AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme — Çalışma Kağıdı

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

1. Orta Asya'dan farklı dönemlerde çeşitli yönlere göç eden Türk boyları, ulaştıkları coğrafyalarda kalıcı izler bırakmıştır.
Buna göre aşağıda verilen göç yönü - yerleşilen bölge eşleştirmelerinden hangisi YANLIŞTIR?

A) Batı yönü - Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya uzanan topraklar B) Güney yönü - Afganistan ve Hindistan toprakları C) Güneybatı yönü - İran ve Anadolu toprakları D) Doğu yönü - Çin ve Uzak Doğu toprakları E) Kuzey yönü - Mezopotamya ve Suriye toprakları

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

2. Sümer sitelerinde yöneticiye "ensi" denirdi; ensi hem tapınağın başrahibi hem de şehrin yöneticisiydi. Toprakların önemli bir bölümü tapınak adına işletilir, elde edilen ürünün bir kısmı tapınak ambarlarına aktarılırdı. Mısır'da ise firavun, tanrının yeryüzündeki temsilcisi kabul edilir; buyrukları dinî bir emir gibi karşılanırdı.

Bu bilgilerden hareketle,

I. Siyasi otorite ile dinî otorite aynı kişide toplanmıştır.
II. Yönetimin meşruiyeti dinî inançtan alınmaktadır.
III. Yöneticinin belirlenmesinde soy bağı tek ölçüttür.
IV. Halk, yöneticiyi denetleyen bir meclis kurmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılamaz?

A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

3. Göçebe bir toplulukta bağlılığın ölçüsü kan bağıdır; otorite yaşlıların kişisel saygınlığından doğar, kurallar sözlü olarak aktarılır ve otlaklarda ortak mülkiyet geçerlidir. Yerleşik düzene geçip devletleşen bir toplulukta ise bağlılığın ölçüsü aynı ülkede yaşamak olur, otorite kalıcı kurumlara dayanır ve kurallar yazıya geçirilir.

Buna göre kabileden devlete geçişte yaşanan değişimi doğrudan yansıtan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ekonominin bütünüyle ticarete dayalı duruma gelmesi B) Bağlılık ölçütünün soy bağından toprak bağına kayması C) Toplumda meslek uzmanlaşmasının ortadan kalkması D) Yazılı kuralların yerini sözlü geleneğin almaya başlaması E) Otoritenin kişisel saygınlıkla belirlenmeye başlanması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

4. Tarih öncesi devirlerin Taş Devri ve Maden Devirleri biçiminde adlandırılıp bölümlere ayrılmasında aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kullanılmıştır?

A) Toplulukların konuştuğu dillerin akrabalık ilişkileri B) Kurulan siyasi teşkilatların sınırları ve büyüklüğü C) Kullanılan araç gereçlerin yapıldığı ham madde D) Belgelerde geçen hükümdar listelerinin sırası E) Nüfusun kıtalar arasındaki dağılım oranları

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

5. Doğu Akdeniz kıyısında, arkası dağlarla kapatılmış dar bir şeritte yaşayan Fenikeliler, tarıma elverişli geniş topraklardan yoksun oldukları için denizciliğe yönelmiş; Akdeniz'in çeşitli kıyılarında ticaret kolonileri kurmuş ve alışveriş kayıtlarını kolay tutabilmek için harf sistemine dayalı bir yazı geliştirmişlerdir. Aynı bölgede yaşayan İbraniler ise tek tanrı inancına dayanan, yalnızca kendi kavimlerine özgü bir din anlayışı benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Coğrafi koşulların temel geçim uğraşını belirlediğine B) Yazının somut bir kayıt ihtiyacından geliştirildiğine C) Koloni kurma girişimlerinde ticari amacın öne çıktığına D) Aynı havzada farklı inanç anlayışlarının gelişebildiğine E) İbranilerin inancını kolonileri aracılığıyla yaydığına

