(I) Işık kirliliği bugün dünya nüfusunun büyük bölümünü, Samanyolu'nu hiç görmemiş insanlara dönüştürmüş durumdadır.
(II) Bir zamanlar gökyüzü, herkesin ortak takvimi ve pusulasıydı.
(III) Üstelik bu bilgi kitaplardan değil, her gece başını kaldırıp bakma alışkanlığından geliyordu.
(IV) Çiftçi ekim vaktini, denizci yönünü aynı yıldızlara bakarak bulurdu.
(V) Yitirdiğimiz şey bir manzara değil, binlerce yıllık bir okuma alışkanlığıdır.

Numaralanmış cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi doğru olur?

Bir sokağın adının değişmesi, yalnızca tabelanın değişmesi değildir. Eski ad; o sokakta doğmuş insanların adreslerinden, mektup zarflarından, hatta kendilerini tanıtma biçiminden siliniyor demektir. Yeni ad ise ilk yıllarda kimsenin dilinde durmaz; postacı bile bir süre iki adı birden ezberlemek zorunda kalır. Sokağın iki adla birlikte yaşadığı bu dönem bazen bir kuşak boyu sürer.

Bu parçanın devamında aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi beklenir?

(I) Bu adlar resmî haritalara hiç girmediği için yalnızca orada yaşayanların belleğinde durur.
(II) Her köyün, haritada karşılığı bulunmayan kendi iç coğrafyası vardır.
(III) Çünkü bellekten başka yerde tutulmayan bu adların çoğu bir olayın kaydıdır: bir tarlanın adı oraya yıllar önce düşen yıldırımı, bir yolun adı orada bir zamanlar kurulan pazarı anlatır.
(IV) Köy boşaldığında yalnızca evler değil, bu ikinci harita da terk edilmiş olur.
(V) Sözgelimi dere kıyısındaki bir kavağın, sırtın ardındaki bir taş yığınının, köyün ortasındaki bir düzlüğün orada herkesçe bilinen bir adı vardır.

Numaralanmış cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi doğru olur?

(I) Telefon kameraları yaygınlaşınca fotoğraf çekmek neredeyse bedava bir işe dönüştü. (II) Film makinesiyle çalışan biri, otuz altı karelik bir rulonun her karesini harcamadan önce iki kez düşünürdü. (III) Bugün en ucuz telefonların ekran çözünürlüğü bile on yıl öncesinin üst düzey modellerini geride bırakmaktadır. (IV) Sınırsız çekim hakkı ise bakışı keskinleştirmek yerine köreltti. (V) Yüz kare çeken biri, içlerinden bir tanesini seçebilmek için gereken sabrı çoğu zaman gösteremiyor.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Eski deniz haritalarında kıyı çizgileri şaşırtıcı bir ayrıntıyla işlenmişken açık denizler çoğu zaman bomboş bırakılırdı. Bu boşluk bilgisizliğin değil, dürüstlüğün işaretiydi: haritacı, gitmediği yeri çizmiyordu. Sonraki yüzyıllarda boşluklar önce kanatlı deniz yaratıklarıyla, ardından "olması muhtemel" adalarla dolduruldu. Kâğıt üzerinde dünya böylece tamamlandı; ne var ki denizciler artık var olmayan adaları aramaya başlamıştı. (----)

Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Ekşi maya, un ile suyun havadaki mayalarla buluşmasından doğar; ona dışarıdan hiçbir katkı konmaz. Maya kabından her gün bir miktar hamur alınıp yerine taze un ve su eklenir; bu işleme "besleme" denir, aksatıldığında maya birkaç gün içinde asitlenip ölür. Aynı tarifle yapılan iki ekmeğin ayrı tat vermesinin nedeni de buradadır: her mutfağın havası, o mutfağa özgü bir maya topluluğu barındırır. Endüstriyel mayada bir saat süren kabarma ekşi mayada on iki saati bulur; ekmeğin sindirimini kolaylaştıran asitler de bu uzun bekleyiş sırasında oluşur.

Bu parçada aşağıdaki soruların hangisinin yanıtı YOKTUR?

Bir kentin ağaç sayısını bilmek, o kentin gölgesini bilmek anlamına gelmez. Yol kenarına bırakılan bir fidan, kaç yıl sonra kaç metrekare gölge vereceği hesaplanmadan toprağa konur; on yıl sonra hâlâ kimseyi serinletmediği için de "tutmadı" denilip sökülür. (----) Bu yüzden ağaçlandırma raporlarındaki dikim rakamları, yaşayan gölgenin değil, yalnızca iyi niyetin ölçüsüdür.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

(I) Sabah erken kalkanların daha üretken olduğu inancı, çalışma saatlerinin fabrika düdüğüne göre belirlendiği bir çağdan kalmadır. (II) Fabrikalarda vardiya düzenine geçilmesi, işçi sağlığı üzerine yapılan ilk araştırmaları da beraberinde getirmiştir. (III) Oysa uyku çalışmaları, insanların bir bölümünde biyolojik saatin doğuştan geç saatlere ayarlı olduğunu gösteriyor. (IV) Bu kişiler sabah dokuzda masaya oturduğunda bedenleri hâlâ gecenin devamındadır; asıl verimli saatleri öğleden sonra başlar. (V) Erkenciliği tek başına bir erdem sayan bakış, onları tembellikle suçlayarak günün en verimli bölümünü daha başlamadan harcar.

Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

(I) Bir kazıda bulunan kap kacak, o toplumun ne yediğini değil, nasıl yediğini anlatır. (II) Tek kişilik küçük çanakların yerini geniş ortak tabakların alması, sofranın da toplumsal düzenin de değiştiğine işarettir. (III) Bu yüzden kazı raporlarında kapların sayısı kadar boyutları da titizlikle kayda geçirilir. (IV) Buna karşılık tohumlar, hiçbir yazılı belgenin veremeyeceği bir bilgiyi taşır: iklimin kendisini. (V) Bir tabakada buğdayın yerini arpanın alması, çoğu zaman kuraklığın sessiz kaydıdır. (VI) Arpa daha az suyla yetinir; çiftçi onu seçmişse yağmurun azaldığını çoktan anlamış demektir. (VII) Böylece toprak altındaki bir avuç tane, yüzyıllar öncesinin hava raporuna dönüşür.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?