AYT Sosyal Bilimler-2 — Kısa Deneme — Çalışma Kağıdı

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

1. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

2. Mezopotamya'da yazılı belgeler MÖ 3200'lerden itibaren görülmeye başlanmış, Anadolu'da ise ilk yazılı belgeler MÖ 2000'lerin başında Asurlu tüccarların getirdiği çivi yazısıyla ortaya çıkmıştır. Buna karşılık dünyanın bazı bölgelerinde çok daha geç yüzyıllarda bile yazıyı kullanmayan topluluklar yaşamayı sürdürmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Yazının her bölgede aynı yüzyılda ve birbirinden bağımsız olarak icat edildiğinin B) Tarih öncesi devirlerin bütün dünyada aynı anda sona erdiğinin C) Yazıyı bulan toplumların bu bilgiyi komşularından gizlediğinin D) Çağ geçişlerinin savaş ve antlaşma gibi siyasi olaylarla belirlendiğinin E) Çağ geçişlerinin toplumdan topluma farklı tarihlerde gerçekleştiğinin

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

3. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ülke genelinde ortak bir inanç sistemini benimsetmek B) Ticaret yollarını bütünüyle devlet tekeline almak C) Egemenlik altındaki yerel kültürleri ortadan kaldırmak D) Merkezî otoriteyi uzak eyaletlerde de sürekli kılmak E) Orduyu paralı askerlerden oluşturmaktan vazgeçmek

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

4. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

5. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

A) Bir ülkede yaşayan halkın vergi toplayan ve yargılayan görevlileri kendi içinden seçmesi B) Yerleşik bir halkın uyacağı yazılı kuralların rahip sınıfınca belirlenmesi C) Sınırları belli bir ülkede yönetimin babadan oğula geçen bir kralca yürütülmesi D) Bir topluluğun aldığı yönetim kararları için komşu krallığın onayına ihtiyaç duyması E) Bir ülkede yönetim işlerinin yaşlılardan oluşan bir meclisçe yürütülmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

6. İlk Çağ'da yaşanan göçlerin ardında iklimin değişmesi ve kuraklık, otlakların ve su kaynaklarının yetersiz kalması, nüfusun artması, kıtlık ve salgın hastalıklar, boylar arasındaki mücadeleler ve komşu güçlerin baskısı gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre İlk Çağ göçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçler yalnızca iklim koşullarındaki değişmelerin bir sonucudur. B) Göçlerin tek belirleyicisi geçim sıkıntısı, yani ekonomik kaygılardır. C) Göçler devletlerin önceden aldığı planlı kararlarla başlatılmıştır. D) Göçler doğal, toplumsal ve siyasi etkenlerin ortak sonucudur. E) Göçe katılan toplulukların tamamı savaşarak yer değiştirmiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

7. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Şehir devleti yapısından imparatorluk yapısına geçilmesi B) Teokratik yönetimin yerini oligarşik yönetimin alması C) Egemenliğin kaynağının halk iradesine dayandırılması D) Siyasi birimlerde ordunun ilk kez oluşturulmaya başlanması E) Kabile örgütlenmesinden yerleşik yaşam düzenine geçilmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

8. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Doğu Akdeniz'de koloniler kurarak deniz ticaretini yönlendirdikleri B) Harf yazısını geliştirerek ticari kayıt tutmayı kolaylaştırdıkları C) Değişim ekonomisinin örgütlenmesinde belirleyici rol üstlendikleri D) Anadolu'da siyasal birliği kurarak uzun ömürlü bir devlet oldukları E) Kapalı tarım ekonomisini benimseyerek ticaretten uzak durdukları

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

9. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

10. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 — Kısa Deneme

AYT Sosyal Bilimler-2 — Kısa Deneme

Cevap Anahtarı