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

6. Mezopotamya'da yazılı belgeler MÖ 3200'lerden itibaren görülmeye başlanmış, Anadolu'da ise ilk yazılı belgeler MÖ 2000'lerin başında Asurlu tüccarların getirdiği çivi yazısıyla ortaya çıkmıştır. Buna karşılık dünyanın bazı bölgelerinde çok daha geç yüzyıllarda bile yazıyı kullanmayan topluluklar yaşamayı sürdürmüştür.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Yazının her bölgede aynı yüzyılda ve birbirinden bağımsız olarak icat edildiğinin B) Tarih öncesi devirlerin bütün dünyada aynı anda sona erdiğinin C) Yazıyı bulan toplumların bu bilgiyi komşularından gizlediğinin D) Çağ geçişlerinin savaş ve antlaşma gibi siyasi olaylarla belirlendiğinin E) Çağ geçişlerinin toplumdan topluma farklı tarihlerde gerçekleştiğinin

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

7. Bir İlk Çağ uygarlığında tarımsal üretimin artmasıyla birlikte üretimle uğraşmayan, geçimi ambarlardaki ürünle karşılanan sürekli bir asker sınıfı oluşmuş; bu askerlerin donanımını hazırlayan madenci ve demirci atölyeleri kurulmuş, ambarlardaki ürünün dağıtımını kaydeden yazıcılar görevlendirilmiştir.

Bu duruma bakarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

A) Artı ürün, üretim dışı grupların geçimini olanaklı kılmıştır. B) Toplumda iş bölümü ve uzmanlaşma derinleşmiştir. C) Kayıt tutma ihtiyacı yönetim işlerini kurumsallaştırmıştır. D) Askerî gücün sürekliliği ekonomik fazlaya bağlı hâle gelmiştir. E) Ordunun kurulması tarımsal üretimi geriletmiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

8. Neolitik Dönem'de insanın besin toplayıcılığından besin üreticiliğine geçmesi, toplum hayatını kalıcı biçimde değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangileri bu değişimin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

I. Tüketilenden fazla ürün elde edilmesi
II. Depolama ihtiyacıyla birlikte mülkiyet anlayışının gelişmesi
III. Tarım dışı işlerle uğraşan grupların ortaya çıkması
IV. Alışverişin madenî para aracılığıyla yapılması

A) I ve IV B) I, II ve III C) I, III ve IV D) II ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

9. Bir bölgede yapılan kazıda en alt tabakada yontularak biçimlendirilmiş taş aletler, onun üzerindeki tabakada tahıl öğütme taşları ile kerpiç yapı kalıntıları, en üst tabakada ise bakırdan yapılmış süs eşyaları bulunmuştur. Kazı alanının hiçbir tabakasında yazılı belgeye rastlanmamıştır.

Bu bulgulara dayanarak bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bölgede henüz Tarih Çağları'na geçilmediği B) Bölge halkının Sümer şehirleriyle ticaret yaptığı C) Bölgede Demir Çağı'nın yaşandığı D) Bölgede Orta Taş Devri'nin hiç yaşanmadığı E) Bölgenin dünyanın en eski yerleşim alanı olduğu

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

10. Mezopotamya, çevresinde doğal engel bulunmayan, her yönden göç ve akın yollarına açık bir ova üzerinde yer alır; bu havzada kısa aralıklarla birbirinden farklı kavimler egemenlik kurmuştur. Mısır uygarlığı ise doğusunda ve batısında çöller, kuzeyinde deniz, güneyinde çağlayanlarla çevrili Nil Vadisi'nde gelişmiş ve uzun süre aynı yönetim geleneğini sürdürmüştür.
Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Mezopotamya'da siyasal sürekliliğin Mısır'a göre daha güç sağlandığı B) Mısır topraklarının Mezopotamya'ya göre tarıma daha elverişli olduğu C) Mezopotamya'da tarımsal üretimin yerini zamanla ticaretin aldığı D) Mısır'ın çevresindeki uygarlıklarla hiçbir ilişki kurmadığı E) Mezopotamya'da egemenlik kuran kavimlerin ortak bir kökenden geldiği

