Halk Şiiri 3

1. Aşağıdaki özellik kümelerinden hangisi bütünüyle dinî-tasavvufi halk şiirine aittir?

Tanzimat, Servetifünun, Millî Edebiyat Dönemi Türk Tiyatrosu

2. Tanzimat döneminin bir oyun yazarı, yapıtlarının sahne yönergelerinde binlerce askerin çarpıştığı meydan savaşları, alevler içinde batan gemiler, gökten gelen sesler ister. Kişileri uzun ve felsefi konuşmalarda ölümü, aşkı ve varlığın anlamını sorgular; konuşmalar yer yer manzum, yer yer düzyazıdır. Konularını İslam tarihinden ve uzak ülkelerden seçen yazar, bu oyunların sahnelenip sahnelenemeyeceğini pek önemsemez.

Bu özellikler aşağıdaki yazarlardan hangisinin tiyatro anlayışıyla örtüşür?

Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyesi 2

3. Bir sanatçıyla ilgili şu bilgiler veriliyor:

• Hikâyelerinde İstanbul'un değişen toplumsal yapısını ve bu değişim karşısındaki orta sınıf insanını ince bir ironi ve mizahla anlatmıştır.
• Hikâyeciliğinin yanı sıra tiyatroya da yönelmiş, Türk tiyatrosunda epik tiyatro anlayışının en başarılı uygulayıcılarından biri olmuştur.

Bu bilgiler aşağıdaki sanatçılardan hangisine aittir?

İslamiyet Öncesi Türk Şiiri

4. İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü ürünlerinden biri olan savlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tanzimat Dönemi Türk Romanı

5. Tanzimat romanı ile Servetifünun romanı, Batı tarzı romanın edebiyatımızdaki ilk iki aşaması olarak birbirleriyle sıkça karşılaştırılır.

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat romanını Servetifünun romanından ayıran bir özelliktir?

Divan Edebiyatı Nesir Türleri

6. Aslen Bursalıdır. Küçük yaşta ilim tahsiline başlamış, sonra İstanbul'a gelip bir medresede ders vermiştir. Şiirde gazeli kasideye yeğlerdi; söyleyişi yumuşak, hayali açıktır. Bir divanı ile bir mesnevisi vardır. Şu beyti, kendisini tanıyanlar arasında hâlâ anılır.

(Bu parça, örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçanın alındığı eser, divan edebiyatının aşağıdaki nesir türlerinden hangisine örnektir?

Geçiş Dönemi Türk Şiiri

7. Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmetleriyle başlayan; hece ölçüsü, sade dil ve tasavvufi öğüt üzerine kurulu şiir çizgisi, sonraki yüzyıllarda Anadolu'da halk şiirinin bir koluna dönüşmüştür.

Bu kol ve onun Anadolu'daki önemli temsilcilerinden biri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Millî Edebiyat Dönemi Türk Romanı

8. Halide Edip Adıvar ile Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun yapıtlarındaki değişimi izlemek isteyen bir öğrenci, aşağıdaki romanları ilk yayımlanış tarihlerine göre sıralayacaktır:

• Sinekli Bakkal
• Yaban
• Handan
• Sodom ve Gomore
• Ateşten Gömlek

Bu romanlar eskiden yeniye doğru sıralandığında dördüncü sırada hangisi yer alır?

Dünya Edebiyatında Roman

9. Aşağıda roman üzerine bazı yargılar verilmiştir:

I. Yapıtta işlenecek konular, aklın ve sağduyunun onayladığı ölçüler içinde seçilir.
II. Kişiler ve olaylar, günlük yaşamda karşılaşılabilecek olağanlıkta seçilir.
III. Konular uzak ülkelerden ve geçmiş çağlardan alınarak okurun hayal gücü beslenir.
IV. Yazar, anlattıklarını doğrulamak için gerçek çevrelerde inceleme ve araştırma yapar.

