AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme — Çalışma Kağıdı

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

1. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

2. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

3. Batı Anadolu kıyısındaki İyon şehir devletlerinde, doğudan gelen kara ve deniz yollarının ulaştığı liman kentlerinde biriken bilgi, güçlü bir rahip sınıfının denetimi altında bulunmuyordu. Bu kentlerde Thales ve Anaksimandros gibi düşünürler doğa olaylarını tanrısal nedenlere başvurmadan açıklamaya çalışmıştır.
Bu bilgilere göre İyonya'da pozitif bilimin gelişmesinde,
I. ticaret yoluyla farklı kültürlerin birikimine ulaşılması,
II. düşünce üretiminin dinsel otoritenin denetiminden uzak olması,
III. şehir devletlerinin merkezî bir krallık altında birleşmesi,
IV. doğa olaylarının akıl ve gözlemle açıklanmaya çalışılması
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

Kabileden Devlete

4. Persler, egemenlikleri altına aldıkları geniş toprakları satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış, her satraplığın başına merkezden vali atamıştır. "Kralın gözü kulağı" denilen müfettişlerle bu valileri denetlemiş, Kral Yolu'nu yaptırarak merkezle eyaletler arasındaki haberleşmeyi hızlandırmışlardır. Yönetimleri altındaki halkların dillerine ve inançlarına ise dokunmamışlardır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Egemenliğin bağımsız site devletleri arasında bölüşüldüğünün B) Yönetimin kan bağına dayalı kabile geleneğine göre kurulduğunun C) Çok kavimli geniş bir ülkenin merkezden denetlenmeye çalışıldığının D) Siyasi otoritenin rahip sınıfının kurallarıyla sınırlandırıldığının E) Yönetim yetkisinin yerel yurttaş meclislerine devredildiğinin

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

5. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Tarımsal ürünün depolandığına B) Uzak bölgelerle ham madde alışverişi yapıldığına C) Sanatsal bir anlatım biçiminin bulunduğuna D) Ölülerin ardından bir inanç uygulamasının sürdürüldüğüne E) Merkezî bir yönetimin düzenli vergi topladığına

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

6. Bir bölgede yapılan kazıda en alt tabakada yontularak biçimlendirilmiş taş aletler, onun üzerindeki tabakada tahıl öğütme taşları ile kerpiç yapı kalıntıları, en üst tabakada ise bakırdan yapılmış süs eşyaları bulunmuştur. Kazı alanının hiçbir tabakasında yazılı belgeye rastlanmamıştır.

Bu bulgulara dayanarak bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bölgede henüz Tarih Çağları'na geçilmediği B) Bölge halkının Sümer şehirleriyle ticaret yaptığı C) Bölgede Demir Çağı'nın yaşandığı D) Bölgede Orta Taş Devri'nin hiç yaşanmadığı E) Bölgenin dünyanın en eski yerleşim alanı olduğu

İnsan ve Göç

7. İlk Çağ'da yaşanan göçlerin ardında iklimin değişmesi ve kuraklık, otlakların ve su kaynaklarının yetersiz kalması, nüfusun artması, kıtlık ve salgın hastalıklar, boylar arasındaki mücadeleler ve komşu güçlerin baskısı gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre İlk Çağ göçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçler yalnızca iklim koşullarındaki değişmelerin bir sonucudur. B) Göçlerin tek belirleyicisi geçim sıkıntısı, yani ekonomik kaygılardır. C) Göçler devletlerin önceden aldığı planlı kararlarla başlatılmıştır. D) Göçler doğal, toplumsal ve siyasi etkenlerin ortak sonucudur. E) Göçe katılan toplulukların tamamı savaşarak yer değiştirmiştir.