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

11. Van Gölü çevresindeki dağlık ve sert iklimli topraklarda yaşayan Urartular, akarsu vadilerine bentler ve kilometrelerce uzunlukta sulama kanalları yapmış; ölülerini kayalara oydukları odalara gömerek yanlarına günlük yaşamda kullandıkları eşyaları bırakmışlardır.
Bu bilgilere dayanarak Urartularla ilgili,
I. sınırlı tarım alanlarından verim alabilmek için su yapılarına yöneldikleri,
II. ölümden sonraki yaşama inandıkları,
III. taş işçiliğinde ustalaştıkları,
IV. zenginliklerini deniz ticaretine borçlu oldukları
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

12. Çatalhöyük kazılarında birbirine bitişik düzende yapılmış kerpiç evler, evlerin içinde tahıl saklamaya ayrılmış bölmeler, duvarlarda av ve doğa sahnelerini gösteren resimler, Kapadokya kökenli obsidyenden yapılmış aletler ve ev tabanlarının altına yapılmış mezarlar bulunmuştur.

Bu bulgulara dayanarak Çatalhöyük ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

A) Tarımsal ürünün depolandığına B) Uzak bölgelerle ham madde alışverişi yapıldığına C) Sanatsal bir anlatım biçiminin bulunduğuna D) Ölülerin ardından bir inanç uygulamasının sürdürüldüğüne E) Merkezî bir yönetimin düzenli vergi topladığına

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

13. Persler, egemenlikleri altına aldıkları geniş toprakları satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış, her satraplığın başına merkezden vali atamıştır. "Kralın gözü kulağı" denilen müfettişlerle bu valileri denetlemiş, Kral Yolu'nu yaptırarak merkezle eyaletler arasındaki haberleşmeyi hızlandırmışlardır. Yönetimleri altındaki halkların dillerine ve inançlarına ise dokunmamışlardır.

Bu uygulamalar aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Egemenliğin bağımsız site devletleri arasında bölüşüldüğünün B) Yönetimin kan bağına dayalı kabile geleneğine göre kurulduğunun C) Çok kavimli geniş bir ülkenin merkezden denetlenmeye çalışıldığının D) Siyasi otoritenin rahip sınıfının kurallarıyla sınırlandırıldığının E) Yönetim yetkisinin yerel yurttaş meclislerine devredildiğinin

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

14. MÖ 1200'lerde yaşanan Ege Göçleri, Ege havzasında ve Doğu Akdeniz'de köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre Ege Göçleri'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi GÖSTERİLEMEZ?

A) Miken (Aka) uygarlığının yıkılması B) Yunanistan'da Dor egemenliğinin kurulması C) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması D) Anadolu'da Frigya Krallığı'nın ortaya çıkması E) Doğu Akdeniz'de ticaret düzeninin sarsılması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

15. Batı Anadolu kıyısındaki İyon şehir devletlerinde, doğudan gelen kara ve deniz yollarının ulaştığı liman kentlerinde biriken bilgi, güçlü bir rahip sınıfının denetimi altında bulunmuyordu. Bu kentlerde Thales ve Anaksimandros gibi düşünürler doğa olaylarını tanrısal nedenlere başvurmadan açıklamaya çalışmıştır.
Bu bilgilere göre İyonya'da pozitif bilimin gelişmesinde,
I. ticaret yoluyla farklı kültürlerin birikimine ulaşılması,
II. düşünce üretiminin dinsel otoritenin denetiminden uzak olması,
III. şehir devletlerinin merkezî bir krallık altında birleşmesi,
IV. doğa olaylarının akıl ve gözlemle açıklanmaya çalışılması
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

A) I, II ve III B) I, II ve IV C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

16. Mezopotamya'da yazı, ıslak kil tabletlere kama uçlu kalemle iz bastırılarak yazılmış; Mısır'da ise nehir kıyısındaki bitkiden elde edilen papirüs yaprakları üzerine boya ile işaretler çizilmiştir.

