Tanzimat Dönemi Türk Romanı

1. Bir edebiyat tarihçisi, Tanzimat romancılarından biri için şöyle diyor:

Onun amacı sanat yapmaktan çok okur yetiştirmekti. Bu yüzden romanın ortasında durup okuruna coğrafyadan tarihe pek çok konuda bilgi verir, gerektiğinde ona doğrudan seslenip olaydan çıkarılacak dersi kendisi söylerdi. Kalabalık bir dinleyici topluluğuna hitap eden meddahın tavrını romana taşıdığı söylenebilir.

Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Öğretici Metinler 1

2. (Aşağıdaki parça, türünü örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Dün akşam evdeki bütün saatleri kurcaladım; ikisi ileri, biri geri gidiyormuş. Meğer yıllardır hangisine baksam yanlış bir zamanda yaşıyormuşum. Şimdi düşünüyorum da bu kadar çok saate niye ihtiyacımız var? Aklıma gelen tek gerekçe, zamanın elimizden kaçıp kaçmadığını sık sık yoklama isteği. Ölçüp biçmeden söylüyorum bunu; ama sokakta herkesin bileğine bir kez daha bakışını görünce içim rahat ediyor.

Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Tanzimat Dönemi Türk Şiiri

3. Bir edebiyat öğretmeni, Tanzimat'ın birinci kuşağında eski nazım biçimlerinin yeni kavramlarla nasıl doldurulduğunu göstermek için aşağıdaki dizeleri yazmış ve tahtaya bent aralarını belirtmeden, art arda sıralamıştır:

Zulmetin bağrını yardı yine nur-ı vatan
Gönlümüzde ebedî yaşar sürur-ı vatan
Kanun ile, adalet ile yücelsin vatan
Sana feda olsun bu baş, bu gönül, bu can, vatan
Kalk ey millet, yetiş vatanın imdadına
Leke sürdürme sakın ecdadın şanlı adına
Hürriyet yolunda düşenler gelsin yadına
Bu kıyam olsun sana en güzel nişan, vatan
Kalem de kılıç da ister bugün bir gayret
Tarih okuyana ders olur, ehline ibret
Sürgünde de çeksek ömür boyu bu hasret
Seni hür görmektir bize son emel, ey vatan

Dizeler dörderli bentlere ayrıldığında bu şiirin kafiye düzeni ve nazım biçimi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyesi 1

4. Aşağıdaki parça, Cumhuriyet döneminde birinci kişi anlatıcıyla yazılan bir durum hikâyesini örneklendirmek üzere düzenlenmiştir:

Adanın iskelesinde yaşlı bir balıkçı ağlarını onarıyordu. Yanına oturdum. Elleri ağın ilmeklerinde bir kuş gibi gidip geliyordu. Ben ki her şeyden çabuk sıkılan bir adamım, o ellere saatlerce bakabilirdim. Bilmiyorum, belki de insanı sevmek böyle bir şeydir: bir başkasının ellerine bakarken kendini unutmak.

Bu parçada anlatıcının araya girip duygu ve düşüncesini söylemesi, Tanzimat hikâyesindeki anlatıcı müdahalesinden hangi yönüyle ayrılır?

Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyesi 2

5. Toplumcu gerçekçi hikâyeciliğin "eleştirel bir bakışla" ele alındığı söylenen yönüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel Türk Tiyatrosu

6. (Perdede bir ev. Hacivat kapının önündedir.)

HACİVAT — Evin bir odasını kiraya vereceğim; Karagöz'üm, gelen olursa haber ver.
KARAGÖZ — Haber vereyim de kira bana mı kalacak?
(Perdeye Laz gelir.)
LAZ — Ha bu evun odasi boş midur?
KARAGÖZ — Boş değil, içinde hava var!
(Laz söylenerek çekilir. Ardından Kastamonulu gelir.)
KASTAMONULU — Oda dedin ya, gaz lambası da var mı gari?
HACİVAT — Var efendim, buyurun içeri.
KARAGÖZ — Lamba var ama gaz senden!

(Bu sahne örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçada Karagöz oyununun aşağıdaki özelliklerinden hangisi örneklenmemiştir?

Cumhuriyet Dönemi Roman 1

7. Halide Edip Adıvar'ın Cumhuriyet döneminde yayımlanan Sinekli Bakkal romanıyla ilgili olarak şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. Olaylar, II. Abdülhamit döneminde bir İstanbul mahallesinde geçer.
II. Doğu ile Batı'nın değerleri bir sentez içinde uzlaştırılmaya çalışılır.
III. Roman, yazarın öteki Millî Mücadele romanları gibi cephe hayatını ve Anadolu köylüsünü anlatır.
IV. Geleneksel seyirlik sanatlarla geçimini sağlayan bir kişi, romanda önemli bir yer tutar.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

Geçiş Dönemi Türk Şiiri

8. Geçiş döneminde bir yanda aruz-beyit-ağır dil, öte yanda hece-dörtlük-sade dil çizgisinin yan yana bulunması, sonraki yüzyıllar için aşağıdakilerden hangisine zemin hazırlamıştır?

