AYT Sözel — Gerçek Deneme — Çalışma Kağıdı

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetmenin (teşbihin) dört ögesi de bulunmaktadır?

A) Ömrüm rüzgârdır, savrulup gider bir gün. B) Yüreği çelik kadar sert dururdu her acıya. C) Gözlerin bir deniz gibiydi o akşam. D) Dağlar susmuş, ova uykuya yatmıştı. E) Sabah, altın saçlarını serdi denizin üstüne.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

2. Aşağıdaki metin parçalarının hangisinde dil, ağırlıklı olarak şiirsel (sanatsal) işleviyle kullanılmıştır?

A) Akşam, kentin üstüne eski bir şal gibi çöktü, sokaklar sustu. B) Nisan, haziran, eylül, kasım; otuz gün sürer bu dört ay, unutma. C) Bu türküde geçen "yâr" sözcüğü, "sevgili" anlamında kullanılmıştır. D) Yarın sabah dokuzda kütüphanenin önünde buluşalım, geç kalmayın. E) Kentin nüfusu son on yılda yüzde on iki oranında artmıştır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

3. Edebî eserler, ele aldıkları konu gereği başka bilim dallarının verilerinden yararlanır.

Buna göre,

I. Bir romanda kahramanın çocukluk yıllarında yaşadığı korkuların ileriki davranışlarındaki izlerinin çözümlenmesi
II. Bir tiyatro oyununda köyden kente göçün aile yapısında yarattığı çözülmenin işlenmesi
III. Bir destanda bir boyun yurt değiştirme sürecinin olay örgüsüne kaynaklık etmesi

durumlarında edebiyatın ilişkilendiği bilim dalları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

A) Psikoloji – Sosyoloji – Tarih B) Sosyoloji – Psikoloji – Tarih C) Psikoloji – Tarih – Sosyoloji D) Felsefe – Sosyoloji – Tarih E) Sosyoloji – Felsefe – Psikoloji

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

4. I. Deniz, sabahın ilk ışığında uykusunu alamamış bir çocuk gibi kıpır kıpırdı; her dalga kıyıya çarparken kuma bir sır fısıldıyordu.

II. Deniz suyunun tuzluluk oranı; buharlaşma miktarına, yağış rejimine ve akarsuların taşıdığı tatlı su hacmine bağlı olarak değişir.

Bu iki metnin karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) İkinci metin, söyleyişindeki özen nedeniyle edebî metin sayılmalıdır. B) İlk metinde dil göndergesel, ikincisinde şiirsel işleviyle kullanılmıştır. C) Her iki metin de okurda estetik bir yaşantı uyandırmayı amaçlamaktadır. D) İlk metin nesnel, ikinci metin öznel bir bakışla oluşturulmuştur. E) İlk metin kurmaca bir gerçekliğe, ikincisi nesnel bilgiye dayanmaktadır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

5. Akşam serinliği çökmüştü bağlara
Islak bir sis inmişti karşı dağlara

Bu dizelerin sonundaki ses ve ek benzerliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) "-ağlara" bölümünün tamamı zengin uyaktır; dizelerde redif yoktur. B) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ağ" sesleri tam uyaktır. C) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ğ" sesi yarım uyaktır. D) "-a" rediftir, ondan önceki "-ğlar" sesleri zengin uyaktır. E) "-ara" rediftir, ondan önceki "-ağl" sesleri zengin uyaktır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

6. Aşağıdaki dizelerin hangisinde intak (konuşturma) sanatı vardır?

A) Deniz bana 'yorulma' dedi sabaha karşı. B) Söğüt, suya eğilip saçlarını taradı. C) Kapı, gecenin sessizliğinde inledi durdu. D) Bulutlar küsüp dağların ardına çekildi. E) Yaşlı duvar, o yükü yıllardır omuzluyor.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, ağırlıklı olarak dil ötesi (üst dil) işleviyle kullanılmıştır?

A) Ege kıyılarında zeytin ağacı, iç kesimlere göre daha yaygın yetiştirilir. B) Bir sözcüğün cümledeki görevine dil bilgisinde "öge" adı verilir. C) Yağmur bastırmadan çamaşırları balkondan içeri alın lütfen. D) Şu bahçenin kokusu insanın içini nasıl da açıyor böyle! E) Beni duyabiliyor musun, hat arada bir kesiliyor sanki.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

8. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tevriye sanatı vardır?

A) Bağa dolu yağdı, testiler dolu döndü. B) Yaşımı sorma; gözlerimden okunur zaten. C) Yürü, yürü; yolun sonunda bir ışık var elbet. D) Kırdan geçtim, saçıma kır düşmüş gördüm. E) Dağı delen o âşık gibi yorgunum bugün.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

9. Yüreğimde tütüp duran dumandır
Bu hasret bana kalan tek zamandır

Ne varsa yitirdim bir bir yollarda
Şimdi tek dileğim senden amandır

Bu şiirin nazım birimi ve uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Nazım birimi beyittir; ilk beyitin iki dizesiyle son dize aynı sesle uyaklıdır. B) Nazım birimi beyittir; her iki beyitte de dizeler kendi arasında uyaklıdır. C) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır. D) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır. E) Nazım birimi benttir; dört dizenin de sonu aynı ses grubuyla bitmektedir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

10. I. Sözlerin bir hançer gibi saplandı yüreğime.
II. Bütün mahalle o gece hiç uyumadı.
III. Ay, 'sen de mi gidiyorsun?' dedi ardımdan.

Yukarıda numaralanmış dizelerde sırasıyla hangi söz sanatları vardır?