Bu farklılığın temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) Yazı gerecinin bölgenin doğal çevresinden sağlanması B) Mısırlıların yazıyı Sümerlerden çok daha geç öğrenmesi C) Sümerlerde yazının yalnızca dinsel amaçla kullanılması D) Mısır'da okuma yazma bilenlerin sayısının çok olması E) Kil tabletlerin papirüse göre daha uzun ömürlü olması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

17. Arap Yarımadası'ndan çıkarak Mezopotamya'ya yerleşen Amurrular Babil Devleti'ni kurmuş; Suriye bölgesine yerleşen Aramiler kara ticaretinde etkin olmuş ve dilleri Ön Asya'da yaygın bir iletişim dili hâline gelmiş; Filistin bölgesine yerleşen İbraniler ise tek tanrılı inanç anlayışını benimsemiştir.
Bu bilgilere dayanarak göçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göç eden topluluklar yerleştikleri bölgenin kültürünü tümüyle benimsemiştir. B) Göçler, varılan bölgelerde yeni siyasi ve kültürel yapılar doğurmuştur. C) Göçlerin başlıca nedeni ticaret yollarının denetimini ele geçirmektir. D) Göç eden topluluklar yerleşik düzene geçmeden konar-göçer yaşamıştır. E) Göçler yalnızca göç edenleri etkilemiş, varılan bölgeleri değiştirmemiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

18. MÖ 1200'lerde Balkanlar ve Ege çevresinden harekete geçen ve kaynaklarda Deniz Kavimleri olarak anılan topluluklar; Ege adalarına, Batı Anadolu kıyılarına ve Doğu Akdeniz'e yönelmiştir. Bu hareket Anadolu'da Hitit Devleti'nin yıkılmasında etkili olmuş, Doğu Akdeniz'deki birçok kent ve ticaret merkezi zarar görmüştür.
Bu bilgilerden hareketle Ege Göçleri ile ilgili;
I. Anadolu'daki siyasi birliğin dağılmasında etkili olmuştur.
II. Doğu Akdeniz'deki yerleşim ve ticaret düzenini sarsmıştır.
III. Orta Asya'daki kuraklık yüzünden başlamıştır.
IV. Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasına yol açmıştır.
yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

19. Lagaş yöneticisi Urukagina, borç yüzünden köleleştirmeyi ve görevlilerin halktan zorla ürün almasını yasaklayan düzenlemeler yaptırmıştır. Babil Kralı Hammurabi ise kanunlarını taş bir sütuna yazdırıp herkesin görebileceği bir yere diktirmiş, cezaları suçlunun toplumsal sınıfına göre farklılaştırmıştır.

Bu bilgilere bakarak,

I. Devlet, kişiler arası ilişkileri düzenleyen bir güç olarak ortaya çıkmıştır.
II. Yazılı düzenlemeler görevlilerin keyfî uygulamalarını sınırlayabilmektedir.
III. Hukuk kuralları toplumdaki sınıf farklılıklarını yansıtabilmektedir.
IV. Kanunların uygulanmasında bütün toplum kesimleri eşit sayılmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

20. Persler, Mısır'dan Hindistan'a uzanan geniş topraklarını satraplık adı verilen eyaletlere ayırmış; satrapları denetlemek üzere ülkeyi dolaşan müfettişler görevlendirmiş, Lidyalılardan devraldıkları yol ağını genişleterek düzenli bir haberleşme örgütü kurmuşlardır.
Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ülke genelinde ortak bir inanç sistemini benimsetmek B) Ticaret yollarını bütünüyle devlet tekeline almak C) Egemenlik altındaki yerel kültürleri ortadan kaldırmak D) Merkezî otoriteyi uzak eyaletlerde de sürekli kılmak E) Orduyu paralı askerlerden oluşturmaktan vazgeçmek