Edebiyata Giriş

9. I. Destan
II. Meddah
III. Mesnevi
IV. Koşma
V. Orta oyunu

Bu türlerin anlatmaya bağlı, göstermeye bağlı ve coşku-heyecana bağlı metinler arasındaki dağılımı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri 6

10. Ressamlığıyla da tanınan bir şairimiz, resimlerinde olduğu gibi şiirlerinde de halk sanatının motiflerine, türkülerin ve manilerin coşkulu ritmine yönelmiştir. Renk duyarlığı şiirine de yansıyan bu şair, döneminin hiçbir şiir topluluğuna katılmamış; halk kültürünü kendi çizgisinde yeniden yorumlamıştır.

Bu parçada tanıtılan şair ve onun bir kitabı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

İslamiyet Öncesi Türk Şiiri

11. Bugün İslamiyet öncesi sözlü dönemin koşuk, sagu ve sav örnekleri hakkında söz söyleyebiliyorsak bunu, bu ürünlerin sonraki bir dönemde yazıya geçirilmiş olmasına borçluyuz.

Bu ürünlerin bilinen örneklerinin büyük bölümü günümüze aşağıdakilerin hangisi yoluyla ulaşmıştır?

Geçiş Dönemi Türk Şiiri

12. Geçiş dönemi eserleri, dönemin geleneğine uygun olarak bir devlet büyüğüne sunulmuştur.

Aşağıdakilerin hangisinde eser ve sunulduğu kişi birlikte doğru verilmiştir?

Divan Şiiri 2

13. Beş bentten oluşan bir terkib-i bendin her bendinde hane bölümü, gazel gibi kafiyelenmiş yedi beyitten oluşmakta; her hanenin ardından bir vasıta beyti gelmektedir. Hanelerin her biri ayrı bir kafiyeyle kurulmuştur.

Şiirde biçimin kurallarına tam uyulduğuna göre bu terkib-i bentte birbirinden farklı kaç kafiye kullanılmıştır?

Destan/Efsane

14. Türk destanları ile ait oldukları Türk toplulukları ya da devletleri aşağıda eşleştirilmiştir:

• Oğuz Kağan Destanı – Hun
• Ergenekon Destanı – Uygur
• Göç Destanı – Uygur
• Türeyiş Destanı – Göktürk
• Bozkurt Destanı – Göktürk
• Satuk Buğra Han Destanı – Gazneli
• Manas Destanı – Kırgız

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Halk Şiiri 1

15. Anonim halk şiirinin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Servetifünun Dönemi Türk Romanı

16. Bir edebiyat tarihçisi, iki kuşağın romanını şöyle karşılaştırıyor:

İlk romancılarımız, kişilerini bize tanıtırken yanlarında dururdu; bir davranışı anlatır, hemen ardından o davranış hakkında ne düşünmemiz gerektiğini söylerlerdi. Kendilerinden sonra gelen kuşak ise sahneyi kurup geri çekildi; okur, kişinin nasıl biri olduğuna kendi bakarak karar verdi. İki kuşağın konuları çoğu zaman birbirine yakındı; değişen, anlatanın yeri oldu.

Bu parçaya göre, Tanzimat romanı ile Servetifünun romanı arasındaki en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?

Geçiş Dönemi Türk Şiiri

17. Dilini tutan bulur devleti
Sözünü bilen bulur izzeti
Kişi ölür, kalır güzel adı
Ondandır beylerin kuvveti

Geçiş dönemi didaktik eserlerindeki dörtlük kullanımını örneklemek üzere yazılan bu dörtlüğün uyak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat ve Servetifünun Dönemi Türk Hikâyesi

18. Bir eleştirmen, Servetifünun hikâyeciliğinin öncü adı için şöyle yazar: "Ondan önce hikâyelerimizde olaylar birbirine ekleniyordu; onunla birlikte bir hikâyenin neden o cümleyle başlayıp o cümleyle bittiği sorulabilir hâle geldi. Kişilerin söyledikleriyle yaptıkları arasındaki açıklık, artık anlatıcının açıklamasına gerek kalmadan okura ulaşıyordu."

Bu sözlerde sözü edilen yazarla ilgili olarak vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi Roman 1

19. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanlarla 1950 sonrasında belirginleşen roman çizgileri, konuların ele alınışı bakımından birbirinden ayrılır.

