Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda Celali İsyanları sebebiyle Anadolu'da köylerini terk edip şehirlere göç eden geniş kitlelerin yarattığı tabloya 'Büyük Kaçgun' adı verilmiştir. Bu göçler sonucunda kırsal alanda tarımsal üretim düşmüş, şehirlerde işsizlik ve asayiş sorunları tırmanmıştır.

Bu bilgilere göre XVII. yüzyıl Osmanlı socio-ekonomik yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Gerçeklik ile doğruluk kavramları sıklıkla birbirine karıştırılır. Gerçeklik, insan zihninden bağımsız olarak dış dünyada var olan somut durum ya da nesnelerdir. Örneğin 'yağmurun yağması' veya 'masanın üzerinde duran kitap' birer gerçekliktir. Doğruluk ise bu gerçekliğe dair zihnimizde oluşturduğumuz yargıların, önermelerin uygunluğudur. 'Şu an yağmur yağıyor' ifadesi olgu ile örtüşüyorsa doğru olur.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İslam dininin iki temel kaynağı vardır: Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in sünneti. Kur'an, dinin ana ilkelerini ve evrensel mesajlarını ortaya koyarken; sünnet bu ilkelerin pratikte nasıl uygulanacağını gösterir, genel hükümleri açıklar ve somutlaştırır. Sünnetin rehberliği olmadan dinin pratik hayata aktarılması eksik kalır.
Bu parçaya göre Kur'an ve sünnet ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Felsefede tek bir doğru yöntem ya da değişmez bir dogmatik kural bulunmaz. Filozoflar kendi çağlarının koşullarından ve düşünsel arayışlarından beslenerek dünyayı anlama çabası içerisine girerler. Bu arayışta öne çıkan şey, öne sürülen fikirlerin mantıksal açıdan kendi içinde çelişki barındırmamasıdır. Önermelerin birbirini desteklemesi ve tutarlı olması felsefi sistemin en önemli niteliğidir.
Bu parçaya göre felsefi düşüncede aranan temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan sadece biyolojik bir varlık değil, aynı zamanda değer üreten bir varlıktır. Günlük yaşamında olayları değerlendirirken 'güzel-çirkin', 'iyi-kötü', 'haklı-haksız' gibi nitelendirmelerde bulunur. Felsefe, insanın bu değerlendirmelerini inceleyen 'değerler felsefesi' (aksiyoloji) disiplinine sahiptir. Etik ve estetik, bu alanın iki temel ayağını oluşturur.
Bu parçaya göre aksiyolojinin kapsamı aşağıdakilerden hangisini içerir?

Kalker, jips ve kaya tuzu gibi kolay eriyebilen kayaçların bulunduğu sahalarda yeraltı sularının kimyasal aşındırması sonucu karstik şekiller oluşur. Lapya, dolin, uvala ve polye gibi yüzeysel karstik şekillerin yanı sıra mağaralar da yeraltı erime şekillerine örnektir. Bu sahalarda toprak yapısı genellikle sızdırmazlığı düşük ve kireç yönünden zengindir.

Bu parçaya göre karstik arazilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Nüfus piramitlerinin taban genişliği, doğurganlık oranları ve çocuk nüfus miktarı hakkında bilgi verir. Tabanı hızla daralan bir nüfus piramidi, o ülkede doğum oranlarının belirgin bir şekilde düştüğünü ve genç nüfus oranının azaldığını gösterir. Bu durum gelişmişlik seviyesinin arttığı ve demografik yatırımlara olan ihtiyacın azaldığı ülkelerde sıkça gözlenir.

Buna göre nüfus piramidinin tabanı daralan bir ülke için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Devlet otoritesinin bulunmadığı bir 'doğal durum' düşünelim. Bu ortamda hiçbir hukuk kuralı ve yaptırım gücü yoktur. Bireyler tamamen kendi arzularına göre hareket ederler. Ancak güçlünün zayıfı ezdiği bu karmaşa ortamı, hiç kimse için güvenli değildir. Bu güvensizlik ortamından kurtulmak isteyen insanlar bir araya gelerek ortak bir otorite kurmak zorunda kalırlar. Dolayısıyla adalet, düzenin tesisiyle mümkün hale gelir.
Bu parçadan siyaset felsefesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

Tasavvuf, İslam düşüncesinde nefsi arındırma, ahlaki erdemleri içselleştirme ve Yaratıcı ile manevi bir yakınlık kurma çabasıdır. Tasavvufi anlayış, ibadetlerin görünen şekilsel şartlarının yanı sıra onların ruhuna ve derin anlamına odaklanmayı önerir. Bu yaklaşım, kişinin iç dünyasını kötülüklerden temizlemesini hedefler.
Bu parçadan tasavvufi anlayışla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?