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

21. Hitit kralları, yıllık (anal) adı verilen metinlerde yalnızca kazandıkları savaşları değil, uğradıkları yenilgileri ve sonuçsuz kalan seferlerini de tanrılarına hesap verme düşüncesiyle yazdırmışlardır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Hitit ordusunun düzenli bir yapıya kavuşturulduğunun B) Hitit tarih yazıcılığının nesnel bir nitelik taşıdığının C) Kral yetkilerinin bir meclis tarafından sınırlandırıldığının D) Çok tanrılı inanç anlayışının terk edilmeye başlandığının E) Tarih yazıcılığının siyasal otoriteden bağımsızlaştığının

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

22. Tarihçiler İlk Çağ'ı yazının bulunmasıyla başlatır ve bu çağın Kavimler Göçü ile sona erdiğini kabul eder. Ege Göçleri ise MÖ 1200'lerde yaşanmıştır.
Bu bilgilere göre;
I. Ege Göçleri, Kavimler Göçü'nün sonuçlarından biridir.
II. Ege Göçleri, İlk Çağ'ın sınırları içinde gerçekleşmiştir.
III. Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatan gelişme olarak kabul edilir.
IV. Kavimler Göçü, Ege Göçleri'nden daha önce yaşanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

23. Lidyalılar, Batı Anadolu'da Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasındaki topraklarda kurulmuş; başkentleri Sardes'ten başlayıp Mezopotamya'daki Ninova'ya ulaşan Kral Yolu'nun batı ucunu denetimlerinde tutmuş ve MÖ VII. yüzyılda ilk madenî parayı kullanmışlardır.
Buna göre Lidyalılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Doğu Akdeniz'de koloniler kurarak deniz ticaretini yönlendirdikleri B) Harf yazısını geliştirerek ticari kayıt tutmayı kolaylaştırdıkları C) Değişim ekonomisinin örgütlenmesinde belirleyici rol üstlendikleri D) Anadolu'da siyasal birliği kurarak uzun ömürlü bir devlet oldukları E) Kapalı tarım ekonomisini benimseyerek ticaretten uzak durdukları

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

24. Göç, bir topluluğun yaşadığı yeri kalıcı olarak terk ederek başka bir bölgeye yerleşmesidir. İstila ise bir gücün askerî yolla başka bir bölgeyi ele geçirmesidir; ele geçiren gücün oraya yerleşmesi gerekmez.
Buna göre aşağıdaki durumlardan hangisi bir göç hareketi sayılamaz?

A) Yönetimin kararıyla başka bir bölgeye gönderilen halkın orada yaşamını sürdürmesi B) Otlakları kuraklık yüzünden yetersiz kalan bir boyun sürüleriyle yeni topraklara yerleşmesi C) Savaş tehlikesinden kaçan bir halkın komşu bölgeye geçip orada köyler kurması D) Ganimet toplayan bir ordunun ele geçirdiği ülkeden kendi yurduna geri dönmesi E) Nüfusu artan bir topluluğun bir bölümünün uzak kıyılara giderek koloniler kurması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

25. Yazının kullanılmaya başlanması, devletlerin işleyişinde ve toplum düzeninde köklü değişikliklere yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangileri doğrudan yazının kullanılmasıyla ortaya çıkan gelişmelerdendir?

I. Tapınak ve saray ekonomilerinde gelir gider kayıtlarının tutulması
II. Hukuk kurallarının sözlü gelenekten çıkarılıp kalıcı biçimde saptanması
III. Görevliler arasında yazışma ve arşiv düzeninin oluşması
IV. İnsanların ilk kez yerleşik hayata geçerek köyler kurması

A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

26. MÖ 1200'lerdeki Ege Göçleri ile MS 375'te başlayan Kavimler Göçü, farklı çağlarda ve farklı coğrafyalarda yaşanmış olmakla birlikte bazı sonuçları bakımından benzerlik gösterir.
Buna göre bu iki göç hareketinin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anadolu'da Hitit siyasi birliğinin sona ermesi B) Batı Anadolu kıyılarında İyon şehir devletlerinin kurulması C) Avrupa'da derebeylik (feodalite) düzeninin ortaya çıkması D) İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın başlamış olması E) Var olan siyasi yapıların yıkılıp yenilerinin doğması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