Buna göre, ilk dönem romanıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan Edebiyatı Nesir Türleri

20. Divan edebiyatındaki tezkirelerle ilgili aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. Şairlerin yaşamları ile şiirlerinden seçilmiş örnekler bir arada verilir.
II. Şairler hakkındaki değerlendirmeleri nedeniyle edebî eleştirinin divan edebiyatındaki ilk izlerini taşır.
III. Anadolu sahasındaki ilk örneği Latifi'nin tezkiresidir.
IV. Şairlerin yanı sıra hattatlar ve din büyükleri gibi başka toplulukları tanıtan tezkireler de yazılmıştır.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyesi 1

21. Sait Faik Abasıyanık'ın hikâyeciliği, ilk kitaplarından son kitaplarına doğru belirgin bir değişim gösterir. Bu değişimle ilgili aşağıdaki yargılar ileri sürülmüştür:

I. İlk kitapları Semaver ve Sarnıç'ta gözleme dayalı kesitler ağır basarken Alemdağ'da Var Bir Yılan'da gerçeküstücü ögeler ve bireyin iç dünyası öne çıkar.
II. İlk kitaplarında Maupassant tarzı olay hikâyesini benimsemiş, son döneminde durum hikâyesine geçmiştir.
III. Son Kuşlar'da insanın doğaya verdiği zarar ve doğa sevgisi hikâyenin merkezine yerleşir.
IV. Son döneminde sınıf çatışmasını öne çıkaran toplumcu gerçekçi bir anlayışa yönelmiştir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri 9

22. Birkaç genç şair ve yazarın 1928'de ortak bir kitapla ortaya çıkardığı bir topluluk, hece ölçüsüyle yazan memleketçi şiirin tekdüzeleşen konularına ve basmakalıp söyleyişine tepki göstermiştir. Topluluk sanatta "canlılık, samimiyet ve daima yenilik" ilkelerini savunmuştur.

Bu parçada sözü edilen topluluk ve bu topluluğun şairlerinden biri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Tanzimat Dönemi Türk Romanı

23. Tanzimat Dönemi'nde yazılmış ya da çevrilmiş romanlarla ilgili aşağıdaki eser – yazar – kişi eşleştirmeleri yapılmıştır:

• İntibah – Namık Kemal – Ali Bey
• Araba Sevdası – Recaizade Mahmut Ekrem – Bihruz Bey
• Sergüzeşt – Samipaşazade Sezai – Dilber
• Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat – Ahmet Mithat Efendi – Talat
• Zehra – Recaizade Mahmut Ekrem – Zehra
• Cezmi – Namık Kemal – Mehpeyker

Eser, yazar ve kişinin üçü birden doğru olan eşleştirmeler sayıldığında kaç eşleştirme doğrudur?

Edebi Akımlar

24. Adamın babası da dedesi de aynı içkiye tutkundu; çocuk, daha beşiğindeyken bu zehrin kokusunu solumuştu. Liman mahallesinin rutubetli bodrumunda, güneş görmeyen duvarlar arasında büyüdü. On altı yaşında ilk kadehi eline aldığında yaptığı bir seçim değildi bu; kanında taşıdığı mirasın ve soluduğu havanın kaçınılmaz bir sonucuydu. Hekimin raporunda yazıldığı gibi titreyen elleri, sararmış göz akları, sabahları öksürüğe boğulan göğsü onu adım adım babasının sonuna götürüyordu.

(Bu parça, örneklendirmek üzere düzenlenmiştir.)

Bu parçanın bağlı olduğu akım ve bu akımı yakın akımdan ayıran özellik aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Okyanusların Önem Kazanması

1. XV-XVI. yüzyıllarda denizlerde öne çıkan bazı kişiler ile bunlarla ilişkilendirilen gelişmeler aşağıda eşleştirilmiştir:

• Piri Reis – Kitab-ı Bahriye
• Seydi Ali Reis – Mir'atü'l-Memalik
• Piri Reis – Hürmüz kuşatması
• Hadım Süleyman Paşa – Diu kuşatması
• Seydi Ali Reis – Açe'ye gönderilen yardım donanması
• Vasco da Gama – Deniz yoluyla Hindistan'a ulaşma
• Kristof Kolomb – Ümit Burnu'na ulaşma
• Macellan – Amerika kıtasına ilk ulaşma

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Türkiye'de Sanayi

2. Türkiye'deki entegre demir-çelik tesislerinin üçü Karabük, Ereğli (Zonguldak) ve İskenderun'da kurulmuştur.

Buna göre Ereğli ve İskenderun tesislerinin kuruluş yeri seçiminde ORTAK olan, Karabük tesisinde ise bulunmayan etmen aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

3. Orhan Bey Dönemi'nde Bursa'nın beyliğin merkezi yapılmasının ardından yaşanan bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. İznik'in fethedilmesi
II. Karesi Beyliği topraklarının Osmanlı'ya katılması
III. Maltepe (Palekanon) Savaşı'nın kazanılması
IV. İzmit'in fethedilmesi

Bu gelişmelerin oluş sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Stratejik Siyaset ve Dünya Gücü Olan Osmanlı Devleti

4. XVI. yüzyılda Habsburg hanedanı hem Avusturya'yı hem İspanya'yı yönetiyordu. Bu dönemde Osmanlı Devleti Orta Avrupa'da kara seferleri düzenlerken Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika kıyılarında da İspanya'ya karşı deniz savaşları yürütmüştür.

