Kuzey yarımkürede bir dağ istasyonunda 60 yıldır ölçülen atmosferdeki CO₂ derişimiyle ilgili şu bulgular elde edilmiştir:
- Derişim her yıl ilkbahar sonu ve yaz aylarında azalmakta, sonbahar ve kış aylarında artmaktadır.
- Yıllık ortalamalar incelendiğinde derişimin 60 yıl boyunca sürekli yükseldiği görülmektedir.
Bu bulgularla ilgili;
I. Yaz aylarındaki azalma, bitki örtüsünün fotosentezle tuttuğu CO₂'nin canlıların solunumla verdiği CO₂'yi aşmasıyla açıklanabilir.
II. Yıllık ortalamadaki sürekli artış, fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşma gibi etkinliklerle açıklanabilir.
III. Yaz aylarındaki azalma, sera etkisinin bu aylarda ortadan kalktığını gösterir.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
Soru 2 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir çayır ekosisteminde hem bitkilerle hem de otçul böceklerle beslenen bir kuş türü, bir yıl boyunca vücudunda 20 kJ enerji depolamıştır. Bu enerjinin yarısı doğrudan bitkilerden, diğer yarısı ise yalnız bitkilerle beslenen otçul böceklerden elde edilmiştir.
Her beslenme basamağından bir üst basamağa enerjinin %10'unun aktarıldığı kabul edilirse, kuşun depoladığı bu enerjinin karşılanması için üreticilerde bulunması gereken en az enerji kaç kJ'dir?
Soru 3 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Çevresi tarım alanlarıyla kaplı bir gölette, ilkbaharda yapılan yoğun gübrelemenin ardından yüzeydeki yeşil alg örtüsü hızla kalınlaşmıştır. Yaz sonunda bu örtünün büyük bölümü ölerek dibe çökmüş, aynı günlerde dipte çok sayıda ölü balık görülmüştür. Göletin dip suyunda ölçülen çözünmüş oksijen derişimi grafikte verilmiştir.
Dip suyundaki oksijen derişiminin yaz sonunda en düşük düzeye inmesinin başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 4 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir bölgede yapılan biyolojik çeşitlilik araştırmasında şu gözlemler kaydedilmiştir:
I. Aynı salyangoz türünün farklı vadilerdeki popülasyonlarında kabuk renk desenleri birbirinden farklıdır.
II. Bölgede yükseltiye bağlı olarak sırasıyla sulak alan, meşe ormanı ve alpin çayır toplulukları yer almaktadır.
III. Bölgedeki bir gölde birbiriyle çiftleşemeyen 40 farklı balık topluluğu tanımlanmıştır.
Bu gözlemlerin ilişkili olduğu biyolojik çeşitlilik düzeyleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak birlikte verilmiştir?
Soru 5 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir göl ekosistemine yıllarca karışan bir tarım ilacı suda çözünmemekte, canlı vücudunda parçalanmadan yağ dokusunda birikmektedir. Farklı beslenme düzeylerindeki örneklerde ölçülen ilaç derişimleri tabloda verilmiştir.
Bu ilacın derişimi, su bitkilerinden balıkçıla geçilirken kaç katına çıkmıştır?
Soru 6 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir yörede uzun yıllardır, tek bir bireyden eşeysiz yolla çoğaltılan aynı meyve çeşidi dikilmektedir. Yörede yeni görülen bir mantar hastalığı birkaç yıl içinde bu bahçelerin neredeyse tümünü etkilemiştir. Aynı yıllarda, komşu köylerde tohumdan yetiştirilen yerel çeşitlerin bir bölümü hastalıktan etkilenmemiştir.
Bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 7 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir akarsuda, atık suyun boşaldığı noktadan aşağı doğru dört istasyonda örnek alınmıştır. Dört istasyonda ölçülen kimyasal değerler örnekleme günü birbirine yakın bulunmuş; buna karşın kirliliğe duyarlı böcek larvası tür sayısı grafikteki gibi değişmiştir. Aynı istasyonlarda kirliliğe dayanıklı solucanların birey yoğunluğu, duyarlı tür sayısının düşük olduğu istasyonlarda yüksektir.
Bu verilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 8 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Bir orman ekosisteminde bir yılda yapılan ölçümler şöyledir (değerler g karbon/m² cinsindendir):
- Üreticilerin fotosentezle bağladığı toplam karbon: 1200
- Üreticilerin kendi solunumlarıyla atmosfere verdiği karbon: 500
- Ayrıştırıcıların solunumla atmosfere verdiği karbon: 450
- Tüketicilerin solunumla atmosfere verdiği karbon: 100
Ormana dışarıdan madde girişi ve ormandan dışarıya madde taşınması olmadığına göre, bu ekosistemde bir yılda birim alanda biriken net karbon kaç g/m²'dir?
Soru 9 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Nesli bir bölgede tükenmiş olan yaban keçisi türü için kontrollü ortamda yetiştirilen bireyler, türün eski yayılış alanına salınmıştır. Alandaki aşırı otlatma baskısı ve kaçak avlanma sürmektedir. İlk üç yılın sonunda salınan bireylerin çoğunun kaybedildiği belirlenmiştir.
Bu sonuçla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 10 / 10AYT Biyoloji · Canlılar ve Çevre
Geniş bir ovadaki orman, üzerinden geçen bir karayolu ve çevresinde açılan tarım alanları yüzünden birbirinden kopuk küçük parçalara ayrılmıştır. Yıllar içinde, toplam ormanlık alan pek değişmediği hâlde büyük memeli türlerinin birey sayısı azalmış, parçalar arasındaki birey geçişi neredeyse durmuştur.
I. Parçalar arasındaki gen alışverişinin kesilmesi, küçük popülasyonlarda genetik çeşitliliği düşürür.
II. Orman parçalarının kenar bölgelerinde ışık, sıcaklık ve rüzgâr koşulları iç bölgelerdekinden farklıdır.
III. Parçaların arası bitki örtüsüyle kaplı bir şeritle birleştirilirse birey geçişi kolaylaşır.
IV. Toplam ormanlık alan korunduğu için tür sayısının parçalanmadan etkilenmesi beklenmez.
Yukarıdaki değerlendirmelerden hangileri doğrudur?