AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme — Çalışma Kağıdı

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

1. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) Yazı gerecinin bölgenin doğal çevresinden sağlanması B) Mısırlıların yazıyı Sümerlerden çok daha geç öğrenmesi C) Sümerlerde yazının yalnızca dinsel amaçla kullanılması D) Mısır'da okuma yazma bilenlerin sayısının çok olması E) Kil tabletlerin papirüse göre daha uzun ömürlü olması

İnsanlığın Hafızası Tarih

2. Bir tarihçinin XIX. yüzyılda yazdığı ve XI. yüzyıl olaylarını daha önceki kroniklerden derleyerek anlattığı bir eserle ilgili şu yargılar ileri sürülmüştür:

I. XI. yüzyıl olaylarını araştıran bir tarihçi için ikinci elden kaynaktır.
II. XIX. yüzyıl tarih yazıcılığının hangi anlayışla yapıldığını araştıran bir tarihçi için birinci elden kaynaktır.
III. Günümüzden yaklaşık iki yüzyıl önce yazıldığı için her araştırmada birinci elden kaynak sayılır.
IV. Eserdeki XI. yüzyıla ait bilgiler, eserin dayandığı kroniklerle karşılaştırılarak sınanabilir.

Bu yargılardan hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

İnsanlığın Hafızası Tarih

3. Bir antik kentin uzun süre MÖ 8. yüzyılda kurulduğu kabul ediliyordu. Son yıllarda yapılan kazılarda bilinen en alt tabakanın da altında çok daha eski yerleşim izleri bulunmuş ve kentin kuruluş tarihine ilişkin görüş değiştirilmiştir. Aynı kazıda ortaya çıkan ve kentin bugün bilinen adını taşıyan en eski yazıt ise üst tabakalardan birinde bulunmuştur.

I. Tarihî bilgiler, yeni bulgularla değişebilir.
II. Kentin bugün bilinen adı, ilk yerleşimle birlikte kullanılmaya başlanmıştır.
III. Kentin geçmişi aydınlatılırken arkeolojik ve yazılı bulgular birlikte değerlendirilmiştir.
IV. Arkeolojik bulgular, yazılı kaynaklardan her zaman daha güvenilirdir.

Bu bilgilere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) III ve IV

İnsan ve Göç

4. Orta Asya'dan farklı dönemlerde çeşitli yönlere göç eden Türk boyları, ulaştıkları coğrafyalarda kalıcı izler bırakmıştır.
Buna göre aşağıda verilen göç yönü - yerleşilen bölge eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Batı yönü - Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya uzanan topraklar B) Güney yönü - Afganistan ve Hindistan toprakları C) Güneybatı yönü - İran ve Anadolu toprakları D) Doğu yönü - Çin ve Uzak Doğu toprakları E) Kuzey yönü - Mezopotamya ve Suriye toprakları

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

5. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de, üzeri hayvan kabartmalarıyla bezenmiş T biçimli dikili taşlardan oluşan anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda alanda tarıma, evcil hayvana ya da sürekli konuta ilişkin bir bulguya rastlanmamış; yapıların avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklarca inşa edildiği anlaşılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretime ilk kez Anadolu'da geçildiği B) Anıtsal yapıların ancak artı ürün biriktiren toplumlarca kurulabildiği C) Örgütlü ortak emeğin yerleşik tarım toplumundan önce de görülebildiği D) Avcı ve toplayıcı toplulukların inanç dünyasının bulunmadığı E) Yazının Neolitik Dönem'de kayıt aracı olarak kullanıldığı

Kabileden Devlete

6. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ekonominin bütünüyle ticarete dayalı duruma gelmesi B) Bağlılık ölçütünün soy bağından toprak bağına kayması C) Toplumda meslek uzmanlaşmasının ortadan kalkması D) Yazılı kuralların yerini sözlü geleneğin almaya başlaması E) Otoritenin kişisel saygınlıkla belirlenmeye başlanması

İnsan ve Göç

7. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anadolu'da Hitit siyasi birliğinin sona ermesi B) Batı Anadolu kıyılarında İyon şehir devletlerinin kurulması C) Avrupa'da derebeylik (feodalite) düzeninin ortaya çıkması D) İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başlamış olması E) Var olan siyasi yapıların yıkılıp yenilerinin doğması

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

8. Van Gölü çevresindeki dağlık ve sert iklimli topraklarda yaşayan Urartular, akarsu vadilerine bentler ve kilometrelerce uzunlukta sulama kanalları yapmış; ölülerini kayalara oydukları odalara gömerek yanlarına günlük yaşamda kullandıkları eşyaları bırakmışlardır.
Bu bilgilere dayanarak Urartularla ilgili,
I. sınırlı tarım alanlarından verim alabilmek için su yapılarına yöneldikleri,
II. ölümden sonraki yaşama inandıkları,
III. taş işçiliğinde ustalaştıkları,
IV. zenginliklerini deniz ticaretine borçlu oldukları
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

9. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

10. Bir bölgede yapılan kazıda en alt tabakada yontularak biçimlendirilmiş taş aletler, onun üzerindeki tabakada tahıl öğütme taşları ile kerpiç yapı kalıntıları, en üst tabakada ise bakırdan yapılmış süs eşyaları bulunmuştur. Kazı alanının hiçbir tabakasında yazılı belgeye rastlanmamıştır.