27. Aşağıda insanlık tarihinin ilk dönemlerine ait bazı gelişmeler verilmiştir.

I. Göbeklitepe'de anıtsal dikili taşlı yapıların inşa edilmesi
II. Sümer şehirlerinde çivi yazısının kullanılmaya başlanması
III. Çatalhöyük'te bitişik düzenli kerpiç evlerden oluşan yerleşimin kurulması
IV. Fenikelilerin harf yazısını geliştirmesi

Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) I – II – III – IV B) I – III – II – IV C) II – I – III – IV D) III – I – II – IV E) III – I – IV – II

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

28. İlk Çağ'da yaşanan göçlerin ardında iklimin değişmesi ve kuraklık, otlakların ve su kaynaklarının yetersiz kalması, nüfusun artması, kıtlık ve salgın hastalıklar, boylar arasındaki mücadeleler ve komşu güçlerin baskısı gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre İlk Çağ göçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçler yalnızca iklim koşullarındaki değişmelerin bir sonucudur. B) Göçlerin tek belirleyicisi geçim sıkıntısı, yani ekonomik kaygılardır. C) Göçler devletlerin önceden aldığı planlı kararlarla başlatılmıştır. D) Göçler doğal, toplumsal ve siyasi etkenlerin ortak sonucudur. E) Göçe katılan toplulukların tamamı savaşarak yer değiştirmiştir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

29. Sümerlerde Ur, Uruk ve Lagaş gibi yerleşmelerin her biri kendi tapınağına, kendi yöneticisine ve kendi ordusuna sahip bağımsız birer siyasi birimdi. Akkad Kralı Sargon ise bu birimleri askerî güçle tek bir yönetim altında toplamış, farklı dilleri konuşan toplulukları aynı merkeze bağlamıştır.

Buna göre Sargon'un gerçekleştirdiği değişim, siyasi örgütlenme bakımından aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

A) Şehir devleti yapısından imparatorluk yapısına geçilmesi B) Teokratik yönetimin yerini oligarşik yönetimin alması C) Egemenliğin kaynağının halk iradesine dayandırılması D) Siyasi birimlerde ordunun ilk kez oluşturulmaya başlanması E) Kabile örgütlenmesinden yerleşik yaşam düzenine geçilmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

30. Sümer çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifi yüzlerce ayrı işaret içerirken Fenikelilerin geliştirdiği yazı sistemi yirmi iki harften oluşuyordu. Bu yazı, Akdeniz ticareti yoluyla önce Yunanlılara, oradan da Latin dünyasına ulaşmıştır.

Bu bilgilere göre harf yazısının en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazının ilk kez kayıt tutma amacıyla kullanılmasını sağlaması B) Devletlerin yazılı hukuk kurallarını ilk kez oluşturmasına imkân vermesi C) Tarih Çağları'nın başlangıcını daha erken bir tarihe taşıması D) Yazının öğrenilmesini kolaylaştırarak yaygınlaşmasına zemin hazırlaması E) Ticari faaliyetlerin ilk kez kayıt altına alınmasını mümkün kılması

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsanlığın İlk İzleri - Yazının İcadı

31. Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe'de, üzeri hayvan kabartmalarıyla bezenmiş T biçimli dikili taşlardan oluşan anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda alanda tarıma, evcil hayvana ya da sürekli konuta ilişkin bir bulguya rastlanmamış; yapıların avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklarca inşa edildiği anlaşılmıştır.

Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretime ilk kez Anadolu'da geçildiği B) Anıtsal yapıların ancak artı ürün biriktiren toplumlarca kurulabildiği C) Örgütlü ortak emeğin yerleşik tarım toplumundan önce de görülebildiği D) Avcı ve toplayıcı toplulukların inanç dünyasının bulunmadığı E) Yazının Neolitik Dönem'de kayıt aracı olarak kullanıldığı