A) istiare - teşbih - intak B) teşhis - mecaz-ı mürsel - intak C) teşbih - mecaz-ı mürsel - intak D) teşbih - teşhis - intak E) mecaz-ı mürsel - teşbih - tezat

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

11. Aşağıdaki dizelerin hangisinde açık istiare vardır?

A) Konuşmacı bir aslan gibi gürledi kürsüde. B) Yağmur, pencereme parmaklarıyla vurdu bütün gece. C) Bütün salon ayağa kalktı, alkış uzun sürdü. D) Rüzgâr, 'geç kaldın' dedi kulağıma usulca. E) Kürsüdeki aslan, salonu bir anda susturdu.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

12. Aşağıdaki dizelerin hangisinde hüsn-i talil sanatı vardır?

A) Ah edince dağlar yerinden oynadı, taşlar yürüdü. B) Rüzgâr, camda sabaha kadar ağladı durdu. C) Gökyüzü kurşun renkli bir çadır gibiydi o gün. D) Yapraklar, sen gittin diye sarardı bu güz. E) Gülüşünde hüzün, hüznünde bir bahar vardı.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, ağırlıklı olarak kanalı kontrol işleviyle kullanılmıştır?

A) Bu sözcüğün kökeni Farsçadır, dilimize sonradan girmiştir. B) Anlatabiliyor muyum, buraya kadar beni takip edebildiniz mi? C) Ödevini bitirdikten sonra masanı toplamayı sakın unutma. D) Rüzgâr, denizin yüzünde ince bir ürperti bırakıp geçiyordu. E) Toplantı, salonun ikinci katındaki küçük odada yapılacaktır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

14. I. Sessiz sokaklarda süzülen bir ses
II. Uzun uykularda umudu unuttum
III. Karlı kayalarda kırık bir kanat

Numaralandırılmış dizelerdeki ahenk öğeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) I. dizede asonans, II. dizede aliterasyon vardır. B) I. dizede aliterasyon, II. dizede asonans vardır. C) II. dizede hem aliterasyon hem asonans vardır. D) III. dizede yalnızca asonans vardır. E) I. ve III. dizelerde yalnızca ünlü yinelemesi vardır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

15. Kapının önünde duran o çınar
Yaz boyu gölgesini bize verdi
Kışın da dallarını göğe gerdi
Şimdi yalnız kalmış, sessizce anar

Bu dörtlüğün uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Birinci dize ikinciyle, üçüncü dize dördüncüyle uyaklıdır; düz uyak vardır. B) Birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır; çapraz uyak vardır. C) Birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır; sarma uyak vardır. D) Yalnızca ikinci ve üçüncü dizeler uyaklıdır; öbür dizeler uyaksızdır. E) Dört dizenin de sonu aynı sesle bittiği için düz uyak vardır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

16. I. Dalın ucundan havalandı bir kuş
Gözümde birikti bir damla yaş
II. Dağların ardında eriyordu kar
Bu yolun sonunda bir umudum var
III. Sabah olmadan uyanmıştı şehir
Gürültüsüyle doldu bütün şehir
IV. Defterin ilk sayfasına bunu yaz
Ne bahar kaldı ömrümde ne yaz
V. Köyün önünden geçiyordu ırmak
Yolcuya gölge veren tek durak

Numaralanmış dize çiftlerinin hangisinde cinaslı uyak kullanılmıştır?

A) I B) II C) III D) IV E) V

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

17. Edebî metinlerde yer alan kişi, mekân ve olaylar gerçek hayattan izler taşısa da gerçeğin kendisi değildir; yazar, gerçeği kendi tasarımı doğrultusunda yeniden kurar.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi bu anlayışla BAĞDAŞMAZ?

A) Yazar yaşadığı dönemin gerçekliğinden beslenir, ancak onu olduğu gibi aktarmak zorunda değildir. B) Kurmaca kişiler, gerçek insanlardan alınan özelliklerin yazarca birleştirilmesiyle oluşturulabilir. C) Bir romandaki mekân, gerçek bir kentin adını taşısa bile metin içinde yeniden anlamlandırılır. D) Metnin inandırıcılığı, dış dünyaya uygunluğundan çok kendi iç tutarlılığıyla ölçülür. E) Bir olayın edebî değeri, gerçekte yaşandığının belgelerle kanıtlanmasına bağlıdır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

18. Aşağıdaki dizelerin hangisinde teşhis (kişileştirme) sanatı vardır?

A) Menekşeler utancından başını öne eğdi. B) Sesi bir kaval gibi ince ve uzundu. C) Bütün sınıf sınav sonucunu merakla bekliyordu. D) Ellerin buz gibi soğuktu o akşam. E) Ağladı; gözyaşları yastığı boydan boya ıslattı.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

19. Güzel sanatlar; kullandıkları malzemeye ve algılanma biçimlerine göre işitsel (fonetik), görsel (plastik) ve dramatik (ritmik) sanatlar biçiminde sınıflandırılır.

Bu sınıflandırmaya göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Heykel — işitsel sanatlar B) Edebiyat — görsel sanatlar C) Tiyatro — dramatik sanatlar D) Mimarlık — dramatik sanatlar E) Müzik — görsel sanatlar

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

20. Bir tren geçti
Camlarında akşam vardı
Uzun uzun baktım ardından
Sonra sustum

Bu dizelerin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Dizelerin hece sayıları eşit olmadığından serbest ölçüyle yazılmıştır. B) Dört dizeden oluştuğu için nazım birimi dörtlüktür. C) Hece sayıları belirli bir kalıbı izlediğinden hece ölçüsü kullanılmıştır. D) Dize sonlarındaki ses benzerlikleri çapraz uyak oluşturmuştur. E) Açık ve kapalı heceler düzenlendiğinden aruz ölçüsü kullanılmıştır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

21. HÜSNÜ — (Kapıya doğru bir adım atar, sonra durur.) Anahtarı masaya bırakıyorum, sen bilirsin.
NAZLI — (Perdeyi aralar, sokağa bakar.) Bırak dedimse gitmen gerektiğini söylemedim ki.
HÜSNÜ — Bu evde söylenmeyenler, söylenenlerden çok.