Bu yargılardan hangileri, romanda gözlemi esas alan anlayışlarla bağdaşır?

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri 9

10. Cumhuriyet Dönemi şiirinde 1940'lı ve 1950'li yıllarda ortaya çıkan iki büyük yenilik hareketi, ilk bakışta birbirine benzese de şiirin diline ve işlevine farklı yerlerden bakmıştır.

I. Ölçüyü ve uyağı şiirin zorunlu öğesi saymama
II. Sıradan insanı ve gündelik yaşamı şiirin merkezine taşıma
III. Anlamı yoğun imgeler içinde kapalı tutma
IV. Söz sanatlarından ve şairane söyleyişten kaçınma
V. Dilin alışılmış söz dizimini bozarak yeni çağrışımlar kurma

Yukarıdakilerden hangileri Garip şiirinde görülüp İkinci Yeni şiirinde benimsenmeyen özelliklerdendir?

Tanzimat Dönemi'ne Kadar Halk Hikâyeleri ve Mesneviler

11. Divan edebiyatında kullanılan hamse terimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tanzimat Dönemi Türk Romanı

12. Tanzimat Dönemi'ne özgü roman anlayışını örneklendirmek üzere aşağıdaki özet yazılmıştır:

Roman, Beyoğlu'ndaki bir konakta büyüyen Nevzat'ın, babasının ölümünden sonra kötü arkadaşlar edinip mirası yemesini anlatır. Nevzat'ın yanında baştan sona iyiliği temsil eden sadık dadısı, karşısında ise baştan sona kötülüğü temsil eden sahte dostu Hulusi vardır. Hulusi'nin kurduğu tuzak, Nevzat'ın tam o gece yolda karşılaştığı eski bir hizmetkârın uyarısıyla bozulur. Anlatıcı bu noktada olayı keserek gençlere israfın zararları üzerine uzun bir öğüt verir. Romanın sonunda Nevzat, bir gece içinde bütün kötü huylarından vazgeçerek örnek bir genç olur.

Bu özetteki unsurlardan hangisi, Tanzimat romanının teknik bakımdan olgunlaşmamış yönüne örnek GÖSTERİLEMEZ?

Osmanlı Devleti'nde Değişim

1. Osmanlı Devleti'nde XVII ve XVIII. yüzyıllarda yaşanan bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. Esham uygulamasının başlatılması
II. Malikane sisteminin uygulanmaya başlanması
III. Nizam-ı Cedid ordusunun kurulması
IV. Lale Devri'ni başlatan Pasarofça Antlaşması'nın imzalanması
V. Humbaracı Ahmet Paşa'nın katkısıyla Hendesehane'nin açılması

Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Kültür Merkezleri ve Kültür Bölgeleri

2. Varsayımsal bir müzenin İlk Çağ salonundaki 200 eserin kültür merkezlerine göre dağılımı şöyledir:

• Mezopotamya: 60
• Mısır: 50
• Hint: 30
• Çin: 20
• Ege (Girit): 25
• İnka (And Dağları): 15

Bu eserlerden, büyük akarsuların taşkın ovalarında doğan kültür merkezlerine ait olanların salondaki eserler içindeki payı yüzde kaçtır?

Ülkelerin Gelişmişliği

3. Varsayımsal X ülkesinin nüfus piramidinin tabanı dar, orta ve üst kesimleri geniştir. Ülkede doğurganlık oranı uzun süredir düşük seyretmekte, nüfusun yaklaşık beşte biri 65 ve üzeri yaştaki bireylerden oluşmaktadır.

I. Sağlık ve emeklilik harcamalarının kamu bütçesi içindeki payının artması
II. İş gücü açığını karşılamak için dışarıdan göç alması
III. Okul çağındaki nüfus için yeni derslik yapımına duyulan ihtiyacın hızla artması
IV. Doğal nüfus artış hızının yüksek olması

X ülkesinde yukarıdakilerden hangilerinin görülmesi beklenir?

Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projeleri

4. Bir bölgesel kalkınma projesinin uygulandığı alanla ilgili şu bilgiler verilmiştir:

- Arazinin büyük bölümü çok eğimlidir; kıyı şeridi dar olduğundan yerleşme ve ulaşım kıyıda yoğunlaşmıştır.
- Her mevsim yağışlıdır; çay ve fındık tarımı yaygındır, tarım arazileri küçük ve parçalıdır.
- Proje, kırsal kesimden dışarıya verilen göçü azaltmayı öncelikli hedefler arasında sayar.

Bu proje alanında aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisinin geliştirilmesi doğal koşullar nedeniyle EN SINIRLI kalır?

Millî Mücadele'ye Hazırlık Dönemi-II

5. Temsil Heyeti'nin etkin olduğu döneme ait bazı gelişmeler şunlardır:

• Sivas Kongresi'nin toplanması
• Amasya Görüşmesi'nin yapılması
• Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
• Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin açılması
• İstanbul'un İtilaf Devletleri'nce resmen işgal edilmesi

Bu gelişmelerden kaç tanesi 1920 yılında gerçekleşmiştir?

Nüfus Politikaları ve Türkiye Nüfusunun Geleceği

6. Varsayımsal beş ülkenin nüfus piramitleri şöyle tarif edilmiştir:

• K: Tabanı çok geniş, yukarı doğru hızla daralan, tepesi sivri bir piramit
• L: Tabanı dar, üst yaş gruplarına doğru genişleyen bir piramit
• M: Tabanı geniş; 20-34 yaş gruplarında erkeklere ait basamakları belirgin biçimde daralmış bir piramit
• N: Taban ve orta yaş gruplarının hemen hemen eşit genişlikte olduğu, ancak 65 yaş üzerinin de oldukça geniş olduğu bir piramit
• P: Tabanı daralmaya başlamış, 15-64 yaş gruplarına ait basamakları en geniş, tepesi dar bir piramit

Bağımlı nüfus oranının en düşük olduğu ve demografik fırsat penceresi dönemini yaşaması en olası olan ülke hangisidir?

Saray ve Şehir Kültürü - Gelenekler Işığında Devlet İdaresi

7. Klasik dönem Osmanlı yönetiminde devlet görevlileri yetişme ve hizmet alanlarına göre seyfiye, ilmiye ve kalemiye sınıflarına ayrılırdı. Aşağıda bazı görevliler verilmiştir:

Nişancı · Kazasker · Defterdar · Reisülküttap · Beylerbeyi · Kadı · Sadrazam

Bu görevlilerden kalemiye sınıfına ve ilmiye sınıfına mensup olanların sayıları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

8. Timur, Ankara Savaşı'ndan sonra Yıldırım Bayezid'in Anadolu'da aldığı beylik topraklarını eski sahiplerine geri vermiş, Osmanlı topraklarını da şehzadeler arasında paylaşılmış bir durumda bırakmıştır.

Timur'un bu tutumunun amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

1. XVIII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'daki gündelik hayatı araştıran bir tarihçi aşağıdaki kaynaklara ulaşmıştır:

• Dönemde İstanbul'da görev yapmış bir Avrupalı elçinin ülkesine yazdığı mektuplar
• Dönemin şairlerinden birinin İstanbul'daki eğlence ve gezintileri anlattığı şiirler
• XX. yüzyılda yazılmış, bu dönemi anlatan bir tarih kitabı
• Dönemde yaptırılmış bir çeşmenin üzerindeki kitabe
• Günümüzde bu dönem hakkında hazırlanmış bir belgesel film
• Dönemin kadı sicillerinde yer alan alım satım ve miras kayıtları
• XIX. yüzyılda yaşamış bir tarihçinin daha önceki kroniklerden derleyerek bu dönemi anlattığı eser

Bu kaynaklardan kaç tanesi, tarihçinin araştırma konusu bakımından birinci elden (ana) kaynak niteliği taşır?