I. Osmanlı'nın kara ve deniz seferleri büyük ölçüde aynı hanedana karşı yürütülmüştür.
II. Osmanlı'nın Akdeniz siyaseti ile Orta Avrupa siyaseti birbirinden bağımsız hedeflere yöneliktir.
III. Habsburglar, Osmanlı'ya karşı güçlerini iki ayrı cepheye bölmek zorunda kalmıştır.
IV. İspanya, Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki ilerleyişini durdurmuştur.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'ne Yönelik Tehditler-I

5. II. Mahmud 1808-1839 yılları arasında padişahlık yapmıştır. Aşağıda Osmanlı Devleti'ni ilgilendiren bazı gelişmeler verilmiştir:

• Fransa'nın Mısır'ı işgal etmesi
• Bükreş Antlaşması'nın imzalanması
• Navarin'de Osmanlı-Mısır donanmasının yakılması
• Fransa'nın Cezayir'i işgal etmesi
• Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın imzalanması
• Mısır sorununa ilişkin Londra Antlaşması'nın imzalanması
• Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması

Bu gelişmelerden kaç tanesi II. Mahmud'un padişahlığı döneminde gerçekleşmiştir?

İlk Kültür Merkezleri ve Kültür Bölgeleri

6. Kültür bölgeleri; din, dil, yaşam biçimi, mimari ve beslenme gibi ortak kültürel özelliklerin yayıldığı alanlardır. Bu bölgeler birbirinden kesin çizgilerle değil, geçiş kuşaklarıyla ayrılır. Bir kültür bölgesi birden çok ülkeyi kapsayabileceği gibi, bir ülkede birden fazla kültürün izleri de görülebilir.

Bu metne göre;

I. Kültür bölgelerinin sınırları siyasi sınırlarla çakışmak zorunda değildir.
II. Kültür bölgelerinin sınırları iklim bölgelerinin sınırlarıyla örtüşür.
III. İki kültür bölgesi arasındaki geçiş alanlarında her iki kültürün özellikleri bir arada görülebilir.
IV. Bir kültür bölgesinde yaşayanların hepsi aynı dili konuşur.

yargılarından hangilerine KESİNLİKLE ulaşılabilir?

Okyanusların Önem Kazanması

7. Sokullu Mehmed Paşa'nın sadrazamlığı döneminde gündeme gelen kanal projeleri ile bu projelerden beklenen amaçlar aşağıda eşleştirilmiştir:

• Akdeniz'deki donanmanın Kızıldeniz'e kolayca geçirilmesi – Süveyş Kanalı
• Orta Asya Türk hanlıklarıyla bağlantı kurulması – Don-Volga Kanalı
• Rusya'nın güneye doğru ilerleyişinin durdurulması – Don-Volga Kanalı
• Portekiz'e karşı Hint Okyanusu'nda daha etkin olunması – Süveyş Kanalı
• Safevîlerin kuzeyden kuşatılması – Süveyş Kanalı
• Orta Asya'dan gelen hacıların yolculuğunun güvenliğe alınması – Süveyş Kanalı

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Dünyanın Muhteşem Gücü Osmanlı

8. Mohaç Meydan Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti, Macaristan'ı doğrudan topraklarına katmak yerine kendisine bağlı bir kralın yönetimine bırakmıştır. Habsburgların Macaristan üzerindeki iddialarını sürdürüp ülkeye müdahale etmesi üzerine ise 1541'de Budin merkezli bir beylerbeyliği kurulmuştur.

I. Osmanlı, Habsburglarla arasında kendisine bağlı bir ara bölge bulunmasını başlangıçta yeterli görmüştür.
II. Osmanlı'nın Macaristan'daki yönetim biçimi, Habsburgların tutumuna bağlı olarak değişmiştir.
III. Mohaç'tan sonra Macaristan'ın tamamı Habsburg yönetimine geçmiştir.
IV. Budin Beylerbeyliği'nin kurulmasıyla Osmanlı-Habsburg mücadelesi sona ermiştir.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Çatışma Bölgeleri

9. Varsayımsal bir akarsu sırasıyla K, L ve M ülkelerinden geçerek denize dökülmektedir. Akarsuyun K'den L'ye geçtiği noktadaki yıllık akımı 40 km³'tür. L ülkesinde akarsuya kollarla yılda 10 km³ su eklenmekte, L ise kendi topraklarındaki toplam akımın %30'unu sulama için çekmektedir; kalan su M'ye ulaşmaktadır.