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Anlatmaya bağlı bir metinden alınmıştır; olaylar bir anlatıcı aracılığıyla aktarılmaktadır. B) Öğretici bir metinden alınmıştır; okuru bilgilendirme amacı öndedir. C) Coşku ve heyecana bağlı bir metindir; bir olay örgüsü içermemektedir. D) Göstermeye bağlı bir metinden alınmıştır; olay sahnede canlandırılmak üzere kurgulanmıştır. E) Anlatıcı, kahramanların iç dünyasını doğrudan okura aktarmaktadır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

22. Gönüldaş bağrında bir ateş yanar
Ayrılık yarası derinden kanar
Yıllardır gurbette günleri anar
Ne zaman varırım bilmem sonuna

Son dörtlüğünde şairin takma adının anıldığı bu tür kullanımla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Divan şairinin beytin ilk dizesinde adını anmasına tapşırma denir. B) Tapşırma, yalnızca gazelin son beytinde karşımıza çıkan bir uygulamadır. C) Halk şairinin takma adını son dörtlükte anmasına tapşırma denir. D) Mahlas, şairin gerçek adının kısaltılarak kullanılan biçimidir. E) Bir şiirde mahlas geçiyorsa o şiirin nazım biçimi gazeldir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

23. Edebiyatın güzel sanatlar içindeki yerini belirleyen temel ölçüt, kullandığı malzemedir.

Buna göre edebiyatı resim, heykel ve müzikten ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Duygu ve düşünceleri estetik bir biçimde okura iletmeyi amaçlaması B) Ortaya koyduğu ürünlerde özgünlüğün aranması C) Malzemesinin, kendisi de anlam taşıyan bir dizge olan dil olması D) İnsanın iç dünyasını dışa vurmasına imkân tanıması E) Ortaya çıktığı dönemin toplumsal koşullarından etkilenerek biçimlenmesi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

24. Yayla yollarına düştü gölgemiz
Sabah rüzgârına sordum adını
Bir ince türküyle doldu gecemiz
Uzattı dağlara ak kanadını

Bu dörtlüğün ölçüsü ve durak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) 10'lu hece ölçüsü, 5+5 duraklı B) 11'li hece ölçüsü, 4+4+3 duraklı C) 11'li hece ölçüsü, 5+6 duraklı D) 11'li hece ölçüsü, 6+5 duraklı E) 12'li hece ölçüsü, 6+6 duraklı

AYT Sosyal Bilimler-1 · Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

25. Kuruluş döneminde uç bölgelerde gaziler, ahiler, dervişler ve Türkmen aşiretleri iç içe yaşamıştır. Fethedilen bölgelerde bu gruplar zaviyeler kurmuş, boş toprakları tarıma açmış ve yol güzergâhlarında ticaretin canlanmasına katkı sağlamıştır.

Bu bilgilere dayanarak kuruluş dönemindeki gaza anlayışıyla ilgili;

I. Fetihlerin yerleştirme ve şenlendirme faaliyetleriyle birlikte yürütüldüğü
II. Uç bölgelerdeki farklı toplumsal grupları ortak bir amaç etrafında topladığı
III. Fethedilen bölgelerde ekonomik hayatın canlanmasına katkı sağladığı
IV. Yalnızca ganimet elde etmeye yönelik askerî bir hareket olduğu

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

26. Orhan Bey Dönemi'nde ilk divan teşkilatı oluşturulmuş, vezirlik makamı ihdas edilmiş, İznik'te ilk medrese açılmış, yaya ve müsellem adıyla ilk düzenli ordu birlikleri kurulmuştur.

Bu gelişmelerin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Beyliğin uç örgütlenmesinden devlet örgütlenmesine geçmesi B) Beyliğin fetih siyasetinden vazgeçerek savunmaya yönelmesi C) Ordunun tamamen devşirme kökenli askerlerden oluşturulması D) Eğitim kurumlarının merkezî yönetimden bağımsız hâle gelmesi E) Beyliğin ekonomisinin tamamen ticarete dayandırılması

AYT Sosyal Bilimler-1 · Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

27. Aşağıda Osmanlı Beyliği'nin kuruluş dönemine ait bazı gelişmeler verilmiştir:

I. Bursa'nın fethedilerek beyliğin merkezi yapılması
II. Koyunhisar Savaşı'nın kazanılması
III. Çimpe Kalesi'nin üs olarak elde edilmesi
IV. İznik'in fethedilmesi

Bu gelişmelerin kronolojik sırası aşağıdakilerden hangisidir?

A) I, II, IV, III B) II, I, IV, III C) II, IV, I, III D) I, IV, II, III E) II, I, III, IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

28. Osmanlı Devleti, Anadolu'daki genişleme sürecinde Hamitoğulları'na ait bazı toprakları para karşılığında satın almış; Germiyanoğulları'ndan bir bölüm toprağı hanedan üyeleri arasında yapılan evlilik yoluyla elde etmiş, bu beyliğin geri kalan toprakları da beyin vasiyeti üzerine Osmanlı'ya katılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Anadolu'daki genişlemede askerî olmayan yöntemlere de başvurulmuştur.
II. Toprakların el değiştirmesinde beylik yöneticilerinin rızası rol oynamıştır.
III. Bu yöntemler Anadolu'daki bütün beylikler için geçerli olmuştur.
IV. Osmanlı'nın Anadolu'daki ilerleyişi gaza anlayışının ürünüdür.

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler

29. Ahi birliklerinde her ustaya verilecek ham madde miktarı ile üretilecek mal sayısı teşkilat tarafından belirlenir; çıraklıktan başlayan uzun bir eğitim sürecini tamamlayıp ustalık belgesi almayan kimse kendi dükkânını açamazdı.

Bu bilgilerden hareketle Ahilikle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Üretim miktarını artırmak için mesleğe girişi serbest bıraktığı B) Meslek öğretimini dönemin medreselerinin denetimine bıraktığı C) Şehirlerin savunmasını üstlenerek askerî bir örgüte dönüştüğü D) Esnaf arasındaki rekabeti kurala bağlayarak üretimi denetlediği E) Üyeleri arasında yardımlaşmayı düzenleyerek yoksulluğu ortadan kaldırdığı

AYT Sosyal Bilimler-1 · Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

30. Osmanlı Beyliği, XIII. yüzyılın sonlarında Bizans sınırındaki Söğüt-Domaniç yöresinde kurulmuştur. Beyliğin doğusu ve güneyi Türk-İslam beylikleriyle, batısı ve kuzeybatısı ise Bizans topraklarıyla çevrilidir.

