Soru 1 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir araştırmacı, bir memelinin kanında bulunmayan Y maddesini deri altından vermiş ve bir süre sonra ölçüm yapmıştır. Ölçümde, Y maddesinin son idrardaki derişiminin o sırada kapsüle geçen süzüntüdeki derişiminden yüksek olduğu; ayrıca belirli bir sürede idrarla atılan Y miktarının, aynı sürede süzülen Y miktarından fazla olduğu belirlenmiştir.
Bu bulgular aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Soru 2 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Toplama kanalında suyun geri emilebilmesi için iki koşul birlikte gereklidir: kanal duvarının ADH etkisiyle suya geçirgen hâle gelmesi ve kanalı çevreleyen öz bölgesi doku sıvısının tuzca yoğun olması. Öz bölgesindeki bu yoğunluk, Henle kulpunun çıkan kolundan doku sıvısına Na⁺ ve Cl⁻ taşınmasıyla oluşturulur.
Kanında ADH düzeyi yüksek olan bir bireye, Henle kulpunun çıkan kolunda Na⁺ ve Cl⁻ taşınmasını engelleyen bir ilaç verilmiştir.
Buna göre bu bireyde aşağıdakilerden hangisi beklenir?
Soru 3 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Tabloda bir memelide kan plazması, Bowman kapsülüne geçen süzüntü ve son idrar için bazı maddelerin derişimleri verilmiştir.
Buna göre ürenin son idrardaki derişimi, süzüntüdeki derişiminin kaç katıdır?
Soru 4 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir memelide böbreklerde bir günde 80 litre süzüntü oluşmakta, aynı sürede 2,0 litre idrar oluşmaktadır.
Buna göre bu memelide süzüntüdeki suyun yüzde kaçı tüplerden kana geri emilmiştir?
Soru 5 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir bireyin süzüntüsünde üre derişimi 0,3 mg/mL'dir. Bu bireyde süzüntü nefron kanalcıkları ve toplama kanalı boyunca ilerlerken içerdiği suyun %99'u, ürenin ise %40'ı kana geri emilmektedir. Kanalcıklara üre salgılanmamaktadır.
Buna göre bu bireyin idrarındaki üre derişimi kaç mg/mL'dir?
Soru 6 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir bireyde iki böbrekte bir günde oluşan süzüntü 160 litredir. Süzüntüdeki suyun nefron boyunca geri emilimiyle ilgili ölçümler şöyledir (yüzdeler, o bölüme GİREN sıvı hacmine göre verilmiştir):
• Bowman kapsülüne yakın kıvrımlı kanalcık: %75
• Henle kulpu (iki kol birlikte): %50
• Bowman kapsülüne uzak kıvrımlı kanalcık: %50
• Toplama kanalı: %85
Başka bir bölümde su geri emilimi olmadığına göre bu bireyde bir günde oluşan idrar kaç litredir?
Soru 7 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir memelinin böbreklerinde dakikada 125 mL süzüntü oluşmaktadır. Bu memelinin kanına verilen X maddesi glomerulusta serbestçe süzülmekte, süzüntüdeki derişimi kan plazmasındaki derişimine eşit olmakta ve kanalcıklardan hiç geri emilmemektedir.
Ölçüm sırasında X maddesinin kan plazmasındaki derişimi 0,4 mg/mL, idrardaki derişimi 40 mg/mL; oluşan idrar miktarı ise dakikada 2 mL olarak belirlenmiştir.
Buna göre bu sırada kanalcıkları saran kılcallardan kanalcık sıvısına salgılama yoluyla aktarılan X maddesi dakikada kaç mg'dır?
Soru 8 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Glomerulusta süzülmeyi sağlayan net basınç şu bağıntıyla hesaplanmaktadır:
net süzülme basıncı = glomerulus kılcallarındaki kan basıncı − (plazma proteinlerinin oluşturduğu ozmotik basınç + Bowman kapsülündeki sıvı basıncı)
Sağlıklı bir bireyde bu basınçlar sırasıyla 55, 30 ve 15 mmHg, böbreklerde süzüntü oluşum hızı ise dakikada 120 mL'dir. Karaciğer işlevi bozulan bu bireyde plazma proteini üretimi azalmış ve plazma proteinlerinin oluşturduğu ozmotik basınç 22 mmHg'ye düşmüştür; öteki basınçlar değişmemiştir.
Süzüntü oluşum hızının net süzülme basıncıyla doğru orantılı olduğu kabul edildiğine göre bu bireyde süzüntü oluşum hızı dakikada kaç mL olur?
Soru 9 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Glomerulus kılcallarındaki yüksek kan basıncının etkisiyle plazmanın bir bölümü Bowman kapsülüne geçer. Kılcal çeper ile kapsül arasındaki engel, kan hücrelerinin ve büyük protein moleküllerinin geçmesine izin vermeyecek büyüklükte gözenekler taşır.
Buna göre,
I. Bir maddenin süzüntüye geçip geçmemesi, o maddenin molekül büyüklüğüne göre belirlenir.
II. Süzülmenin gerçekleşmesi, kapsülü saran hücrelerin ATP harcamasına bağlıdır.
III. Süzüntünün oluşması için kılcaldaki kan basıncının, kapsüldeki sıvının karşı basıncını aşması gerekir.
IV. Kan hücrelerinin son idrarda bulunmaması, bunların tüplerden geri emilmesiyle açıklanır.
öncüllerinden hangileri doğrudur?
Soru 10 / 10AYT Biyoloji · Nefronun Yapısı ve İdrar Oluşumu
Bir böbreğin kabuk ve öz bölgelerinden alınan doku kesitleri mikroskopla incelenmiştir. Aşağıda nefronla ilişkili bazı yapılar ve bu yapılarda gerçekleşen birer olay eşleştirilmiştir:
I. Henle kulpu — öz bölgesindeki doku sıvısında tuz yoğunluğunun oluşturulması
II. Toplama kanalı — ADH etkisiyle suyun geri emiliminin artması
III. Glomerulus — kan basıncıyla plazmanın bir bölümünün süzülmesi
IV. Bowman kapsülüne yakın kıvrımlı kanalcık — glikozun aktif taşımayla geri emilmesi
Bu eşleştirmelerden hangileri, öz bölgesinden alınan kesitte bulunabilecek bir yapıya ve o yapıda gerçekleşen olaya aittir?