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

8. Mezopotamya'da yazılı belgeler MÖ 3200'lerden itibaren görülmeye başlanmış, Anadolu'da ise ilk yazılı belgeler MÖ 2000'lerin başında Asurlu tüccarların getirdiği çivi yazısıyla ortaya çıkmıştır. Buna karşılık dünyanın bazı bölgelerinde çok daha geç yüzyıllarda bile yazıyı kullanmayan topluluklar yaşamayı sürdürmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Yazının her bölgede aynı yüzyılda ve birbirinden bağımsız olarak icat edildiğinin B) Tarih öncesi devirlerin bütün dünyada aynı anda sona erdiğinin C) Yazıyı bulan toplumların bu bilgiyi komşularından gizlediğinin D) Çağ geçişlerinin savaş ve antlaşma gibi siyasi olaylarla belirlendiğinin E) Çağ geçişlerinin toplumdan topluma farklı tarihlerde gerçekleştiğinin

İnsanlığın Hafızası Tarih

9. Bir savaşı anlatan iki kaynaktan birincisi, savaşa katılmış bir komutanın hatıratıdır ve ordusunun yenilgisini savaş günü bastıran şiddetli yağışa bağlamaktadır. İkincisi, savaştan yaklaşık iki yüzyıl sonra yazılmış bir kroniktir ve yenilginin nedeni olarak komutanların ihmalini göstermektedir. Tarihçi, savaş alanında yürütülen kazılardan ve dönemin başka kayıtlarından, savaş günü bölgede şiddetli yağış olduğunu doğrulamıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?

A) Birinci elden kaynaklar, ikinci elden kaynaklardan her zaman daha güvenilirdir. B) Kroniğin yazarı, savaşı anlatırken komutanlara karşı önyargılı davranmıştır. C) Yenilginin tek nedeni, savaş günü bastıran şiddetli yağıştır. D) Komutanların ihmali, savaşın sonucunu hiçbir biçimde etkilememiştir. E) Hatıratta yer alan bilgilerden en az biri başka kanıtlarla desteklenmiştir.

Kabileden Devlete

10. Sparta'da yönetim iki kral, soylulardan oluşan Gerusia adlı meclis ve beş eforun elindeydi; halk meclisinin yetkisi ise önüne getirilen kararları kabul ya da reddetmekle sınırlıydı. Atina'da Kleisthenes'in düzenlemelerinden sonra yasa önerileri, soy bağına göre değil oturulan bölgeye göre oluşturulan birimlerden gelen yurttaşların katıldığı mecliste görüşülmeye başlanmıştır. Ancak bu meclise kadınlar, köleler ve şehre sonradan yerleşenler katılamıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Sparta'da siyasi yetki dar bir zümrenin elinde toplanmıştır. B) Atina'da siyasi katılımın ölçütü değiştirilmiştir. C) Atina'daki katılım şehirde yaşayanların tamamını kapsamamaktadır. D) Atina'da yöneticiler yargılama yetkisini bütünüyle yitirmiştir. E) Sparta'da halk meclisi karar sürecinin tümüyle dışında değildir.

Kabileden Devlete

11. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV

Kabileden Devlete

12. Bir höyükte yapılan kazıda alttan üste doğru şu bulgulara ulaşılmıştır:

En alt katman: Taş uçlu av aletleri ve geçici barınak izleri
Orta katman: Tahıl ambarları, çanak çömlek fırınları, birbirinden farklı büyüklükte konutlar
Üst katman: Surla çevrili bir tapınak, mühür baskılı kil etiketler, değerli maden içeren mezarlar

Bu tabakalanmaya dayanarak yerleşimle ilgili,

I. Üretim fazlası ortaya çıkmıştır.
II. Toplumda servet farkı belirginleşmiştir.
III. Merkezî bir krallık kurulmuştur.
IV. Yönetim yetkisi babadan oğula geçmektedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

13. Mısır'da ölümden sonraki yaşama duyulan inanç bedenin bozulmadan korunmasını zorunlu kılmış, Nil'in her yıl taşıp çekilmesi tarla sınırlarının yeniden ölçülmesini gerektirmiş, taşkının hangi mevsimde başlayacağının önceden bilinmesi ihtiyacı ise gök gözlemlerini yaygınlaştırmıştır.
Bu bilgilerden hareketle Mısır uygarlığı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bilimsel çalışmaların yalnızca rahip sınıfının denetiminde yürütüldüğü B) Ölümden sonraki yaşam inancının komşu havzalardan alındığı C) Tarımsal üretimin yerini zamanla deniz ticaretinin aldığı D) Yazının gök cisimlerinin hareketini kaydetmek için icat edildiği E) Bilgi üretiminin inanç ve günlük yaşam gereksinimlerinden doğduğu

Kabileden Devlete

14. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

A) Artı ürün, üretim dışı grupların geçimini olanaklı kılmıştır. B) Toplumda iş bölümü ve uzmanlaşma derinleşmiştir. C) Kayıt tutma ihtiyacı yönetim işlerini kurumsallaştırmıştır. D) Askerî gücün sürekliliği ekonomik fazlaya bağlı hâle gelmiştir. E) Ordunun kurulması tarımsal üretimi geriletmiştir.