Yalnızca bu konum özelliğine dayanarak;

I. Beylik, Müslüman komşularıyla çatışmaya girmeden genişleyebileceği bir alana sahiptir.
II. Sınır bölgesinde bulunması, beyliğe sürekli olarak gazi ve Türkmen nüfusu çekmiştir.
III. Beyliğin büyümesi, ancak komşu Türk beyliklerinin toprak kaybetmesiyle mümkün olmuştur.
IV. Beylik, kuruluşundan itibaren denizlerde egemenlik kurmayı temel hedef edinmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

31. Timur, Yıldırım Bayezid'den kendisine sığınan Anadolu beylerinin topraklarının geri verilmesini istemiş; Yıldırım ise Timur'un baskısından kaçarak Osmanlı'ya sığınan Karakoyunlu ve Celayirli hükümdarlarını korumuştur. Timur'un, Memlûkler ve Altın Orda ile giriştiği mücadeleye başlamadan önce batısında güçlü bir devletin bulunmasını istemediği de bilinmektedir.

Bu bilgilere göre Ankara Savaşı'nın çıkışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Timur'un Anadolu'ya yönelmesinde stratejik güvenlik kaygısı etkili olmuştur.
II. İki hükümdar arasındaki anlaşmazlığın temelinde mezhep ayrılığı vardır.
III. Sığınmacılara karşı takınılan tutumlar gerilimi büyütmüştür.
IV. Timur'un amacı Anadolu topraklarını doğrudan ülkesine katmaktır.

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

32. Fatih Sultan Mehmet döneminde Candaroğulları Beyliği'ne son verilmiş, Karamanoğulları'nın elindeki Konya ve Karaman ele geçirilmiş, beyliğin direnişi Gedik Ahmet Paşa'nın seferleriyle tamamen kırılmıştır. Buna karşın Anadolu'da Türk siyasi birliğinin ancak XVI. yüzyıl başlarında tamamlandığı kabul edilir.

Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Osmanlı'nın Fatih'ten sonra Anadolu'daki fetih girişimlerinden vazgeçmesi B) Karamanoğulları Beyliği'nin Fetret Devri'nde yeniden kurulması C) Batı Anadolu beyliklerinin varlığını XVI. yüzyıl başlarına kadar sürdürmesi D) Bizans'ın Anadolu beyliklerini desteklemeyi sürdürmesi E) Dulkadiroğulları ve Ramazanoğulları'nın Yavuz döneminde bağlanması

AYT Sosyal Bilimler-1 · Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

33. XIV. yüzyılın başında Anadolu'da Karamanoğulları, Germiyanoğulları ve Candaroğulları gibi Osmanlı'dan daha geniş topraklara ve daha fazla askerî güce sahip beylikler bulunmaktaydı. Buna rağmen devletleşme sürecini tamamlayan ve siyasi birliği kuran beylik Osmanlı olmuştur.

Bu durumun nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Bizans sınırında yer alarak sürekli bir fetih alanına sahip olması B) Moğol baskısından kaçan Türkmen nüfusun uç bölgelere yönelmesi C) Ele geçirilen bölgelerde hoşgörüye dayalı bir yerleştirme siyaseti izlemesi D) Kuruluş yıllarında komşu Türk beylikleriyle çatışmaktan kaçınması E) Kuruluşundan itibaren güçlü bir donanmaya sahip olması

AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler

34. XVII. yüzyıldan itibaren Kapıkulu Ocaklarına devşirme usulü dışından da asker alınmaya başlanmış; yeniçerilerin evlenme ve ticaretle uğraşma yasağı fiilen ortadan kalkmış, ocak mensuplarının sayısı hızla artmıştır. Aynı dönemde yeniçeriler saltanat değişikliklerinde belirleyici olmuştur.

Bu gelişmelere bakılarak aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

A) Ocağın asker kaynağında nitelik kaybı yaşanmıştır. B) Hazinenin ulufe yükü giderek ağırlaşmıştır. C) Askerî disiplinin korunması güçleşmiştir. D) Ordu, siyasi bir güç odağı hâline gelmiştir. E) Ocağın merkez üzerindeki etkisi azalmıştır.

AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler

35. Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlıydı; geçimlerini hazineden aldıkları ulufe ile sağlar, başkentte bulunur ve sefer dışındaki zamanlarda da silah altında kalırlardı. Ocakların asker kaynağını ise devşirilen çocuklar oluşturuyordu.

Bu bilgilere dayanarak Kapıkulu Ocaklarının kurulmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

A) Ocakların asker gereksinimi Türkmen beylerinin oğullarıyla karşılanmıştır. B) Ocak mensuplarının geçimi kendilerine verilen dirlik gelirleriyle sağlanmıştır. C) Askerlik, sefer dönemiyle sınırlı mevsimlik bir uğraş durumuna gelmiştir. D) Merkez ordusunun kurulmasıyla eyalet askerleri ordu düzeninden çıkarılmıştır. E) Padişaha doğrudan bağlı, sürekli bir merkez ordusu oluşturulmuştur.

AYT Sosyal Bilimler-1 · Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler

36. Klasik dönemde eyalet askerleri, merkezdeki Kapıkulu Ocaklarının dışında kalan ve farklı görevler üstlenen birliklerden oluşuyordu.

Buna göre,
I. Akıncılar, uç bölgelerde keşif ve yıpratma görevi üstlenmiştir.
II. Azaplar, devşirme yoluyla toplanan çocuklardan oluşturulmuştur.
III. Beşliler, başkentte bulunan ve üç ayda bir ulufe alan birliklerdir.
IV. Yaya ve Müsellemler, Kapıkulu Ocaklarının kurulmasının ardından geri hizmete alınmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

37. Fetret Devri'nin ardından Çelebi Mehmet ve II. Murat dönemlerinde Aydınoğulları ile Menteşeoğulları'na son verilmiş, Germiyan toprakları beyin vasiyetiyle devralınmış; Balkanlarda ise kazanılan başarılara rağmen çoğu kez antlaşma yolu tercih edilmiştir.