K ülkesi, kendi topraklarında kuracağı bir barajla akarsuyun L'ye geçen akımının %25'ini tutup sulamada kullanmaya başlamıştır. L'nin kol katkısı ve su çekme oranı değişmemiştir.

Buna göre M ülkesine ulaşan yıllık su miktarı yüzde kaç azalmıştır?

Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

10. Osmanlı Beyliği'nin kuruluş ve ilk fetihler dönemindeki bazı savaşlar ve bunlara ilişkin "ilk" bilgileri aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Koyunhisar Savaşı – Osmanlıların Bizans'la yaptığı ilk savaş
II. Maltepe (Palekanon) Savaşı – Osmanlıların Rumeli'de kazandığı ilk meydan savaşı
III. Sırpsındığı Savaşı – Osmanlıların Haçlı ordusuyla yaptığı ilk savaş
IV. Çirmen Savaşı – Rumeli'de elde edilen ilk toprak parçası
V. I. Kosova Savaşı – Osmanlı hükümdarının düşmana esir düştüğü savaş

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

Hizmet Sektörü ve Ulaşım

11. Bir ilde yürütülen ekonomik faaliyetlerden bazıları şunlardır:

- Bir kargo şirketinin kentler arasında paket taşıması
- Seralarda sebze yetiştirilmesi
- Bir hastanede muayene ve tedavi yapılması
- Taş ocağından yapı taşı çıkarılması
- Bir bankanın girişimcilere kredi vermesi
- Bir fabrikada balığın işlenerek konserve yapılması
- Kıyıdaki bir otelin konaklama hizmeti sunması
- Bir mağazada elektronik eşya satılması

Bu faaliyetlerden kaç tanesi hizmet sektörü (üçüncül faaliyetler) kapsamındadır?

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

12. II. Balkan Savaşı'nın ardından imzalanan Bükreş Antlaşması (1913), bu savaşa katılan Balkan devletleri arasında yapılmış; Osmanlı Devleti antlaşmaya taraf olmamıştır. Osmanlı Devleti daha sonra Bulgaristan ile İstanbul, Yunanistan ile Atina antlaşmalarını ayrı ayrı imzalamıştır.

Osmanlı Devleti'nin bu ikili antlaşmaları imzalamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Toprak Sistemi - Lonca Teşkilatı-Vakıflar

13. Anadolu'da 13. yüzyılda Ahi Evran'ın öncülüğünde yaygınlaşan ahilik teşkilatı, esnaf ve zanaatkârları meslek ahlakı ve dayanışma etrafında örgütlemiştir. Osmanlı döneminde bu yapı zamanla yerini lonca teşkilatına bırakmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi loncaları ahilik teşkilatından ayıran bir özelliktir?

Türk İslam Dünyasında Birliği Sağlama Çabaları

14. Yavuz Sultan Selim döneminde (1512-1520) Osmanlı Devleti Avrupa'da büyük bir sefere çıkmamış, batı sınırında barışı korumaya özen göstermiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminin ilk yıllarından itibaren ise Orta Avrupa'ya ve Akdeniz'e yönelik seferler yoğunlaşmıştır.

Bu değişimi açıklayan en uygun gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Okyanusların Önem Kazanması

15. XVI. yüzyılın ikinci yarısında Amerika'dan Avrupa'ya taşınan gümüş, ticaret yoluyla Osmanlı pazarlarına da ulaşmıştır. Piyasada gümüş bollaştıkça değeri düşmüş, mal fiyatları yükselmiştir. Devlet 1585-1586'da akçedeki gümüş miktarını azaltmış; maaşlarını bu akçeyle alan kapıkulu askerleri kısa süre sonra ayaklanmıştır.

Bu metinden aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nde Darbeler

16. 1808'de Rusçuk âyanı Alemdar Mustafa Paşa, çevresindeki âyanlardan oluşan Rusçuk Yaranı ve kendi kuvvetleriyle İstanbul'a gelmiş; bu müdahalenin sonucunda II. Mahmud tahta çıkmıştır. Ardından Alemdar Mustafa Paşa sadrazam olmuş ve padişah ile âyanlar arasında Sened-i İttifak imzalanmıştır.

Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

İnsan ve Göç

1. MÖ 1200'lerde Balkanlar ve Ege çevresinden harekete geçen ve kaynaklarda Deniz Kavimleri olarak anılan topluluklar; Ege adalarına, Batı Anadolu kıyılarına ve Doğu Akdeniz'e yönelmiştir. Bu hareket Anadolu'da Hitit Devleti'nin yıkılmasında etkili olmuş, Doğu Akdeniz'deki birçok kent ve ticaret merkezi zarar görmüştür.
Bu bilgilerden hareketle Ege Göçleri ile ilgili;
I. Anadolu'daki siyasi birliğin dağılmasında etkili olmuştur.
II. Doğu Akdeniz'deki yerleşim ve ticaret düzenini sarsmıştır.
III. Orta Asya'daki kuraklık yüzünden başlamıştır.
IV. Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasına yol açmıştır.
yargılarından hangileri söylenebilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

2. Tarihe yardımcı bazı bilimler ile inceleme alanları aşağıda eşleştirilmiştir:

• Paleografya – Eski yazıları okuyup çözümleme
• Antropoloji – Toplulukların giyim, mutfak, gelenek ve görenek gibi kültürel ögelerini inceleme
• Filoloji – Dillerin yapısını, gelişimini ve o dillerle yazılmış metinleri inceleme
• Kronoloji – Zamanı ölçme birimlerini ve takvimleri inceleyip olayları tarih sırasına koyma
• Epigrafya – Eski paraları inceleyerek dönemin ekonomisi hakkında bilgi verme
• Diplomatik – Resmî belgelerin biçim, dil ve düzenleniş özelliklerini inceleme
• Arkeoloji – Kazılarla ortaya çıkarılan kalıntıları inceleme
• Coğrafya – Olayların geçtiği mekânın fiziki ve beşerî özelliklerini inceleme

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

İnsanlığın Hafızası Tarih

3. Bir antik kentin uzun süre MÖ 8. yüzyılda kurulduğu kabul ediliyordu. Son yıllarda yapılan kazılarda bilinen en alt tabakanın da altında çok daha eski yerleşim izleri bulunmuş ve kentin kuruluş tarihine ilişkin görüş değiştirilmiştir. Aynı kazıda ortaya çıkan ve kentin bugün bilinen adını taşıyan en eski yazıt ise üst tabakalardan birinde bulunmuştur.

I. Tarihî bilgiler, yeni bulgularla değişebilir.
II. Kentin bugün bilinen adı, ilk yerleşimle birlikte kullanılmaya başlanmıştır.
III. Kentin geçmişi aydınlatılırken arkeolojik ve yazılı bulgular birlikte değerlendirilmiştir.
IV. Arkeolojik bulgular, yazılı kaynaklardan her zaman daha güvenilirdir.

Bu bilgilere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

4. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

5. Batı Anadolu kıyısındaki İyon şehir devletlerinde, doğudan gelen kara ve deniz yollarının ulaştığı liman kentlerinde biriken bilgi, güçlü bir rahip sınıfının denetimi altında bulunmuyordu. Bu kentlerde Thales ve Anaksimandros gibi düşünürler doğa olaylarını tanrısal nedenlere başvurmadan açıklamaya çalışmıştır.
Bu bilgilere göre İyonya'da pozitif bilimin gelişmesinde,
I. ticaret yoluyla farklı kültürlerin birikimine ulaşılması,
II. düşünce üretiminin dinsel otoritenin denetiminden uzak olması,
III. şehir devletlerinin merkezî bir krallık altında birleşmesi,
IV. doğa olaylarının akıl ve gözlemle açıklanmaya çalışılması
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

Kabileden Devlete

6. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Kabileden Devlete

7. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

Kabileden Devlete

8. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

9. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

10. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

İnsan ve Göç

11. İlk Çağ'da yaşanan göçlerin ardında iklimin değişmesi ve kuraklık, otlakların ve su kaynaklarının yetersiz kalması, nüfusun artması, kıtlık ve salgın hastalıklar, boylar arasındaki mücadeleler ve komşu güçlerin baskısı gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre İlk Çağ göçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

12. Farklı dönemlerde yaşamış üç tarihçinin çalışma biçimleri şöyle anlatılmaktadır:

I. Eserini hükümdarlara yol göstermek amacıyla yazmış; geçmişteki olayları seçerken okuyucuya ders verecek, yöneticileri hatadan sakındıracak örnekleri öne çıkarmıştır.
II. Aynı olayı anlatan ve birbiriyle çelişen kaynakları karşılaştırıp güvenilirliklerini sınamış, olayların neden ve sonuçlarını belgelere dayandırarak açıklamaya çalışmıştır.
III. Gezdiği ülkelerde duyduğu anlatıları, olağanüstü unsurlar taşıyanlar da dâhil olmak üzere ayıklamadan eserine aktarmıştır.