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

32. Mısır'da ölümden sonraki yaşama duyulan inanç bedenin bozulmadan korunmasını zorunlu kılmış, Nil'in her yıl taşıp çekilmesi tarla sınırlarının yeniden ölçülmesini gerektirmiş, taşkının hangi mevsimde başlayacağının önceden bilinmesi ihtiyacı ise gök gözlemlerini yaygınlaştırmıştır.
Bu bilgilerden hareketle Mısır uygarlığı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bilimsel çalışmaların yalnızca rahip sınıfının denetiminde yürütüldüğü B) Ölümden sonraki yaşam inancının komşu havzalardan alındığı C) Tarımsal üretimin yerini zamanla deniz ticaretinin aldığı D) Yazının gök cisimlerinin hareketini kaydetmek için icat edildiği E) Bilgi üretiminin inanç ve günlük yaşam gereksinimlerinden doğduğu

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

33. Lagaş kralı Urukagina'nın çıkardığı ve bilinen en eski yazılı yasalar kabul edilen düzenlemeler, borcu yüzünden özgürlüğünü yitirenlerin ve güçsüzlerin korunmasını amaçlıyordu. Yaklaşık altı yüzyıl sonra Babil kralı Hammurabi'nin hazırlattığı kanunlar ise ceza belirlerken suçlunun ve zarar görenin toplumsal konumunu gözetiyor, cezayı tanrı buyruğuna değil kralın otoritesine dayandırıyordu.
Bu bilgilere göre,
I. Mezopotamya'da yazılı hukuk geleneğinin kesintisiz biçimde geliştiği,
II. Hammurabi Kanunları'nda toplumsal eşitliğin sağlandığı,
III. Yasaların, devlet gücünün toplum üzerindeki yaptırımını artırdığı,
IV. Hukuk kurallarının dinsel dayanağından uzaklaşmaya başladığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

34. Bir siyasi yapının devlet sayılabilmesi için sınırları belli bir ülkeye, bu ülkede sürekli yaşayan bir insan topluluğuna, bu topluluk üzerinde başka bir güce bağlı olmayan bir otoriteye ve bu otoriteyi işleten kurumlara sahip olması gerekir.

Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde devletin unsurlarından biri eksik kalmıştır?

A) Bir ülkede yaşayan halkın vergi toplayan ve yargılayan görevlileri kendi içinden seçmesi B) Yerleşik bir halkın uyacağı yazılı kuralların rahip sınıfınca belirlenmesi C) Sınırları belli bir ülkede yönetimin babadan oğula geçen bir kralca yürütülmesi D) Bir topluluğun aldığı yönetim kararları için komşu krallığın onayına ihtiyaç duyması E) Bir ülkede yönetim işlerinin yaşlılardan oluşan bir meclisçe yürütülmesi

AYT Sosyal Bilimler-2 · İlk Çağ'da Başlıca Medeniyet Havzaları

35. Hindistan'da toplum, doğuştan gelen ve arasında geçiş yapılamayan sınıflara ayrılmış; bu sınıflar arasında evlenmek ve meslek değiştirmek yasaklanmıştır. Çin'de ise kuzeyden gelen göçebe akınlarına karşı yüzyıllar boyunca büyük bir savunma duvarı örülmüş, ipeğin yapım tekniğinin ülke dışına çıkarılması yasaklanmıştır.
Bu bilgilere dayanarak iki uygarlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İkisinde de tek tanrılı inanç anlayışının benimsendiği B) İkisinde de ticaretin ekonomik yaşamdan tümüyle çıkarıldığı C) İkisinin de kapalılığı bir korunma yolu olarak benimsediği D) İkisinin de merkezî yönetimi bırakıp şehir devletlerine dayandığı E) İkisinin de göçlerin etkisinden uzak bir bölgede geliştiği

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

36. Sparta'da yönetim iki kral, soylulardan oluşan Gerusia adlı meclis ve beş eforun elindeydi; halk meclisinin yetkisi ise önüne getirilen kararları kabul ya da reddetmekle sınırlıydı. Atina'da Kleisthenes'in düzenlemelerinden sonra yasa önerileri, soy bağına göre değil oturulan bölgeye göre oluşturulan birimlerden gelen yurttaşların katıldığı mecliste görüşülmeye başlanmıştır. Ancak bu meclise kadınlar, köleler ve şehre sonradan yerleşenler katılamıyordu.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Sparta'da siyasi yetki dar bir zümrenin elinde toplanmıştır. B) Atina'da siyasi katılımın ölçütü değiştirilmiştir. C) Atina'daki katılım şehirde yaşayanların tamamını kapsamamaktadır. D) Atina'da yöneticiler yargılama yetkisini bütünüyle yitirmiştir. E) Sparta'da halk meclisi karar sürecinin tümüyle dışında değildir.