Bu bilgilere göre söz konusu dönemle ilgili aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Ankara Savaşı öncesindeki konuma yeniden ulaşma çabası vardır.
II. Beyliklerin Osmanlı'ya bağlanmasında tek bir yöntem izlenmemiştir.
III. Balkanlardaki topraklardan tümüyle çekilinmiştir.
IV. Anadolu'daki beyliklerin tamamı bu dönemde ortadan kaldırılmıştır.

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

38. Karamanoğulları Beyliği kendisini Anadolu Selçuklu Devleti'nin mirasçısı saymış; Osmanlı'nın Rumeli'de sefere çıktığı dönemlerde Anadolu'daki Osmanlı topraklarına saldırmış, Haçlılarla ve Bizans'la kurulan temaslarda Osmanlı'nın karşısında yer almıştır. Buna karşın I. Murat, 1387'de yendiği Karamanoğlu beyini bağışlamış, beyliğe son vermemiştir.

Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

I. Osmanlı, Anadolu'daki mücadelesinde Bizans'ın desteğini almıştır.
II. Karamanoğulları Beyliği bu yenilginin ardından tarih sahnesinden çekilmiştir.
III. Beylik, Osmanlı'nın Rumeli'deki ilerleyişini güçleştiren bir etken olmuştur.
IV. Bağışlama kararında siyasi hesapların etkili olduğu söylenebilir.

A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

39. Osmanlı Devleti, Rumeli'de sefere çıktığı dönemlerde Anadolu'daki bazı beyliklerin sınır bölgelerine saldırdığını görmüş; bu durum devleti zaman zaman iki cephede birden mücadele etmek zorunda bırakmıştır.

Bu bilgi, Osmanlı'nın Anadolu'da Türk siyasi birliğini sağlama çabasının hangi yönünü açıklamaktadır?

A) Beyliklerin ekonomik kaynaklarını ele geçirme isteğini B) Anadolu Selçuklu mirasına sahip çıkma iddiasını C) Balkanlardaki fetihleri güvence altına alma gereğini D) Denizcilikte güçlenerek donanma kurma amacını E) İslam dünyasının liderliğini üstlenme hedefini

AYT Sosyal Bilimler-1 · Anadolu'da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları

40. Ankara Savaşı'ndan sonra Anadolu'da beylikler yeniden kurulmuş, Osmanlı şehzadeleri arasında on bir yıl süren bir taht mücadelesi yaşanmıştır. Bütün bu karışıklığa rağmen Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki toprakları elden çıkmamıştır.

Bu durumun temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) Timur'un Rumeli'ye geçerek bölgeyi denetim altına alması B) Şehzadeler arasındaki mücadelenin yalnızca Anadolu'da yaşanması C) Balkanlarda iskân ve hoşgörü siyasetinin halk desteği sağlaması D) Bizans'ın şehzadeler arasındaki mücadeleye kayıtsız kalması E) Anadolu beyliklerinin Rumeli toprakları üzerinde hak iddia etmemesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

41. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

42. MÖ 1200'lerde Balkanlar ve Ege çevresinden harekete geçen ve kaynaklarda Deniz Kavimleri olarak anılan topluluklar; Ege adalarına, Batı Anadolu kıyılarına ve Doğu Akdeniz'e yönelmiştir. Bu hareket Anadolu'da Hitit Devleti'nin yıkılmasında etkili olmuş, Doğu Akdeniz'deki birçok kent ve ticaret merkezi zarar görmüştür.
Bu bilgilerden hareketle Ege Göçleri ile ilgili;
I. Anadolu'daki siyasi birliğin dağılmasında etkili olmuştur.
II. Doğu Akdeniz'deki yerleşim ve ticaret düzenini sarsmıştır.
III. Orta Asya'daki kuraklık yüzünden başlamıştır.
IV. Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasına yol açmıştır.
yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

43. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İkisinde de tek tanrılı inanç anlayışının benimsendiği B) İkisinde de ticaretin ekonomik yaşamdan tümüyle çıkarıldığı C) İkisinin de kapalılığı bir korunma yolu olarak benimsediği D) İkisinin de merkezî yönetimi bırakıp şehir devletlerine dayandığı E) İkisinin de göçlerin etkisinden uzak bir bölgede geliştiği

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

44. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ekonominin bütünüyle ticarete dayalı duruma gelmesi B) Bağlılık ölçütünün soy bağından toprak bağına kayması C) Toplumda meslek uzmanlaşmasının ortadan kalkması D) Yazılı kuralların yerini sözlü geleneğin almaya başlaması E) Otoritenin kişisel saygınlıkla belirlenmeye başlanması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

45. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) Yazı gerecinin bölgenin doğal çevresinden sağlanması B) Mısırlıların yazıyı Sümerlerden çok daha geç öğrenmesi C) Sümerlerde yazının yalnızca dinsel amaçla kullanılması D) Mısır'da okuma yazma bilenlerin sayısının çok olması E) Kil tabletlerin papirüse göre daha uzun ömürlü olması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

46. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

47. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

A) Bir ülkede yaşayan halkın vergi toplayan ve yargılayan görevlileri kendi içinden seçmesi B) Yerleşik bir halkın uyacağı yazılı kuralların rahip sınıfınca belirlenmesi C) Sınırları belli bir ülkede yönetimin babadan oğula geçen bir kralca yürütülmesi D) Bir topluluğun aldığı yönetim kararları için komşu krallığın onayına ihtiyaç duyması E) Bir ülkede yönetim işlerinin yaşlılardan oluşan bir meclisçe yürütülmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

48. Batı Anadolu kıyısındaki İyon şehir devletlerinde, doğudan gelen kara ve deniz yollarının ulaştığı liman kentlerinde biriken bilgi, güçlü bir rahip sınıfının denetimi altında bulunmuyordu. Bu kentlerde Thales ve Anaksimandros gibi düşünürler doğa olaylarını tanrısal nedenlere başvurmadan açıklamaya çalışmıştır.
Bu bilgilere göre İyonya'da pozitif bilimin gelişmesinde,
I. ticaret yoluyla farklı kültürlerin birikimine ulaşılması,
II. düşünce üretiminin dinsel otoritenin denetiminden uzak olması,
III. şehir devletlerinin merkezî bir krallık altında birleşmesi,
IV. doğa olaylarının akıl ve gözlemle açıklanmaya çalışılması
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

