Kalkerli bir platoda, yüzeydeki çatlaklar boyunca sızan suların kayacı eritmesiyle önce huni biçimli, çapları birkaç on metreyi bulan çukurlar oluşmuş; zamanla bu çukurlardan birkaçının birleşmesiyle sınırları girintili çıkıntılı, daha geniş çanaklar meydana gelmiştir.

Yukarıda oluşumu anlatılan iki şekil sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Karstik şekiller, oluşum biçimlerine göre aşındırma ve biriktirme şekilleri olmak üzere ikiye ayrılır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi karstik biriktirme şekillerinden biridir?

Bir mağaranın tavanındaki çatlaklardan damlayan sular, içlerindeki kireci bırakarak tavandan aşağı doğru uzayan sivri çıkıntılar oluşturmuş; aynı damlaların tabana düşmesiyle de tabandan yukarı doğru gelişen çıkıntılar meydana gelmiştir. Zamanla bu iki oluşum birleşerek tavanla tabanı birbirine bağlayan bir yapı ortaya çıkmıştır.

Buna göre mağaradaki bu oluşumlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kıyıda, denize doğru dik olarak yükselen sarp bir duvar bulunmakta; bu duvarın dalgaların çarptığı alt kesiminde bir oyuk gelişmektedir. Oyuğun derinleşmesiyle üstteki kesim zaman zaman koparak denize düşmekte, kıyı çizgisi karaya doğru gerilemektedir.

Bu kıyı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kıyı kuşağında, kıyıya yakın bir adayı karayla birleştiren kum ve çakıl birikintisi ile bir koyun ağzının kıyı kordonuyla kapanması sonucu denizle bağlantısı zayıflamış bir su kütlesi bir arada görülmektedir.

Buna göre bu iki şekil sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan fiyort kıyıları, İskandinav Yarımadası gibi buzulların etkili olduğu yüksek enlemlerde görülür. Akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan ria kıyıları ise İberya Yarımadası'nın kuzeybatısı gibi buzul etkisi taşımayan alanlarda yaygındır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Türkiye'de karstik şekillerin ve kıyı tiplerinin dağılışı, kayaç özellikleri ile dağların uzanış doğrultusuna bağlı olarak değişir.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

I. Karstik şekiller en çok volkanik arazilerin yaygın olduğu alanlarda görülür.
II. Akdeniz kıyılarında buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla fiyortlar oluşmuştur.
III. Ege kıyılarında kıyı çizgisi girintili çıkıntılıdır ve doğal liman sayısı fazladır.
IV. Karadeniz kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması kıyıyı az girintili yapmıştır.

Bir kıyı kuşağında akarsuların denize taşıdığı kum, kıyı boyunca belirli bir yönde ilerleyen akıntılarla sürüklenmektedir. Bu kıyıda liman girişini korumak için denize doğru uzun bir dalgakıran yapılmış; yıllar içinde dalgakıranın bir yanında geniş bir kum birikintisi gelişirken öbür yanındaki kumsal giderek daralmıştır.

Bu duruma göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kalkerli bir arazide yüzeydeki bir akarsuyun suları, kayaçta açılmış bir delikten yer altına inmekte; yer altında ilerleyen bu sular kayacı eriterek geniş boşluklar oluşturmakta, bu boşluklardan birinin tavanının çökmesiyle de yüzeyde dik yamaçlı, derin ve dairemsi bir çukur meydana gelmektedir.

Metinde sözü edilen şekiller sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?