İnsanlığın Hafızası Tarih

15. Tarihe yardımcı bazı bilimler ile inceleme alanları aşağıda eşleştirilmiştir:

• Paleografya – Eski yazıları okuyup çözümleme
• Antropoloji – Toplulukların giyim, mutfak, gelenek ve görenek gibi kültürel ögelerini inceleme
• Filoloji – Dillerin yapısını, gelişimini ve o dillerle yazılmış metinleri inceleme
• Kronoloji – Zamanı ölçme birimlerini ve takvimleri inceleyip olayları tarih sırasına koyma
• Epigrafya – Eski paraları inceleyerek dönemin ekonomisi hakkında bilgi verme
• Diplomatik – Resmî belgelerin biçim, dil ve düzenleniş özelliklerini inceleme
• Arkeoloji – Kazılarla ortaya çıkarılan kalıntıları inceleme
• Coğrafya – Olayların geçtiği mekânın fiziki ve beşerî özelliklerini inceleme

Bu eşleştirmelerden kaç tanesi doğrudur?

A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7

İnsan ve Göç

16. Orta Asya'dan farklı dönemlerde çeşitli yönlere göç eden Türk boyları, ulaştıkları coğrafyalarda kalıcı izler bırakmıştır.
Buna göre aşağıda verilen göç yönü - yerleşilen bölge eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Batı yönü - Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya uzanan topraklar B) Güney yönü - Afganistan ve Hindistan toprakları C) Güneybatı yönü - İran ve Anadolu toprakları D) Doğu yönü - Çin ve Uzak Doğu toprakları E) Kuzey yönü - Mezopotamya ve Suriye toprakları

Kabileden Devlete

17. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

A) Bir ülkede yaşayan halkın vergi toplayan ve yargılayan görevlileri kendi içinden seçmesi B) Yerleşik bir halkın uyacağı yazılı kuralların rahip sınıfınca belirlenmesi C) Sınırları belli bir ülkede yönetimin babadan oğula geçen bir kralca yürütülmesi D) Bir topluluğun aldığı yönetim kararları için komşu krallığın onayına ihtiyaç duyması E) Bir ülkede yönetim işlerinin yaşlılardan oluşan bir meclisçe yürütülmesi

İnsan ve Göç

18. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anadolu'da Hitit siyasi birliğinin sona ermesi B) Batı Anadolu kıyılarında İyon şehir devletlerinin kurulması C) Avrupa'da derebeylik (feodalite) düzeninin ortaya çıkması D) İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başlamış olması E) Var olan siyasi yapıların yıkılıp yenilerinin doğması

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

19. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Mezopotamya'da siyasal sürekliliğin Mısır'a göre daha güç sağlandığı B) Mısır topraklarının Mezopotamya'ya göre tarıma daha elverişli olduğu C) Mezopotamya'da tarımsal üretimin yerini zamanla ticaretin aldığı D) Mısır'ın çevresindeki uygarlıklarla hiçbir ilişki kurmadığı E) Mezopotamya'da egemenlik kuran kavimlerin ortak bir kökenden geldiği

İnsan ve Göç

20. Arap Yarımadası'ndan çıkarak Mezopotamya'ya yerleşen Amurrular Babil Devleti'ni kurmuş; Suriye bölgesine yerleşen Aramiler kara ticaretinde etkin olmuş ve dilleri Ön Asya'da yaygın bir iletişim dili hâline gelmiş; Filistin bölgesine yerleşen İbraniler ise tek tanrılı inanç anlayışını benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak göçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göç eden topluluklar yerleştikleri bölgenin kültürünü tümüyle benimsemiştir. B) Göçler, varılan bölgelerde yeni siyasi ve kültürel yapılar doğurmuştur. C) Göçlerin başlıca nedeni ticaret yollarının denetimini ele geçirmektir. D) Göç eden topluluklar yerleşik düzene geçmeden konar-göçer yaşamıştır. E) Göçler yalnızca göç edenleri etkilemiş, varılan bölgeleri değiştirmemiştir.