49. Sparta'da yönetim iki kral, soylulardan oluşan Gerusia adlı meclis ve beş eforun elindeydi; halk meclisinin yetkisi ise önüne getirilen kararları kabul ya da reddetmekle sınırlıydı. Atina'da Kleisthenes'in düzenlemelerinden sonra yasa önerileri, soy bağına göre değil oturulan bölgeye göre oluşturulan birimlerden gelen yurttaşların katıldığı mecliste görüşülmeye başlanmıştır. Ancak bu meclise kadınlar, köleler ve şehre sonradan yerleşenler katılamıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Sparta'da siyasi yetki dar bir zümrenin elinde toplanmıştır. B) Atina'da siyasi katılımın ölçütü değiştirilmiştir. C) Atina'daki katılım şehirde yaşayanların tamamını kapsamamaktadır. D) Atina'da yöneticiler yargılama yetkisini bütünüyle yitirmiştir. E) Sparta'da halk meclisi karar sürecinin tümüyle dışında değildir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

50. Bir topluluğun yurdunu terk etmesi, boşalan alanın çevredeki başka topluluklarca doldurulmasına yol açar. Orta Asya'da batıya çekilen bir boyun ardından komşu boyların onun otlaklarına yerleşmesi, bu boyların da bir süre sonra yer değiştirmek zorunda kalması buna örnektir.
Bu bilgilere göre göç hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçlerin etkisi yalnızca yerleşilen yeni bölgeyle sınırlı kalmaktadır. B) Bir göç, terk edilen bölgeyi değiştirip yeni göçleri tetikleyebilir. C) Göçler ancak devletlerin zorlamasıyla gerçekleşebilen hareketlerdir. D) Göç eden topluluklar eski yurtlarıyla bütün bağlarını koparmaktadır. E) Göç sonrasında boşalan bölgeler uzun süre boş ve sahipsiz kalmaktadır.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

51. Doğu Akdeniz kıyısında, arkası dağlarla kapatılmış dar bir şeritte yaşayan Fenikeliler, tarıma elverişli geniş topraklardan yoksun oldukları için denizciliğe yönelmiş; Akdeniz'in çeşitli kıyılarında ticaret kolonileri kurmuş ve alışveriş kayıtlarını kolay tutabilmek için harf sistemine dayalı bir yazı geliştirmişlerdir. Aynı bölgede yaşayan İbraniler ise tek tanrı inancına dayanan, yalnızca kendi kavimlerine özgü bir din anlayışı benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Coğrafi koşulların temel geçim uğraşını belirlediğine B) Yazının somut bir kayıt ihtiyacından geliştirildiğine C) Koloni kurma girişimlerinde ticari amacın öne çıktığına D) Aynı havzada farklı inanç anlayışlarının gelişebildiğine E) İbranilerin inancını kolonileri aracılığıyla yaydığına

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

52. Mısır'da ölümden sonraki yaşama duyulan inanç bedenin bozulmadan korunmasını zorunlu kılmış, Nil'in her yıl taşıp çekilmesi tarla sınırlarının yeniden ölçülmesini gerektirmiş, taşkının hangi mevsimde başlayacağının önceden bilinmesi ihtiyacı ise gök gözlemlerini yaygınlaştırmıştır.
Bu bilgilerden hareketle Mısır uygarlığı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bilimsel çalışmaların yalnızca rahip sınıfının denetiminde yürütüldüğü B) Ölümden sonraki yaşam inancının komşu havzalardan alındığı C) Tarımsal üretimin yerini zamanla deniz ticaretinin aldığı D) Yazının gök cisimlerinin hareketini kaydetmek için icat edildiği E) Bilgi üretiminin inanç ve günlük yaşam gereksinimlerinden doğduğu

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

53. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ülke genelinde ortak bir inanç sistemini benimsetmek B) Ticaret yollarını bütünüyle devlet tekeline almak C) Egemenlik altındaki yerel kültürleri ortadan kaldırmak D) Merkezî otoriteyi uzak eyaletlerde de sürekli kılmak E) Orduyu paralı askerlerden oluşturmaktan vazgeçmek

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

54. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Tarımsal ürünün depolandığına B) Uzak bölgelerle ham madde alışverişi yapıldığına C) Sanatsal bir anlatım biçiminin bulunduğuna D) Ölülerin ardından bir inanç uygulamasının sürdürüldüğüne E) Merkezî bir yönetimin düzenli vergi topladığına

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

55. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Şehir devleti yapısından imparatorluk yapısına geçilmesi B) Teokratik yönetimin yerini oligarşik yönetimin alması C) Egemenliğin kaynağının halk iradesine dayandırılması D) Siyasi birimlerde ordunun ilk kez oluşturulmaya başlanması E) Kabile örgütlenmesinden yerleşik yaşam düzenine geçilmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

56. Orta Asya'dan farklı dönemlerde çeşitli yönlere göç eden Türk boyları, ulaştıkları coğrafyalarda kalıcı izler bırakmıştır.
Buna göre aşağıda verilen göç yönü - yerleşilen bölge eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Batı yönü - Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya uzanan topraklar B) Güney yönü - Afganistan ve Hindistan toprakları C) Güneybatı yönü - İran ve Anadolu toprakları D) Doğu yönü - Çin ve Uzak Doğu toprakları E) Kuzey yönü - Mezopotamya ve Suriye toprakları

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

57. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

58. Van Gölü çevresindeki dağlık ve sert iklimli topraklarda yaşayan Urartular, akarsu vadilerine bentler ve kilometrelerce uzunlukta sulama kanalları yapmış; ölülerini kayalara oydukları odalara gömerek yanlarına günlük yaşamda kullandıkları eşyaları bırakmışlardır.
Bu bilgilere dayanarak Urartularla ilgili,
I. sınırlı tarım alanlarından verim alabilmek için su yapılarına yöneldikleri,
II. ölümden sonraki yaşama inandıkları,
III. taş işçiliğinde ustalaştıkları,
IV. zenginliklerini deniz ticaretine borçlu oldukları
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

59. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

A) I ve IV B) I, II ve III C) I, III ve IV D) II ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

60. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Göç edilen bölgelerin nüfus ve kültür ağırlığının farklı olması B) Batıya göç eden boyların anayurtla bağlantılarını sürdürebilmiş olması C) Doğuya göç eden boyların gittikleri bölgelerde devlet kuramamış olması D) Batıya göç eden boyların yerleşik hayata hiç geçmemiş olması E) Göç yönünün tümüyle iklim koşullarına göre belirlenmiş olması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

61. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Mezopotamya'da siyasal sürekliliğin Mısır'a göre daha güç sağlandığı B) Mısır topraklarının Mezopotamya'ya göre tarıma daha elverişli olduğu C) Mezopotamya'da tarımsal üretimin yerini zamanla ticaretin aldığı D) Mısır'ın çevresindeki uygarlıklarla hiçbir ilişki kurmadığı E) Mezopotamya'da egemenlik kuran kavimlerin ortak bir kökenden geldiği

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

62. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de, üzeri hayvan kabartmalarıyla bezenmiş T biçimli dikili taşlardan oluşan anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda alanda tarıma, evcil hayvana ya da sürekli konuta ilişkin bir bulguya rastlanmamış; yapıların avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklarca inşa edildiği anlaşılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretime ilk kez Anadolu'da geçildiği B) Anıtsal yapıların ancak artı ürün biriktiren toplumlarca kurulabildiği C) Örgütlü ortak emeğin yerleşik tarım toplumundan önce de görülebildiği D) Avcı ve toplayıcı toplulukların inanç dünyasının bulunmadığı E) Yazının Neolitik Dönem'de kayıt aracı olarak kullanıldığı

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

63. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Doğu Akdeniz'de koloniler kurarak deniz ticaretini yönlendirdikleri B) Harf yazısını geliştirerek ticari kayıt tutmayı kolaylaştırdıkları C) Değişim ekonomisinin örgütlenmesinde belirleyici rol üstlendikleri D) Anadolu'da siyasal birliği kurarak uzun ömürlü bir devlet oldukları E) Kapalı tarım ekonomisini benimseyerek ticaretten uzak durdukları

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

64. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anadolu'da Hitit siyasi birliğinin sona ermesi B) Batı Anadolu kıyılarında İyon şehir devletlerinin kurulması C) Avrupa'da derebeylik (feodalite) düzeninin ortaya çıkması D) İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başlamış olması E) Var olan siyasi yapıların yıkılıp yenilerinin doğması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

65. Tarih öncesi devirlerin Taş Devri ve Maden Devirleri biçiminde adlandırılıp bölümlere ayrılmasında aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kullanılmıştır?

A) Toplulukların konuştuğu dillerin akrabalık ilişkileri B) Kurulan siyasi teşkilatların sınırları ve büyüklüğü C) Kullanılan araç gereçlerin yapıldığı ham madde D) Belgelerde geçen hükümdar listelerinin sırası E) Nüfusun kıtalar arasındaki dağılım oranları

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

66. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazının ilk kez kayıt tutma amacıyla kullanılmasını sağlaması B) Devletlerin yazılı hukuk kurallarını ilk kez oluşturmasına imkân vermesi C) Tarih Çağları'nın başlangıcını daha erken bir tarihe taşıması D) Yazının öğrenilmesini kolaylaştırarak yaygınlaşmasına zemin hazırlaması E) Ticari faaliyetlerin ilk kez kayıt altına alınmasını mümkün kılması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

67. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

68. İlk Çağ'da yaşanan göçlerin ardında iklimin değişmesi ve kuraklık, otlakların ve su kaynaklarının yetersiz kalması, nüfusun artması, kıtlık ve salgın hastalıklar, boylar arasındaki mücadeleler ve komşu güçlerin baskısı gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre İlk Çağ göçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçler yalnızca iklim koşullarındaki değişmelerin bir sonucudur. B) Göçlerin tek belirleyicisi geçim sıkıntısı, yani ekonomik kaygılardır. C) Göçler devletlerin önceden aldığı planlı kararlarla başlatılmıştır. D) Göçler doğal, toplumsal ve siyasi etkenlerin ortak sonucudur. E) Göçe katılan toplulukların tamamı savaşarak yer değiştirmiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

69. Persler, egemenlikleri altına aldıkları geniş toprakları satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış, her satraplığın başına merkezden vali atamıştır. "Kralın gözü kulağı" denilen müfettişlerle bu valileri denetlemiş, Kral Yolu'nu yaptırarak merkezle eyaletler arasındaki haberleşmeyi hızlandırmışlardır. Yönetimleri altındaki halkların dillerine ve inançlarına ise dokunmamışlardır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Egemenliğin bağımsız site devletleri arasında bölüşüldüğünün B) Yönetimin kan bağına dayalı kabile geleneğine göre kurulduğunun C) Çok kavimli geniş bir ülkenin merkezden denetlenmeye çalışıldığının D) Siyasi otoritenin rahip sınıfının kurallarıyla sınırlandırıldığının E) Yönetim yetkisinin yerel yurttaş meclislerine devredildiğinin

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

70. Mezopotamya'da yazılı belgeler MÖ 3200'lerden itibaren görülmeye başlanmış, Anadolu'da ise ilk yazılı belgeler MÖ 2000'lerin başında Asurlu tüccarların getirdiği çivi yazısıyla ortaya çıkmıştır. Buna karşılık dünyanın bazı bölgelerinde çok daha geç yüzyıllarda bile yazıyı kullanmayan topluluklar yaşamayı sürdürmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Yazının her bölgede aynı yüzyılda ve birbirinden bağımsız olarak icat edildiğinin B) Tarih öncesi devirlerin bütün dünyada aynı anda sona erdiğinin C) Yazıyı bulan toplumların bu bilgiyi komşularından gizlediğinin D) Çağ geçişlerinin savaş ve antlaşma gibi siyasi olaylarla belirlendiğinin E) Çağ geçişlerinin toplumdan topluma farklı tarihlerde gerçekleştiğinin

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

71. Bir bölgede yapılan kazıda en alt tabakada yontularak biçimlendirilmiş taş aletler, onun üzerindeki tabakada tahıl öğütme taşları ile kerpiç yapı kalıntıları, en üst tabakada ise bakırdan yapılmış süs eşyaları bulunmuştur. Kazı alanının hiçbir tabakasında yazılı belgeye rastlanmamıştır.

