Öğretici Metinler 1

1. Atölyenin kapısını araladığımızda burnumuza ıslak toprak kokusu çarptı. Duvar boyunca dizilmiş yarım testiler, pencereden süzülen ışıkta kurumayı bekliyordu. Usta, tezgâhın başından kalkmadan bizi selamladı; elleri çamurun içinde dönerken "Bu iş sabır ister, acele eden çamuru da kendini de kırar." dedi. Kasabada bu zanaatı süren son atölyelerden biri burası. Ona çırak bulup bulamadığını sorduğumuzda bir süre sustu, sonra çarkı durdurup pencereye baktı: "Gençler gelir, bakar, gider." Gün batarken atölyeden çıktığımızda, kapının önündeki kırık çömlek parçaları gözümüze ilk girdiğimizdekinden daha büyük göründü.

(Bu parça, örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçayı, aynı ustayla yapılmış bir mülakattan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Şiir Bilgisi 2

2. Annemin elleri hamur kokardı sabahları
Tandırın başında ezgiler söylerdi alçak sesle
Şimdi o mutfakta yalnız bir saat tıkırdıyor
Ve ben her şehirde bir tandır kokusu arıyorum

Bu dizelerin konusu ve teması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Divan Edebiyatı Nesir Türleri

3. Bu cihân bir hândır, ömür bir kervândır; gelen konar, konan göçer. Devlet bir rüzgârdır, şöhret bir gubârdır; esen dağılır, dağılan yiter.

(Bu parça, örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçadaki söyleyiş özelliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Divan Şiiri 2

4. 1. bent
...
Gördüm ki bu dünyâ bir han, konan göçer elbet
Bir gün yıkılır cümle, bu fânî bir mekândır

Ne şâh kalır tahtında ne gedâ kulübesinde
Ne mülk kalır, ne mal, her şey bir gümândır

Bir O kalır, cümle cihan fânî ve geçer
Bâkî olan O'dur, kalanı hep gelip göçer

2. bent
...
Seyrettim o gülşende açan nice güzel gülü
Bir yel ile solmuş, bu ne acı bir haberdir

Bülbül de nice feryâd ile ağladı dalında
Anladı ki her gül, bu bağda bir seherdir

Bir O kalır, cümle cihan fânî ve geçer
Bâkî olan O'dur, kalanı hep gelip göçer

(Her bendin hane bölümünden yalnız son iki beyit verilmiştir; her bendin son beyti, haneyi izleyen bağlantı beytidir.)

Bu parçaların alındığı şiirin nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Destan/Efsane

5. Destan türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Öğretici Metinler 1

6. Kentlerde bisiklet yolu yapımı çoğu kez bir lüks harcaması gibi tartışılır. Oysa ulaşım üzerine yapılan çalışmalar, kısa mesafeli yolculukların yarıya yakınının beş kilometreden kısa olduğunu ve bu yolculukların önemli bir bölümünün bisikletle yapılabileceğini göstermektedir. Bisiklet ağını genişleten kıyı kentlerinde trafik sıkışıklığı birkaç yıl içinde gerilerken aynı büyüklükteki, bu yatırımı ertelemiş kentlerde sıkışıklığın arttığı görülmüştür. Bir ulaşım planlamacısının deyişiyle "Yol, yapıldığı araca göre kalabalık doğurur; otomobil yolu otomobil, bisiklet yolu bisiklet çağırır." Bu veriler, bisiklet yolunun bir harcama değil, kente yapılan uzun soluklu bir yatırım olduğunu göstermektedir.

(Bu parça, örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

I. Sayısal verilerden yararlanma
II. Karşılaştırma
III. Benzetme
IV. Tanık gösterme

Bu parçada düşünceyi geliştirmek için yukarıdaki yollardan hangilerine başvurulmuştur?

Ülkelerin Sanayileşme Süreci ve Tarım-Ekonomi İlişkisi

1. Tarımda makineleşmenin hızlandığı varsayımsal bir ülkede, aynı dönemde kentlerde kurulan sanayi tesislerinin sayısı da hızla artmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi bu sürecin beklenen sonuçlarından biri DEĞİLDİR?

Doğal Kaynaklar, Madenler ve Enerji Kaynakları Kullanımının Çevresel Etkileri

2. Kömürle çalışan termik santraller ile nükleer santraller elektrik üretiminde buhar türbini kullanır.

Bu iki santral türünün doğal ortam üzerindeki ORTAK etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun Savaşlardan Diplomasiye

3. Osmanlı Devleti ile Safevîler arasında XVI. yüzyılın sonu ile XVII. yüzyılın ortası arasında imzalanan antlaşmalar ve bu antlaşmaların sonuçları aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

XIX. Yüzyılda Sosyal Hayattaki Değişimler

4. Osmanlı Devleti'nde ilk telgraf hattı Kırım Savaşı sırasında kurulmuş, sonraki yıllarda hatlar İstanbul'dan taşradaki pek çok merkeze ulaşmıştır. Böylece daha önce günler, hatta haftalar süren haberleşme birkaç saate inmiştir.

Telgraf hatlarının taşraya yayılmasının merkezî yönetime sağladığı en önemli yarar aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan ve Göç

1. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

2. Bir bölgede yapılan kazıda en alt tabakada yontularak biçimlendirilmiş taş aletler, onun üzerindeki tabakada tahıl öğütme taşları ile kerpiç yapı kalıntıları, en üst tabakada ise bakırdan yapılmış süs eşyaları bulunmuştur. Kazı alanının hiçbir tabakasında yazılı belgeye rastlanmamıştır.

Bu bulgulara dayanarak bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

3. Tarih öncesi devirlerin Taş Devri ve Maden Devirleri biçiminde adlandırılıp bölümlere ayrılmasında aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kullanılmıştır?

İnsanlığın Hafızası Tarih

4. Bir tarihçinin XIX. yüzyılda yazdığı ve XI. yüzyıl olaylarını daha önceki kroniklerden derleyerek anlattığı bir eserle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. XI. yüzyıl olaylarını araştıran bir tarihçi için ikinci elden kaynaktır.
II. XIX. yüzyıl tarih yazıcılığının hangi anlayışla yapıldığını araştıran bir tarihçi için birinci elden kaynaktır.
III. Günümüzden yaklaşık iki yüzyıl önce yazıldığı için her araştırmada birinci elden kaynak sayılır.
IV. Eserdeki XI. yüzyıla ait bilgiler, eserin dayandığı kroniklerle karşılaştırılarak sınanabilir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

Kabileden Devlete

5. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Kabileden Devlete

6. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

7. Bir antik kentin uzun süre MÖ 8. yüzyılda kurulduğu kabul ediliyordu. Son yıllarda yapılan kazılarda bilinen en alt tabakanın da altında çok daha eski yerleşim izleri bulunmuş ve kentin kuruluş tarihine ilişkin görüş değiştirilmiştir. Aynı kazıda ortaya çıkan ve kentin bugün bilinen adını taşıyan en eski yazıt ise üst tabakalardan birinde bulunmuştur.

I. Tarihî bilgiler, yeni bulgularla değişebilir.
II. Kentin bugün bilinen adı, ilk yerleşimle birlikte kullanılmaya başlanmıştır.
III. Kentin geçmişi aydınlatılırken arkeolojik ve yazılı bulgular birlikte değerlendirilmiştir.
IV. Arkeolojik bulgular, yazılı kaynaklardan her zaman daha güvenilirdir.

Bu bilgilere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

8. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

İnsan ve Göç

9. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

10. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?