, bu evde kendi sesini ne zaman kaybettiğini hatırlamaya çalışıyordu.
Bu parçanın yansıttığı hikâye anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 3 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdakilerin hangisinde bir yazar, eseri ve bu eserin Türk hikâyeciliğindeki yeri doğru olarak bir araya getirilmiştir?
Soru 4 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Tanzimat hikâyesinin ikinci kuşağında, büyük olaylar ve ders veren sonlar yerine gündelik hayatın küçük anlarını, bir bakışı, bir eşyanın geride bıraktığı izi anlatmayı seçen bir hikâye kitabı yayımlanır. Bu kitapla birlikte hikâyede aranan şey, anlatılan olayın büyüklüğü olmaktan çıkar.
Bu parçada sözü edilen kitabın Türk hikâyeciliğindeki önemi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Soru 5 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Tanzimat dönemi Türk hikâyesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?
Soru 6 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdaki parça, Türk hikâyesinin belirli bir gelişme aşamasını örneklendirmek üzere yazılmıştır:
Kapının önündeki taşa oturan ihtiyar, simit sepetini dizlerinin arasına almış, sokaktan geçen her ayak sesine başını kaldırıyordu. Sepetin üstündeki bezin bir kenarı yırtılmış, simitlerin susamları kaldırıma dökülmüştü. Bir arabanın tekerleği çamuru ihtiyarın eteğine sıçrattığında o, yalnızca bezi biraz daha çekti. Hayatın bu küçük ve görünmeyen kederlerini yalnız dikkatle bakanlar fark eder; insaf sahibi olanlar ise onlardan yüzlerini çevirmez.
Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 7 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdaki parça, bir dönemin hikâye anlayışını örneklendirmek üzere yazılmıştır:
Konağın arka bahçesine bakan pencerenin önünde Nevin'in nazarları, akşamın mor ve lâciverdî gölgeleri arasında eriyen ufka dalıp gidiyordu. Bir zamanlar bu manzarada saadetin bütün vaatlerini okuduğu hâlde, şimdi aynı ufukta yalnız tükenmiş bir ömrün solgun aksini görüyordu. Piyanonun açık kalan kapağına ilişen parmakları ne bir nağme arıyor ne de bir teselli; yalnız, sinirlerinin derinliklerinde titreyen o mübhem elemi bir an olsun dindirmek istiyordu.
Bu parçanın örneklendirdiği dönem ve parçada bu döneme ait olduğunu gösteren bir özellik aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 8 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdaki parça, bir dönemin hikâye anlayışını örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:
Genç adam, kendisine emanet edilen keseyi bir gecede kumar masasında eritti. Ey kariin! Bu satırları okurken sakın onun hâline acıyayım deme; zira parasını kaybeden, evvela kendi aklını kaybetmiş bir bîçaredir. Biz hikâyemize devam edelim: Aradan üç gün geçmeden, tam da kapının önünde ne yapacağını düşünürken, yıllardır haber alamadığı amcası çıkageldi ve borcun tamamını kapattı.
Bu parçanın yansıttığı hikâye anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 9 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Aşağıdaki parça, Batılı hikâyeye geçişin ilk yıllarındaki anlatı anlayışını örneklendirmek üzere yazılmıştır:
Efendim, malumunuz, bu sene kış pek sert geçti. İşte o soğuk günlerden birinde Aksaray'da bir kira odasında oturan Hasan Efendi adında bir kâtip, maaşının üç aydır verilmediğini düşünerek mangalın başında dalgın dalgın oturuyordu. Kıssadan hisse çıkarmasını bilen için bu Hasan Efendi'nin hâli az ibretli değildir; zira ileride göreceğiniz üzere, israfın cezası er geç çekilir.
Bu parçada geleneksel anlatıdan sürdürülen bir özellik ile Batılı hikâyeyle gelen bir yenilik, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 10 / 10AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi
Tanzimat dönemi hikâyesi ile Servetifünun dönemi hikâyesi karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılara ulaşılmıştır:
I. Tanzimat hikâyesinde anlatıcı zaman zaman olayı keserek okura seslenir; Servetifünun hikâyesinde bu tutumdan uzaklaşılmıştır.
II. Tanzimat hikâyesinde kişiler çoğunlukla iç çatışmalarıyla, Servetifünun hikâyesinde ise toplumsal işlevleriyle tanıtılır.
III. Servetifünun hikâyesinde dil, Tanzimat'ın ilk hikâye denemelerine göre daha ağırdır ve dar bir okura yöneliktir.
IV. Her iki dönemde de hikâyenin temel amacı, okuru belli bir ahlaki sonuca ulaştırmaktır.