Soru 1 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Derin uzayda birbirinden uzaklaşan A ve B araçlarının ikisi de motorlarını çalıştırmamaktadır. A'daki gözlemci, B'nin kendisinden 0,4c hızıyla uzaklaştığını ölçmektedir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Soru 2 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Raylara göre 0,6c sabit hızıyla doğuya giden uzun bir trenin ön ve arka uçlarına birer lamba takılmıştır. Trende, iki lambanın tam ortasında oturan P gözlemcisine göre iki lamba aynı anda yanmaktadır. Raylar boyunca duran R gözlemcisi ise lambaların yanma anlarını, ışığın kendisine ulaşma gecikmesini hesaba katarak belirlemektedir. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Soru 3 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Kendisiyle birlikte hareket eden gözlemciye göre boyu 1200 m olan bir tren, raylara göre 0,6c sabit hızıyla gitmektedir. Trenin tam ortasındaki lamba bir kez yanıyor ve ışık, trenin ön ve arka uçlarındaki dedektörlere ulaşıyor. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre raylar yanında duran gözlemciye göre ışığın iki dedektöre ulaşma anları arasındaki fark kaç ×10⁻⁶ s'dir?
Soru 4 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Dünya'ya göre 0,6c sabit hızıyla ilerleyen bir uzay aracı, t = 0 anında hareket yönünde ileriye doğru bir ışık atması gönderiyor. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre Dünya'daki gözlemciye göre t = 2 s anında ışık atmasının önü ile uzay aracı arasındaki uzaklık kaç ×10⁸ m'dir?
Soru 5 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Dünya'ya göre 0,9c sabit hızıyla giden bir uzay aracındaki astronot, aracın hareket yönünde, yüzünün önünde kol boyu uzaklıkta düz bir ayna tutmaktadır. (c = 3·10⁸ m/s)
I. Araç ışık hızına yakın gittiğinden ışık aynaya güçlükle yetişir; astronot görüntüsünü, araç Dünya'ya göre durgunken olduğundan daha geç görür.
II. Dünya'daki gözlemciye göre ışık, astronotun yüzünden aynaya giderken c − 0,9c = 0,1c hızıyla ilerler.
III. Astronotun ölçümüne göre ışığın yüzünden aynaya gidip geri dönme süresi, aracın Dünya'ya göre hızına bağlı değildir.
IV. Dünya'daki gözlemciye göre ışığın yüzden aynaya gidişi ile aynadan yüze dönüşü farklı sürelerde gerçekleşir.
Buna göre yargılardan hangileri doğrudur?
Soru 6 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Bir girişim düzeneğinde ışık demeti ikiye ayrılıp birbirine dik iki kol boyunca gönderilmiş, aynalardan yansıdıktan sonra yeniden birleştirilerek girişim deseni elde edilmiştir. Dünya'nın esir adı verilen varsayımsal ortam içinde hareket ettiği kabul edilirse, düzenek 90° döndürüldüğünde desende belirgin bir kayma beklenmektedir. Deney farklı mevsimlerde yinelenmiş, beklenen kayma hiçbir denemede gözlenmemiştir.
I. Düzenek döndürüldüğünde girişim deseninde beklenen kayma gözlenmiştir.
II. Sonuç, ışığın hızının Dünya'nın hareket doğrultusuna bağlı olmadığı biçiminde yorumlanır.
III. Deney, Dünya'nın esire göre hızının büyüklüğünü ölçmeyi başarmıştır.
Buna göre bu yargılardan hangileri doğrudur?
Soru 7 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Bir ışık demeti boşlukta yayılmaktadır. Yerde durgun duran gözlemci P, bu demetin hızını ölçmektedir. Gözlemci Q ise bir araçla demetle aynı yönde 0,9c hızıyla ilerlerken aynı ölçümü yapmaktadır. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre P ve Q gözlemcilerinin ışık için ölçtüğü hızlar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Soru 8 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Bir uzay aracının öz boyu, yani araçtaki gözlemcinin ölçtüğü boyu 1200 m'dir. Araç Dünya'ya göre 0,6c sabit hızıyla gitmektedir. Aracın arka ucundaki kaynaktan, aracın hareket yönünde ön uçtaki dedektöre bir ışık atması gönderiliyor. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre araçtaki gözlemciye göre ışık atmasının dedektöre ulaşma süresi kaç ×10⁻⁶ s'dir?
Soru 9 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Dünya'ya göre 0,6c hızıyla ilerleyen bir uzay aracından, hareket yönünde araca göre 0,5c hızıyla bir sonda fırlatılıyor. Bir öğrenci sondanın Dünya'ya göre hızını klasik hız toplama bağıntısıyla 1,1c olarak buluyor. (c = 3·10⁸ m/s)
Buna göre bu bağıntının burada kullanılamamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Soru 10 / 10AYT Fizik · Özel Görelilik (Einstein'in Temel Postülaları)
Penceresi bulunmayan kapalı bir laboratuvar, Dünya'ya göre 0,6c sabit hızıyla giden bir uzay aracının içine yerleştirilmiştir. Laboratuvardaki araştırmacı çeşitli deneyler yapmaktadır.
I. Laboratuvarda yapılan mekanik deneyler, aracın Dünya'ya göre hızını belirlemekte kullanılamaz.
II. Laboratuvarda yapılan elektromanyetik deneyler, mekanik deneylerden farklı olarak aracın hızını verir.
III. Araştırmacının bulduğu yasa bağıntıları, Dünya'daki bir araştırmacının bulduklarıyla aynı biçimdedir.
Einstein'ın birinci postülasına göre bu yargılardan hangileri doğrudur?