Bu bulgulara dayanarak bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bölgede henüz Tarih Çağları'na geçilmediği B) Bölge halkının Sümer şehirleriyle ticaret yaptığı C) Bölgede Demir Çağı'nın yaşandığı D) Bölgede Orta Taş Devri'nin hiç yaşanmadığı E) Bölgenin dünyanın en eski yerleşim alanı olduğu

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

11. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

A) I ve IV B) I, II ve III C) I, III ve IV D) II ve IV E) II, III ve IV

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

12. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Doğu Akdeniz'de koloniler kurarak deniz ticaretini yönlendirdikleri B) Harf yazısını geliştirerek ticari kayıt tutmayı kolaylaştırdıkları C) Değişim ekonomisinin örgütlenmesinde belirleyici rol üstlendikleri D) Anadolu'da siyasal birliği kurarak uzun ömürlü bir devlet oldukları E) Kapalı tarım ekonomisini benimseyerek ticaretten uzak durdukları

Kabileden Devlete

13. Sparta'da yönetim iki kral, soylulardan oluşan Gerusia adlı meclis ve beş eforun elindeydi; halk meclisinin yetkisi ise önüne getirilen kararları kabul ya da reddetmekle sınırlıydı. Atina'da Kleisthenes'in düzenlemelerinden sonra yasa önerileri, soy bağına göre değil oturulan bölgeye göre oluşturulan birimlerden gelen yurttaşların katıldığı mecliste görüşülmeye başlanmıştır. Ancak bu meclise kadınlar, köleler ve şehre sonradan yerleşenler katılamıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Sparta'da siyasi yetki dar bir zümrenin elinde toplanmıştır. B) Atina'da siyasi katılımın ölçütü değiştirilmiştir. C) Atina'daki katılım şehirde yaşayanların tamamını kapsamamaktadır. D) Atina'da yöneticiler yargılama yetkisini bütünüyle yitirmiştir. E) Sparta'da halk meclisi karar sürecinin tümüyle dışında değildir.

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

14. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İkisinde de tek tanrılı inanç anlayışının benimsendiği B) İkisinde de ticaretin ekonomik yaşamdan tümüyle çıkarıldığı C) İkisinin de kapalılığı bir korunma yolu olarak benimsediği D) İkisinin de merkezî yönetimi bırakıp şehir devletlerine dayandığı E) İkisinin de göçlerin etkisinden uzak bir bölgede geliştiği

İnsan ve Göç

15. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

16. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazının ilk kez kayıt tutma amacıyla kullanılmasını sağlaması B) Devletlerin yazılı hukuk kurallarını ilk kez oluşturmasına imkân vermesi C) Tarih Çağları'nın başlangıcını daha erken bir tarihe taşıması D) Yazının öğrenilmesini kolaylaştırarak yaygınlaşmasına zemin hazırlaması E) Ticari faaliyetlerin ilk kez kayıt altına alınmasını mümkün kılması

İnsan ve Göç

17. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Göç edilen bölgelerin nüfus ve kültür ağırlığının farklı olması B) Batıya göç eden boyların anayurtla bağlantılarını sürdürebilmiş olması C) Doğuya göç eden boyların gittikleri bölgelerde devlet kuramamış olması D) Batıya göç eden boyların yerleşik hayata hiç geçmemiş olması E) Göç yönünün tümüyle iklim koşullarına göre belirlenmiş olması

İnsanlığın Hafızası Tarih

18. Bir tarihçi, XIII. yüzyılda Anadolu'da hüküm sürmüş bir beyliği araştırırken sırasıyla şu çalışmaları yapmıştır:

I. Beylik adına basılmış sikkelerin üzerindeki basım yeri, ağırlık ve maden oranı bilgilerinden yararlanarak beyliğin egemenlik alanını ve ekonomik durumunu belirlemiştir.
II. Beyliğin yaptırdığı bir caminin taç kapısındaki taşa kazınmış kitabeyi okuyarak yapının inşa tarihini tespit etmiştir.
III. Beylik hükümdarı adına düzenlendiği ileri sürülen bir vakfiyenin giriş, unvan, tarih ve imza bölümlerini dönemin resmî belge düzeniyle karşılaştırarak belgenin sahte olup olmadığını sınamıştır.

Tarihçinin bu çalışmalarda öncelikle yararlandığı yardımcı bilimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Nümizmatik - Paleografya - Diplomatik B) Arkeoloji - Epigrafya - Diplomatik C) Nümizmatik - Epigrafya - Diplomatik D) Nümizmatik - Epigrafya - Paleografya E) Epigrafya - Kronoloji - Diplomatik

İnsan ve Göç

19. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Miken (Aka) uygarlığının yıkılması B) Yunanistan'da Dor egemenliğinin kurulması C) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması D) Anadolu'da Frigya Krallığı'nın ortaya çıkması E) Doğu Akdeniz'de ticaret düzeninin sarsılması

İnsanlığın Hafızası Tarih

20. Yazıyı hiç kullanmamış, yalnızca kazılarla bilinen bir Neolitik köy topluluğunu araştıran bir tarihçi, kazı alanında konut kalıntılarına, çanak çömlek parçalarına ve ev tabanlarının altındaki mezarlarda bulunan insan iskeletlerine ulaşmıştır.

I. Arkeoloji
II. Antropoloji
III. Paleografya
IV. Diplomatik
V. Nümizmatik

Bu tarihçi, topluluğun yaşamını aydınlatmak için yukarıdaki yardımcı bilimlerden hangilerinden doğrudan yararlanabilir?

A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) I, II ve V E) I, II ve III

AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme

AYT Sosyal Bilimler-2 — Orta Deneme

AYT SOSYAL BİLİMLER-2 — ORTA DENEME CEVAP ANAHTARI