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

21. Doğu Akdeniz kıyısında, arkası dağlarla kapatılmış dar bir şeritte yaşayan Fenikeliler, tarıma elverişli geniş topraklardan yoksun oldukları için denizciliğe yönelmiş; Akdeniz'in çeşitli kıyılarında ticaret kolonileri kurmuş ve alışveriş kayıtlarını kolay tutabilmek için harf sistemine dayalı bir yazı geliştirmişlerdir. Aynı bölgede yaşayan İbraniler ise tek tanrı inancına dayanan, yalnızca kendi kavimlerine özgü bir din anlayışı benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Coğrafi koşulların temel geçim uğraşını belirlediğine B) Yazının somut bir kayıt ihtiyacından geliştirildiğine C) Koloni kurma girişimlerinde ticari amacın öne çıktığına D) Aynı havzada farklı inanç anlayışlarının gelişebildiğine E) İbranilerin inancını kolonileri aracılığıyla yaydığına

İnsanlığın Hafızası Tarih

22. Bir antik kentin uzun süre MÖ 8. yüzyılda kurulduğu kabul ediliyordu. Son yıllarda yapılan kazılarda bilinen en alt tabakanın da altında çok daha eski yerleşim izleri bulunmuş ve kentin kuruluş tarihine ilişkin görüş değiştirilmiştir. Aynı kazıda ortaya çıkan ve kentin bugün bilinen adını taşıyan en eski yazıt ise üst tabakalardan birinde bulunmuştur.

I. Tarihî bilgiler, yeni bulgularla değişebilir.
II. Kentin bugün bilinen adı, ilk yerleşimle birlikte kullanılmaya başlanmıştır.
III. Kentin geçmişi aydınlatılırken arkeolojik ve yazılı bulgular birlikte değerlendirilmiştir.
IV. Arkeolojik bulgular, yazılı kaynaklardan her zaman daha güvenilirdir.

Bu bilgilere dayanarak yukarıdaki yargılardan hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) III ve IV

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

23. Van Gölü çevresindeki dağlık ve sert iklimli topraklarda yaşayan Urartular, akarsu vadilerine bentler ve kilometrelerce uzunlukta sulama kanalları yapmış; ölülerini kayalara oydukları odalara gömerek yanlarına günlük yaşamda kullandıkları eşyaları bırakmışlardır.
Bu bilgilere dayanarak Urartularla ilgili,
I. sınırlı tarım alanlarından verim alabilmek için su yapılarına yöneldikleri,
II. ölümden sonraki yaşama inandıkları,
III. taş işçiliğinde ustalaştıkları,
IV. zenginliklerini deniz ticaretine borçlu oldukları
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

24. Aşağıda insanlık tarihinin ilk dönemlerine ait bazı gelişmeler verilmiştir.

I. Göbeklitepe'de anıtsal dikili taşlı yapıların inşa edilmesi
II. Sümer şehirlerinde çivi yazısının kullanılmaya başlanması
III. Çatalhöyük'te bitişik düzenli kerpiç evlerden oluşan yerleşimin kurulması
IV. Fenikelilerin harf yazısını geliştirmesi

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) I – II – III – IV B) I – III – II – IV C) II – I – III – IV D) III – I – II – IV E) III – I – IV – II

İnsanlığın Hafızası Tarih

25. Bir tarihçi, XIII. yüzyılda Anadolu'da hüküm sürmüş bir beyliği araştırırken sırasıyla şu çalışmaları yapmıştır:

I. Beylik adına basılmış sikkelerin üzerindeki basım yeri, ağırlık ve maden oranı bilgilerinden yararlanarak beyliğin egemenlik alanını ve ekonomik durumunu belirlemiştir.
II. Beyliğin yaptırdığı bir caminin taç kapısındaki taşa kazınmış kitabeyi okuyarak yapının inşa tarihini tespit etmiştir.
III. Beylik hükümdarı adına düzenlendiği ileri sürülen bir vakfiyenin giriş, unvan, tarih ve imza bölümlerini dönemin resmî belge düzeniyle karşılaştırarak belgenin sahte olup olmadığını sınamıştır.