Bu bulgulara dayanarak bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bölgede henüz Tarih Çağları'na geçilmediği B) Bölge halkının Sümer şehirleriyle ticaret yaptığı C) Bölgede Demir Çağı'nın yaşandığı D) Bölgede Orta Taş Devri'nin hiç yaşanmadığı E) Bölgenin dünyanın en eski yerleşim alanı olduğu

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

72. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

A) Artı ürün, üretim dışı grupların geçimini olanaklı kılmıştır. B) Toplumda iş bölümü ve uzmanlaşma derinleşmiştir. C) Kayıt tutma ihtiyacı yönetim işlerini kurumsallaştırmıştır. D) Askerî gücün sürekliliği ekonomik fazlaya bağlı hâle gelmiştir. E) Ordunun kurulması tarımsal üretimi geriletmiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

73. Arap Yarımadası'ndan çıkarak Mezopotamya'ya yerleşen Amurrular Babil Devleti'ni kurmuş; Suriye bölgesine yerleşen Aramiler kara ticaretinde etkin olmuş ve dilleri Ön Asya'da yaygın bir iletişim dili hâline gelmiş; Filistin bölgesine yerleşen İbraniler ise tek tanrılı inanç anlayışını benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak göçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göç eden topluluklar yerleştikleri bölgenin kültürünü tümüyle benimsemiştir. B) Göçler, varılan bölgelerde yeni siyasi ve kültürel yapılar doğurmuştur. C) Göçlerin başlıca nedeni ticaret yollarının denetimini ele geçirmektir. D) Göç eden topluluklar yerleşik düzene geçmeden konar-göçer yaşamıştır. E) Göçler yalnızca göç edenleri etkilemiş, varılan bölgeleri değiştirmemiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

74. Bir höyükte yapılan kazıda alttan üste doğru şu bulgulara ulaşılmıştır:

En alt katman: Taş uçlu av aletleri ve geçici barınak izleri
Orta katman: Tahıl ambarları, çanak çömlek fırınları, birbirinden farklı büyüklükte konutlar
Üst katman: Surla çevrili bir tapınak, mühür baskılı kil etiketler, değerli maden içeren mezarlar

Bu tabakalanmaya dayanarak yerleşimle ilgili,

I. Üretim fazlası ortaya çıkmıştır.
II. Toplumda servet farkı belirginleşmiştir.
III. Merkezî bir krallık kurulmuştur.
IV. Yönetim yetkisi babadan oğula geçmektedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

75. Hitit kralları, yıllık (anal) adı verilen metinlerde yalnızca kazandıkları savaşları değil, uğradıkları yenilgileri ve sonuçsuz kalan seferlerini de tanrılarına hesap verme düşüncesiyle yazdırmışlardır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Hitit ordusunun düzenli bir yapıya kavuşturulduğunun B) Hitit tarih yazıcılığının nesnel bir nitelik taşıdığının C) Kral yetkilerinin bir meclis tarafından sınırlandırıldığının D) Çok tanrılı inanç anlayışının terk edilmeye başlandığının E) Tarih yazıcılığının siyasal otoriteden bağımsızlaştığının

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

76. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

77. Sümer sitelerinde yöneticiye "ensi" denirdi; ensi hem tapınağın başrahibi hem de şehrin yöneticisiydi. Toprakların önemli bir bölümü tapınak adına işletilir, elde edilen ürünün bir kısmı tapınak ambarlarına aktarılırdı. Mısır'da ise firavun, tanrının yeryüzündeki temsilcisi kabul edilir; buyrukları dinî bir emir gibi karşılanırdı.

Bu bilgilerden hareketle,

I. Siyasi otorite ile dinî otorite aynı kişide toplanmıştır.
II. Yönetimin meşruiyeti dinî inançtan alınmaktadır.
III. Yöneticinin belirlenmesinde soy bağı tek ölçüttür.
IV. Halk, yöneticiyi denetleyen bir meclis kurmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılamaz?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

78. Aşağıda insanlık tarihinin ilk dönemlerine ait bazı gelişmeler verilmiştir.

I. Göbeklitepe'de anıtsal dikili taşlı yapıların inşa edilmesi
II. Sümer şehirlerinde çivi yazısının kullanılmaya başlanması
III. Çatalhöyük'te bitişik düzenli kerpiç evlerden oluşan yerleşimin kurulması
IV. Fenikelilerin harf yazısını geliştirmesi

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) I – II – III – IV B) I – III – II – IV C) II – I – III – IV D) III – I – II – IV E) III – I – IV – II

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

79. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Miken (Aka) uygarlığının yıkılması B) Yunanistan'da Dor egemenliğinin kurulması C) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması D) Anadolu'da Frigya Krallığı'nın ortaya çıkması E) Doğu Akdeniz'de ticaret düzeninin sarsılması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

80. Göç, bir topluluğun yaşadığı yeri kalıcı olarak terk ederek başka bir bölgeye yerleşmesidir. İstila ise bir gücün askerî yolla başka bir bölgeyi ele geçirmesidir; ele geçiren gücün oraya yerleşmesi gerekmez.
Buna göre aşağıdaki durumlardan hangisi bir göç hareketi sayılamaz?

A) Yönetimin kararıyla başka bir bölgeye gönderilen halkın orada yaşamını sürdürmesi B) Otlakları kuraklık yüzünden yetersiz kalan bir boyun sürüleriyle yeni topraklara yerleşmesi C) Savaş tehlikesinden kaçan bir halkın komşu bölgeye geçip orada köyler kurması D) Ganimet toplayan bir ordunun ele geçirdiği ülkeden kendi yurduna geri dönmesi E) Nüfusu artan bir topluluğun bir bölümünün uzak kıyılara giderek koloniler kurması

AYT Sözel — Gerçek Deneme

AYT Sözel — Gerçek Deneme

Cevap Anahtarı