AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme — Çalışma Kağıdı

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

1. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, III ve IV

İnsanlığın Hafızası Tarih

2. Bir tarihçinin XIX. yüzyılda yazdığı ve XI. yüzyıl olaylarını daha önceki kroniklerden derleyerek anlattığı bir eserle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. XI. yüzyıl olaylarını araştıran bir tarihçi için ikinci elden kaynaktır.
II. XIX. yüzyıl tarih yazıcılığının hangi anlayışla yapıldığını araştıran bir tarihçi için birinci elden kaynaktır.
III. Günümüzden yaklaşık iki yüzyıl önce yazıldığı için her araştırmada birinci elden kaynak sayılır.
IV. Eserdeki XI. yüzyıla ait bilgiler, eserin dayandığı kroniklerle karşılaştırılarak sınanabilir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

3. Batı Anadolu kıyısındaki İyon şehir devletlerinde, doğudan gelen kara ve deniz yollarının ulaştığı liman kentlerinde biriken bilgi, güçlü bir rahip sınıfının denetimi altında bulunmuyordu. Bu kentlerde Thales ve Anaksimandros gibi düşünürler doğa olaylarını tanrısal nedenlere başvurmadan açıklamaya çalışmıştır.
Bu bilgilere göre İyonya'da pozitif bilimin gelişmesinde,
I. ticaret yoluyla farklı kültürlerin birikimine ulaşılması,
II. düşünce üretiminin dinsel otoritenin denetiminden uzak olması,
III. şehir devletlerinin merkezî bir krallık altında birleşmesi,
IV. doğa olaylarının akıl ve gözlemle açıklanmaya çalışılması
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

İnsan ve Göç

4. MÖ 1200'lerde Balkanlar ve Ege çevresinden harekete geçen ve kaynaklarda Deniz Kavimleri olarak anılan topluluklar; Ege adalarına, Batı Anadolu kıyılarına ve Doğu Akdeniz'e yönelmiştir. Bu hareket Anadolu'da Hitit Devleti'nin yıkılmasında etkili olmuş, Doğu Akdeniz'deki birçok kent ve ticaret merkezi zarar görmüştür.
Bu bilgilerden hareketle Ege Göçleri ile ilgili;
I. Anadolu'daki siyasi birliğin dağılmasında etkili olmuştur.
II. Doğu Akdeniz'deki yerleşim ve ticaret düzenini sarsmıştır.
III. Orta Asya'daki kuraklık yüzünden başlamıştır.
IV. Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasına yol açmıştır.
yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

Kabileden Devlete

5. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

A) Artı ürün, üretim dışı grupların geçimini olanaklı kılmıştır. B) Toplumda iş bölümü ve uzmanlaşma derinleşmiştir. C) Kayıt tutma ihtiyacı yönetim işlerini kurumsallaştırmıştır. D) Askerî gücün sürekliliği ekonomik fazlaya bağlı hâle gelmiştir. E) Ordunun kurulması tarımsal üretimi geriletmiştir.

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

6. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Mezopotamya'da siyasal sürekliliğin Mısır'a göre daha güç sağlandığı B) Mısır topraklarının Mezopotamya'ya göre tarıma daha elverişli olduğu C) Mezopotamya'da tarımsal üretimin yerini zamanla ticaretin aldığı D) Mısır'ın çevresindeki uygarlıklarla hiçbir ilişki kurmadığı E) Mezopotamya'da egemenlik kuran kavimlerin ortak bir kökenden geldiği

İnsanlığın Hafızası Tarih

7. XVIII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'daki gündelik hayatı araştıran bir tarihçi aşağıdaki kaynaklara ulaşmıştır:

• Dönemde İstanbul'da görev yapmış bir Avrupalı elçinin ülkesine yazdığı mektuplar
• Dönemin şairlerinden birinin İstanbul'daki eğlence ve gezintileri anlattığı şiirler
• XX. yüzyılda yazılmış, bu dönemi anlatan bir tarih kitabı
• Dönemde yaptırılmış bir çeşmenin üzerindeki kitabe
• Günümüzde bu dönem hakkında hazırlanmış bir belgesel film
• Dönemin kadı sicillerinde yer alan alım satım ve miras kayıtları
• XIX. yüzyılda yaşamış bir tarihçinin daha önceki kroniklerden derleyerek bu dönemi anlattığı eser