Tarihçinin bu çalışmalarda öncelikle yararlandığı yardımcı bilimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Nümizmatik - Paleografya - Diplomatik B) Arkeoloji - Epigrafya - Diplomatik C) Nümizmatik - Epigrafya - Diplomatik D) Nümizmatik - Epigrafya - Paleografya E) Epigrafya - Kronoloji - Diplomatik

İnsan ve Göç

26. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Göç edilen bölgelerin nüfus ve kültür ağırlığının farklı olması B) Batıya göç eden boyların anayurtla bağlantılarını sürdürebilmiş olması C) Doğuya göç eden boyların gittikleri bölgelerde devlet kuramamış olması D) Batıya göç eden boyların yerleşik hayata hiç geçmemiş olması E) Göç yönünün tümüyle iklim koşullarına göre belirlenmiş olması

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

27. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de, üzeri hayvan kabartmalarıyla bezenmiş T biçimli dikili taşlardan oluşan anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda alanda tarıma, evcil hayvana ya da sürekli konuta ilişkin bir bulguya rastlanmamış; yapıların avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklarca inşa edildiği anlaşılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretime ilk kez Anadolu'da geçildiği B) Anıtsal yapıların ancak artı ürün biriktiren toplumlarca kurulabildiği C) Örgütlü ortak emeğin yerleşik tarım toplumundan önce de görülebildiği D) Avcı ve toplayıcı toplulukların inanç dünyasının bulunmadığı E) Yazının Neolitik Dönem'de kayıt aracı olarak kullanıldığı

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

28. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazının ilk kez kayıt tutma amacıyla kullanılmasını sağlaması B) Devletlerin yazılı hukuk kurallarını ilk kez oluşturmasına imkân vermesi C) Tarih Çağları'nın başlangıcını daha erken bir tarihe taşıması D) Yazının öğrenilmesini kolaylaştırarak yaygınlaşmasına zemin hazırlaması E) Ticari faaliyetlerin ilk kez kayıt altına alınmasını mümkün kılması

İnsanlığın Hafızası Tarih

29. Farklı dönemlerde yaşamış üç tarihçinin çalışma biçimleri şöyle anlatılmaktadır:

I. Eserini hükümdarlara yol göstermek amacıyla yazmış; geçmişteki olayları seçerken okuyucuya ders verecek, yöneticileri hatadan sakındıracak örnekleri öne çıkarmıştır.
II. Aynı olayı anlatan ve birbiriyle çelişen kaynakları karşılaştırıp güvenilirliklerini sınamış, olayların neden ve sonuçlarını belgelere dayandırarak açıklamaya çalışmıştır.
III. Gezdiği ülkelerde duyduğu anlatıları, olağanüstü unsurlar taşıyanlar da dâhil olmak üzere ayıklamadan eserine aktarmıştır.

Bu tarihçilerin tarih yazıcılığı anlayışları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Öğretici - Araştırmacı - Hikâyeci B) Araştırmacı - Öğretici - Hikâyeci C) Öğretici - Hikâyeci - Araştırmacı D) Hikâyeci - Araştırmacı - Öğretici E) Araştırmacı - Hikâyeci - Öğretici

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

30. Hitit kralları, yıllık (anal) adı verilen metinlerde yalnızca kazandıkları savaşları değil, uğradıkları yenilgileri ve sonuçsuz kalan seferlerini de tanrılarına hesap verme düşüncesiyle yazdırmışlardır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Hitit ordusunun düzenli bir yapıya kavuşturulduğunun B) Hitit tarih yazıcılığının nesnel bir nitelik taşıdığının C) Kral yetkilerinin bir meclis tarafından sınırlandırıldığının D) Çok tanrılı inanç anlayışının terk edilmeye başlandığının E) Tarih yazıcılığının siyasal otoriteden bağımsızlaştığının

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

31. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) Yazı gerecinin bölgenin doğal çevresinden sağlanması B) Mısırlıların yazıyı Sümerlerden çok daha geç öğrenmesi C) Sümerlerde yazının yalnızca dinsel amaçla kullanılması D) Mısır'da okuma yazma bilenlerin sayısının çok olması E) Kil tabletlerin papirüse göre daha uzun ömürlü olması