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

37. Orta Asya'dan doğuya ve güneye, yani Çin ve Hindistan gibi kalabalık nüfuslu ve köklü yerleşik kültürlerin bulunduğu bölgelere göç eden Türk boyları zamanla dillerini ve kültürel özelliklerini büyük ölçüde yitirmiştir. Buna karşılık batıya yönelen boylar gittikleri bölgelerde kendi siyasi ve kültürel varlıklarını uzun süre sürdürebilmiştir.
Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Göç edilen bölgelerin nüfus ve kültür ağırlığının farklı olması B) Batıya göç eden boyların anayurtla bağlantılarını sürdürebilmiş olması C) Doğuya göç eden boyların gittikleri bölgelerde devlet kuramamış olması D) Batıya göç eden boyların yerleşik hayata hiç geçmemiş olması E) Göç yönünün tümüyle iklim koşullarına göre belirlenmiş olması

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

38. Bir höyükte yapılan kazıda alttan üste doğru şu bulgulara ulaşılmıştır:

En alt katman: Taş uçlu av aletleri ve geçici barınak izleri
Orta katman: Tahıl ambarları, çanak çömlek fırınları, birbirinden farklı büyüklükte konutlar
Üst katman: Surla çevrili bir tapınak, mühür baskılı kil etiketler, değerli maden içeren mezarlar

Bu tabakalanmaya dayanarak yerleşimle ilgili,

I. Üretim fazlası ortaya çıkmıştır.
II. Toplumda servet farkı belirginleşmiştir.
III. Merkezî bir krallık kurulmuştur.
IV. Yönetim yetkisi babadan oğula geçmektedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 · İnsan ve Göç

39. Bir topluluğun yurdunu terk etmesi, boşalan alanın çevredeki başka topluluklarca doldurulmasına yol açar. Orta Asya'da batıya çekilen bir boyun ardından komşu boyların onun otlaklarına yerleşmesi, bu boyların da bir süre sonra yer değiştirmek zorunda kalması buna örnektir.
Bu bilgilere göre göç hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Göçlerin etkisi yalnızca yerleşilen yeni bölgeyle sınırlı kalmaktadır. B) Bir göç, terk edilen bölgeyi değiştirip yeni göçleri tetikleyebilir. C) Göçler ancak devletlerin zorlamasıyla gerçekleşebilen hareketlerdir. D) Göç eden topluluklar eski yurtlarıyla bütün bağlarını koparmaktadır. E) Göç sonrasında boşalan bölgeler uzun süre boş ve sahipsiz kalmaktadır.

AYT Sosyal Bilimler-2 · Kabileden Devlete

40. Hitit Devleti'nde kral aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahipti. Bununla birlikte soylulardan oluşan Pankuş adlı meclis, kralın ve kraliçenin yargılanabilmesine ve tahta geçiş düzeninin denetlenmesine imkân veriyordu. İmparatorluk Dönemi'nde ise kralın yetkileri genişlemiş, Pankuş'un etkisi azalmıştır.

Bu bilgilere göre,

I. Kralın yetkisi başlangıçta sınırsız değildir.
II. Yönetimde soylu sınıfın siyasi ağırlığı vardır.
III. Yetki dağılımı zamanla merkez lehine değişmiştir.
IV. Yönetim biçimi krallıktan site devletine dönüşmüştür.

yargılarından hangileri söylenebilir?

A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV

AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme

AYT Sosyal Bilimler-2 — Gerçek Deneme

Cevap Anahtarı