Bu tarihçilerin tarih yazıcılığı anlayışları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

13. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kabileden Devlete

14. Sparta'da yönetim iki kral, soylulardan oluşan Gerusia adlı meclis ve beş eforun elindeydi; halk meclisinin yetkisi ise önüne getirilen kararları kabul ya da reddetmekle sınırlıydı. Atina'da Kleisthenes'in düzenlemelerinden sonra yasa önerileri, soy bağına göre değil oturulan bölgeye göre oluşturulan birimlerden gelen yurttaşların katıldığı mecliste görüşülmeye başlanmıştır. Ancak bu meclise kadınlar, köleler ve şehre sonradan yerleşenler katılamıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Kabileden Devlete

15. Persler, egemenlikleri altına aldıkları geniş toprakları satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış, her satraplığın başına merkezden vali atamıştır. "Kralın gözü kulağı" denilen müfettişlerle bu valileri denetlemiş, Kral Yolu'nu yaptırarak merkezle eyaletler arasındaki haberleşmeyi hızlandırmışlardır. Yönetimleri altındaki halkların dillerine ve inançlarına ise dokunmamışlardır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

İnsan ve Göç

16. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

Kabileden Devlete

17. Bir höyükte yapılan kazıda alttan üste doğru şu bulgulara ulaşılmıştır:

En alt katman: Taş uçlu av aletleri ve geçici barınak izleri
Orta katman: Tahıl ambarları, çanak çömlek fırınları, birbirinden farklı büyüklükte konutlar
Üst katman: Surla çevrili bir tapınak, mühür baskılı kil etiketler, değerli maden içeren mezarlar

Bu tabakalanmaya dayanarak yerleşimle ilgili,

I. Üretim fazlası ortaya çıkmıştır.
II. Toplumda servet farkı belirginleşmiştir.
III. Merkezî bir krallık kurulmuştur.
IV. Yönetim yetkisi babadan oğula geçmektedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

18. Bir tarihçinin araştırması sırasında yaptığı işlemlerden bazıları şunlardır:

I. Bir fermanın yazıldığı kâğıdın ve mürekkebin, belgenin ait olduğu ileri sürülen döneme uygun olup olmadığını incelemek
II. Topladığı belgeleri konularına ve tarihlerine göre gruplandırmak
III. Aynı savaşı anlatan iki kroniği karşılaştırarak birbiriyle çelişen bilgileri belirlemek
IV. Bir kaynağın yazarının olayları kimin isteğiyle ve hangi amaçla kaleme aldığını sorgulamak
V. Güvenilir bulduğu bilgileri bir araya getirerek olayı yorumlayan bir eser yazmak

Bu işlemlerden hangileri kaynakların tenkidi (eleştirisi) aşamasına aittir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

19. Hitit kralları, yıllık (anal) adı verilen metinlerde yalnızca kazandıkları savaşları değil, uğradıkları yenilgileri ve sonuçsuz kalan seferlerini de tanrılarına hesap verme düşüncesiyle yazdırmışlardır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

20. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

21. Tarih öncesi devirlerin Taş Devri ve Maden Devirleri biçiminde adlandırılıp bölümlere ayrılmasında aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kullanılmıştır?

İnsan ve Göç

22. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

23. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

İnsan ve Göç

24. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

25. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

26. Van Gölü çevresindeki dağlık ve sert iklimli topraklarda yaşayan Urartular, akarsu vadilerine bentler ve kilometrelerce uzunlukta sulama kanalları yapmış; ölülerini kayalara oydukları odalara gömerek yanlarına günlük yaşamda kullandıkları eşyaları bırakmışlardır.
Bu bilgilere dayanarak Urartularla ilgili,
I. sınırlı tarım alanlarından verim alabilmek için su yapılarına yöneldikleri,
II. ölümden sonraki yaşama inandıkları,
III. taş işçiliğinde ustalaştıkları,
IV. zenginliklerini deniz ticaretine borçlu oldukları
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Kabileden Devlete

27. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

İnsanlığın Hafızası Tarih

28. Bir tarihçinin XIX. yüzyılda yazdığı ve XI. yüzyıl olaylarını daha önceki kroniklerden derleyerek anlattığı bir eserle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. XI. yüzyıl olaylarını araştıran bir tarihçi için ikinci elden kaynaktır.
II. XIX. yüzyıl tarih yazıcılığının hangi anlayışla yapıldığını araştıran bir tarihçi için birinci elden kaynaktır.
III. Günümüzden yaklaşık iki yüzyıl önce yazıldığı için her araştırmada birinci elden kaynak sayılır.
IV. Eserdeki XI. yüzyıla ait bilgiler, eserin dayandığı kroniklerle karşılaştırılarak sınanabilir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