Kabileden Devlete

2. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

3. Hitit kralları, yıllık (anal) adı verilen metinlerde yalnızca kazandıkları savaşları değil, uğradıkları yenilgileri ve sonuçsuz kalan seferlerini de tanrılarına hesap verme düşüncesiyle yazdırmışlardır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

4. Tarih öncesi devirlerin Taş Devri ve Maden Devirleri biçiminde adlandırılıp bölümlere ayrılmasında aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kullanılmıştır?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

5. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

Kabileden Devlete

6. Persler, egemenlikleri altına aldıkları geniş toprakları satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış, her satraplığın başına merkezden vali atamıştır. "Kralın gözü kulağı" denilen müfettişlerle bu valileri denetlemiş, Kral Yolu'nu yaptırarak merkezle eyaletler arasındaki haberleşmeyi hızlandırmışlardır. Yönetimleri altındaki halkların dillerine ve inançlarına ise dokunmamışlardır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

7. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İnsan ve Göç

8. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

9. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kabileden Devlete

10. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

İnsanlığın Hafızası Tarih

11. Tarihe yardımcı bazı bilimler ile inceleme alanları aşağıda eşleştirilmiştir:

• Paleografya – Eski yazıları okuyup çözümleme
• Antropoloji – Toplulukların giyim, mutfak, gelenek ve görenek gibi kültürel ögelerini inceleme
• Filoloji – Dillerin yapısını, gelişimini ve o dillerle yazılmış metinleri inceleme
• Kronoloji – Zamanı ölçme birimlerini ve takvimleri inceleyip olayları tarih sırasına koyma
• Epigrafya – Eski paraları inceleyerek dönemin ekonomisi hakkında bilgi verme
• Diplomatik – Resmî belgelerin biçim, dil ve düzenleniş özelliklerini inceleme
• Arkeoloji – Kazılarla ortaya çıkarılan kalıntıları inceleme
• Coğrafya – Olayların geçtiği mekânın fiziki ve beşerî özelliklerini inceleme

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Kabileden Devlete

12. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

13. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

14. Bir tarihçi, XIII. yüzyılda Anadolu'da hüküm sürmüş bir beyliği araştırırken sırasıyla şu çalışmaları yapmıştır:

I. Beylik adına basılmış sikkelerin üzerindeki basım yeri, ağırlık ve maden oranı bilgilerinden yararlanarak beyliğin egemenlik alanını ve ekonomik durumunu belirlemiştir.
II. Beyliğin yaptırdığı bir caminin taç kapısındaki taşa kazınmış kitabeyi okuyarak yapının inşa tarihini tespit etmiştir.
III. Beylik hükümdarı adına düzenlendiği ileri sürülen bir vakfiyenin giriş, unvan, tarih ve imza bölümlerini dönemin resmî belge düzeniyle karşılaştırarak belgenin sahte olup olmadığını sınamıştır.

Tarihçinin bu çalışmalarda öncelikle yararlandığı yardımcı bilimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

İnsan ve Göç

15. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kabileden Devlete

16. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

17. Bir tarihçinin XIX. yüzyılda yazdığı ve XI. yüzyıl olaylarını daha önceki kroniklerden derleyerek anlattığı bir eserle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. XI. yüzyıl olaylarını araştıran bir tarihçi için ikinci elden kaynaktır.
II. XIX. yüzyıl tarih yazıcılığının hangi anlayışla yapıldığını araştıran bir tarihçi için birinci elden kaynaktır.
III. Günümüzden yaklaşık iki yüzyıl önce yazıldığı için her araştırmada birinci elden kaynak sayılır.
IV. Eserdeki XI. yüzyıla ait bilgiler, eserin dayandığı kroniklerle karşılaştırılarak sınanabilir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

18. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Kabileden Devlete

19. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

20. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?