Bu kaynaklardan kaç tanesi, tarihçinin araştırma konusu bakımından birinci elden (ana) kaynak niteliği taşır?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

8. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ülke genelinde ortak bir inanç sistemini benimsetmek B) Ticaret yollarını bütünüyle devlet tekeline almak C) Egemenlik altındaki yerel kültürleri ortadan kaldırmak D) Merkezî otoriteyi uzak eyaletlerde de sürekli kılmak E) Orduyu paralı askerlerden oluşturmaktan vazgeçmek

İnsan ve Göç

9. Göç, bir topluluğun yaşadığı yeri kalıcı olarak terk ederek başka bir bölgeye yerleşmesidir. İstila ise bir gücün askerî yolla başka bir bölgeyi ele geçirmesidir; ele geçiren gücün oraya yerleşmesi gerekmez.
Buna göre aşağıdaki durumlardan hangisi bir göç hareketi sayılamaz?

A) Yönetimin kararıyla başka bir bölgeye gönderilen halkın orada yaşamını sürdürmesi B) Otlakları kuraklık yüzünden yetersiz kalan bir boyun sürüleriyle yeni topraklara yerleşmesi C) Savaş tehlikesinden kaçan bir halkın komşu bölgeye geçip orada köyler kurması D) Ganimet toplayan bir ordunun ele geçirdiği ülkeden kendi yurduna geri dönmesi E) Nüfusu artan bir topluluğun bir bölümünün uzak kıyılara giderek koloniler kurması

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

10. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

A) I ve IV B) I, II ve III C) I, III ve IV D) II ve IV E) II, III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

11. Mezopotamya'da yazılı belgeler MÖ 3200'lerden itibaren görülmeye başlanmış, Anadolu'da ise ilk yazılı belgeler MÖ 2000'lerin başında Asurlu tüccarların getirdiği çivi yazısıyla ortaya çıkmıştır. Buna karşılık dünyanın bazı bölgelerinde çok daha geç yüzyıllarda bile yazıyı kullanmayan topluluklar yaşamayı sürdürmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Yazının her bölgede aynı yüzyılda ve birbirinden bağımsız olarak icat edildiğinin B) Tarih öncesi devirlerin bütün dünyada aynı anda sona erdiğinin C) Yazıyı bulan toplumların bu bilgiyi komşularından gizlediğinin D) Çağ geçişlerinin savaş ve antlaşma gibi siyasi olaylarla belirlendiğinin E) Çağ geçişlerinin toplumdan topluma farklı tarihlerde gerçekleştiğinin

İnsan ve Göç

12. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Göç edilen bölgelerin nüfus ve kültür ağırlığının farklı olması B) Batıya göç eden boyların anayurtla bağlantılarını sürdürebilmiş olması C) Doğuya göç eden boyların gittikleri bölgelerde devlet kuramamış olması D) Batıya göç eden boyların yerleşik hayata hiç geçmemiş olması E) Göç yönünün tümüyle iklim koşullarına göre belirlenmiş olması

Kabileden Devlete

13. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Şehir devleti yapısından imparatorluk yapısına geçilmesi B) Teokratik yönetimin yerini oligarşik yönetimin alması C) Egemenliğin kaynağının halk iradesine dayandırılması D) Siyasi birimlerde ordunun ilk kez oluşturulmaya başlanması E) Kabile örgütlenmesinden yerleşik yaşam düzenine geçilmesi

Kabileden Devlete

14. Sümer sitelerinde yöneticiye "ensi" denirdi; ensi hem tapınağın başrahibi hem de şehrin yöneticisiydi. Toprakların önemli bir bölümü tapınak adına işletilir, elde edilen ürünün bir kısmı tapınak ambarlarına aktarılırdı. Mısır'da ise firavun, tanrının yeryüzündeki temsilcisi kabul edilir; buyrukları dinî bir emir gibi karşılanırdı.