İnsan ve Göç

29. Orta Asya'dan farklı dönemlerde çeşitli yönlere göç eden Türk boyları, ulaştıkları coğrafyalarda kalıcı izler bırakmıştır.
Buna göre aşağıda verilen göç yönü - yerleşilen bölge eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

30. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Kabileden Devlete

31. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

32. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

Kabileden Devlete

33. Sümer sitelerinde yöneticiye "ensi" denirdi; ensi hem tapınağın başrahibi hem de şehrin yöneticisiydi. Toprakların önemli bir bölümü tapınak adına işletilir, elde edilen ürünün bir kısmı tapınak ambarlarına aktarılırdı. Mısır'da ise firavun, tanrının yeryüzündeki temsilcisi kabul edilir; buyrukları dinî bir emir gibi karşılanırdı.

Bu bilgilerden hareketle,

I. Siyasi otorite ile dinî otorite aynı kişide toplanmıştır.
II. Yönetimin meşruiyeti dinî inançtan alınmaktadır.
III. Yöneticinin belirlenmesinde soy bağı tek ölçüttür.
IV. Halk, yöneticiyi denetleyen bir meclis kurmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılamaz?

Kabileden Devlete

34. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

İnsan ve Göç

35. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

36. Mısır'da ölümden sonraki yaşama duyulan inanç bedenin bozulmadan korunmasını zorunlu kılmış, Nil'in her yıl taşıp çekilmesi tarla sınırlarının yeniden ölçülmesini gerektirmiş, taşkının hangi mevsimde başlayacağının önceden bilinmesi ihtiyacı ise gök gözlemlerini yaygınlaştırmıştır.
Bu bilgilerden hareketle Mısır uygarlığı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

37. Bir savaşı anlatan iki kaynaktan birincisi, savaşa katılmış bir komutanın hatıratıdır ve ordusunun yenilgisini savaş günü bastıran şiddetli yağışa bağlamaktadır. İkincisi, savaştan yaklaşık iki yüzyıl sonra yazılmış bir kroniktir ve yenilginin nedeni olarak komutanların ihmalini göstermektedir. Tarihçi, savaş alanında yürütülen kazılardan ve dönemin başka kayıtlarından, savaş günü bölgede şiddetli yağış olduğunu doğrulamıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

38. Bir tarihçi, XIII. yüzyılda Anadolu'da hüküm sürmüş bir beyliği araştırırken sırasıyla şu çalışmaları yapmıştır:

I. Beylik adına basılmış sikkelerin üzerindeki basım yeri, ağırlık ve maden oranı bilgilerinden yararlanarak beyliğin egemenlik alanını ve ekonomik durumunu belirlemiştir.
II. Beyliğin yaptırdığı bir caminin taç kapısındaki taşa kazınmış kitabeyi okuyarak yapının inşa tarihini tespit etmiştir.
III. Beylik hükümdarı adına düzenlendiği ileri sürülen bir vakfiyenin giriş, unvan, tarih ve imza bölümlerini dönemin resmî belge düzeniyle karşılaştırarak belgenin sahte olup olmadığını sınamıştır.

Tarihçinin bu çalışmalarda öncelikle yararlandığı yardımcı bilimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

İnsanlığın Hafızası Tarih

39. XVIII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'daki gündelik hayatı araştıran bir tarihçi aşağıdaki kaynaklara ulaşmıştır:

• Dönemde İstanbul'da görev yapmış bir Avrupalı elçinin ülkesine yazdığı mektuplar
• Dönemin şairlerinden birinin İstanbul'daki eğlence ve gezintileri anlattığı şiirler
• XX. yüzyılda yazılmış, bu dönemi anlatan bir tarih kitabı
• Dönemde yaptırılmış bir çeşmenin üzerindeki kitabe
• Günümüzde bu dönem hakkında hazırlanmış bir belgesel film
• Dönemin kadı sicillerinde yer alan alım satım ve miras kayıtları
• XIX. yüzyılda yaşamış bir tarihçinin daha önceki kroniklerden derleyerek bu dönemi anlattığı eser

Bu kaynaklardan kaç tanesi, tarihçinin araştırma konusu bakımından birinci elden (ana) kaynak niteliği taşır?

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

40. Doğu Akdeniz kıyısında, arkası dağlarla kapatılmış dar bir şeritte yaşayan Fenikeliler, tarıma elverişli geniş topraklardan yoksun oldukları için denizciliğe yönelmiş; Akdeniz'in çeşitli kıyılarında ticaret kolonileri kurmuş ve alışveriş kayıtlarını kolay tutabilmek için harf sistemine dayalı bir yazı geliştirmişlerdir. Aynı bölgede yaşayan İbraniler ise tek tanrı inancına dayanan, yalnızca kendi kavimlerine özgü bir din anlayışı benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?