İnsan ve Göç

32. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

İnsanlığın Hafızası Tarih

33. XVIII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul'daki gündelik hayatı araştıran bir tarihçi aşağıdaki kaynaklara ulaşmıştır:

• Dönemde İstanbul'da görev yapmış bir Avrupalı elçinin ülkesine yazdığı mektuplar
• Dönemin şairlerinden birinin İstanbul'daki eğlence ve gezintileri anlattığı şiirler
• XX. yüzyılda yazılmış, bu dönemi anlatan bir tarih kitabı
• Dönemde yaptırılmış bir çeşmenin üzerindeki kitabe
• Günümüzde bu dönem hakkında hazırlanmış bir belgesel film
• Dönemin kadı sicillerinde yer alan alım satım ve miras kayıtları
• XIX. yüzyılda yaşamış bir tarihçinin daha önceki kroniklerden derleyerek bu dönemi anlattığı eser

Bu kaynaklardan kaç tanesi, tarihçinin araştırma konusu bakımından birinci elden (ana) kaynak niteliği taşır?

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

İnsan ve Göç

34. Bir topluluğun yurdunu terk etmesi, boşalan alanın çevredeki başka topluluklarca doldurulmasına yol açar. Orta Asya'da batıya çekilen bir boyun ardından komşu boyların onun otlaklarına yerleşmesi, bu boyların da bir süre sonra yer değiştirmek zorunda kalması buna örnektir.
Bu bilgilere göre göç hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçlerin etkisi yalnızca yerleşilen yeni bölgeyle sınırlı kalmaktadır. B) Bir göç, terk edilen bölgeyi değiştirip yeni göçleri tetikleyebilir. C) Göçler ancak devletlerin zorlamasıyla gerçekleşebilen hareketlerdir. D) Göç eden topluluklar eski yurtlarıyla bütün bağlarını koparmaktadır. E) Göç sonrasında boşalan bölgeler uzun süre boş ve sahipsiz kalmaktadır.

İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

35. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

A) I ve IV B) I, II ve III C) I, III ve IV D) II ve IV E) II, III ve IV

Kabileden Devlete

36. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Şehir devleti yapısından imparatorluk yapısına geçilmesi B) Teokratik yönetimin yerini oligarşik yönetimin alması C) Egemenliğin kaynağının halk iradesine dayandırılması D) Siyasi birimlerde ordunun ilk kez oluşturulmaya başlanması E) Kabile örgütlenmesinden yerleşik yaşam düzenine geçilmesi

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

37. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Doğu Akdeniz'de koloniler kurarak deniz ticaretini yönlendirdikleri B) Harf yazısını geliştirerek ticari kayıt tutmayı kolaylaştırdıkları C) Değişim ekonomisinin örgütlenmesinde belirleyici rol üstlendikleri D) Anadolu'da siyasal birliği kurarak uzun ömürlü bir devlet oldukları E) Kapalı tarım ekonomisini benimseyerek ticaretten uzak durdukları

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

38. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İkisinde de tek tanrılı inanç anlayışının benimsendiği B) İkisinde de ticaretin ekonomik yaşamdan tümüyle çıkarıldığı C) İkisinin de kapalılığı bir korunma yolu olarak benimsediği D) İkisinin de merkezî yönetimi bırakıp şehir devletlerine dayandığı E) İkisinin de göçlerin etkisinden uzak bir bölgede geliştiği

İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

39. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ülke genelinde ortak bir inanç sistemini benimsetmek B) Ticaret yollarını bütünüyle devlet tekeline almak C) Egemenlik altındaki yerel kültürleri ortadan kaldırmak D) Merkezî otoriteyi uzak eyaletlerde de sürekli kılmak E) Orduyu paralı askerlerden oluşturmaktan vazgeçmek

İnsan ve Göç

40. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Miken (Aka) uygarlığının yıkılması B) Yunanistan'da Dor egemenliğinin kurulması C) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması D) Anadolu'da Frigya Krallığı'nın ortaya çıkması E) Doğu Akdeniz'de ticaret düzeninin sarsılması

AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme

AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme

AYT SOSYAL BİLİMLER-2 — GERÇEK DENEME CEVAP ANAHTARI