Bu bilgilerden hareketle,

I. Siyasi otorite ile dinî otorite aynı kişide toplanmıştır.
II. Yönetimin meşruiyeti dinî inançtan alınmaktadır.
III. Yöneticinin belirlenmesinde soy bağı tek ölçüttür.
IV. Halk, yöneticiyi denetleyen bir meclis kurmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılamaz?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

15. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de, üzeri hayvan kabartmalarıyla bezenmiş T biçimli dikili taşlardan oluşan anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda alanda tarıma, evcil hayvana ya da sürekli konuta ilişkin bir bulguya rastlanmamış; yapıların avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklarca inşa edildiği anlaşılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretime ilk kez Anadolu'da geçildiği B) Anıtsal yapıların ancak artı ürün biriktiren toplumlarca kurulabildiği C) Örgütlü ortak emeğin yerleşik tarım toplumundan önce de görülebildiği D) Avcı ve toplayıcı toplulukların inanç dünyasının bulunmadığı E) Yazının Neolitik Dönem'de kayıt aracı olarak kullanıldığı

İnsanlığın Hafızası Tarih

16. Malazgirt Savaşı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadeler verilmiştir:

• Savaş, 1071 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan ile Bizans İmparatoru Romen Diyojen arasında yapılmıştır.
• Savaş sonunda Bizans İmparatoru esir düşmüştür.
• Malazgirt, Türk tarihinin en büyük zaferidir.
• Alparslan'ın savaşta uyguladığı taktik, dönemin en başarılı askerî buluşudur.
• Savaşın ardından Anadolu'da ilk Türk beylikleri kurulmaya başlanmıştır.
• Bizans ordusundaki Uz ve Peçenek askerlerinin Selçuklu tarafına geçmesi, savaşın sonucunu belirleyen tek etkendir.
• Savaş, bugünkü Muş ili sınırlarındaki Malazgirt Ovası'nda yapılmıştır.

Bu ifadelerden kaç tanesi tarihî olgu değil, tarihî yorum niteliği taşır?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

İnsanlığın Hafızası Tarih

17. Farklı dönemlerde yaşamış üç tarihçinin çalışma biçimleri şöyle anlatılmaktadır:

I. Eserini hükümdarlara yol göstermek amacıyla yazmış; geçmişteki olayları seçerken okuyucuya ders verecek, yöneticileri hatadan sakındıracak örnekleri öne çıkarmıştır.
II. Aynı olayı anlatan ve birbiriyle çelişen kaynakları karşılaştırıp güvenilirliklerini sınamış, olayların neden ve sonuçlarını belgelere dayandırarak açıklamaya çalışmıştır.
III. Gezdiği ülkelerde duyduğu anlatıları, olağanüstü unsurlar taşıyanlar da dâhil olmak üzere ayıklamadan eserine aktarmıştır.

Bu tarihçilerin tarih yazıcılığı anlayışları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Öğretici - Araştırmacı - Hikâyeci B) Araştırmacı - Öğretici - Hikâyeci C) Öğretici - Hikâyeci - Araştırmacı D) Hikâyeci - Araştırmacı - Öğretici E) Araştırmacı - Hikâyeci - Öğretici

İnsan ve Göç

18. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Miken (Aka) uygarlığının yıkılması B) Yunanistan'da Dor egemenliğinin kurulması C) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması D) Anadolu'da Frigya Krallığı'nın ortaya çıkması E) Doğu Akdeniz'de ticaret düzeninin sarsılması

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

19. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Tarımsal ürünün depolandığına B) Uzak bölgelerle ham madde alışverişi yapıldığına C) Sanatsal bir anlatım biçiminin bulunduğuna D) Ölülerin ardından bir inanç uygulamasının sürdürüldüğüne E) Merkezî bir yönetimin düzenli vergi topladığına

İnsan ve Göç

20. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anadolu'da Hitit siyasi birliğinin sona ermesi B) Batı Anadolu kıyılarında İyon şehir devletlerinin kurulması C) Avrupa'da derebeylik (feodalite) düzeninin ortaya çıkması D) İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başlamış olması E) Var olan siyasi yapıların yıkılıp yenilerinin doğması

AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme

AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme

AYT SOSYAL BİLİMLER-2 — ORTA DENEME CEVAP ANAHTARI