Osmanlı Devleti'nde Demokratikleşme Hareketleri

1. 1908'de İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne bağlı bazı subayların Rumeli'de silahlı direnişe geçmesi üzerine II. Abdülhamit, otuz yıldır işletilmeyen Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymuş ve Meclis-i Mebusan yeniden açılmıştır. Yapılan seçimlerle oluşan mecliste farklı dinî ve etnik kökenlerden mebuslar yer almış; bu dönemde farklı görüşleri savunan siyasi partiler de kurulmuştur.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projeleri

2. Bir bölgesel gelişme projesi, ekonomisi büyük ölçüde taşkömürü madenciliğine ve demir-çelik sanayisine dayanan; bu sektörlerde istihdamın azalmasıyla işsizliğin ve dışarıya göçün arttığı, sanayi kaynaklı hava kirliliğinin de belirgin olduğu bir alanda uygulanmaktadır.

Aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu projenin temel amacıyla EN AZ uyumludur?

Fetihlerden Savunmaya

3. Osmanlı-Rus ilişkilerinde XVIII. yüzyılın ilk yarısında şu gelişmeler yaşanmıştır: 1711'de Prut'ta Rus ordusu kuşatılmış ve Azak geri alınmıştır. 1724'te iki devlet, karışıklık içindeki İran'da nüfuz alanlarını belirleyen bir antlaşma imzalamıştır. 1736'da Rusya'nın Azak'a saldırmasıyla başlayan savaş ise 1739 Belgrad Antlaşması'yla sona ermiştir.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Atatürk İlkeleri-Siyasi ve Hukuk Alanındaki Gelişmeler

4. 1926 yılında hukuk alanında yapılan düzenlemelerle hukuk birliği sağlanmış ve hukuk sistemi laik bir temele oturtulmuştur. Bu süreçte bazı kanunlar, farklı Avrupa ülkelerinin kanunları örnek alınarak hazırlanmıştır.

I. Türk Medeni Kanunu
II. Türk Ceza Kanunu
III. Borçlar Kanunu

Bu kanunların örnek alındığı ülkeler, verilen sıraya göre aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Osmanlı Toprak Sistemi - Lonca Teşkilatı-Vakıflar

5. Osmanlı şehirlerinde vakıf yoluyla kurulan bir külliyede bazı yapılar halka hizmet sunar, bazı yapılar ise kiraya verilerek ya da işletilerek elde edilen gelirle hizmet yapılarının giderlerini karşılardı. Böyle bir külliyede şu yapılar bulunmaktadır:

Cami · Medrese · Sıbyan mektebi · İmaret · Darüşşifa · Kütüphane · Han · Hamam · Arasta · Bedesten

Bu yapılardan kaç tanesi gelir kaynağı olarak değil, giderleri vakıf gelirlerinden karşılanan hizmet yapısı olarak kurulmuştur?

Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu ve İlk Fetihleri

6. Orhan Bey Dönemi'nde Bursa'nın beyliğin merkezi yapılmasının ardından yaşanan bazı gelişmeler aşağıda karışık olarak verilmiştir:

I. İznik'in fethedilmesi
II. Karesi Beyliği topraklarının Osmanlı'ya katılması
III. Maltepe (Palekanon) Savaşı'nın kazanılması
IV. İzmit'in fethedilmesi

Bu gelişmelerin oluş sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Osmanlı Devleti'nde İsyanlar ve Düzeni Koruma Çalışmaları

7. 1622'de İstanbul'da çıkan bir kapıkulu isyanında II. Osman tahttan indirilip öldürüldü. Kısa süre sonra Erzurum Beylerbeyi Abaza Mehmet Paşa, padişahın öldürülmesinden yeniçerileri sorumlu tuttuğunu açıklayarak bölgesindeki yeniçerilere karşı harekete geçti ve uzun süre merkezin denetimi dışında kaldı.

Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Dünyanın Muhteşem Gücü Osmanlı

8. 1533'te Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında imzalanan antlaşmaya göre Avusturya arşidükü, protokolde Osmanlı padişahına değil Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştır. Aynı antlaşmayla Macaristan'ın yönetimi Osmanlı'nın desteklediği krala bırakılmıştır.

Bu düzenlemeler aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projeleri

9. Türkiye'de uygulanan bazı bölgesel kalkınma projeleri ve bu projelere yüklenen temel amaçlar aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Zonguldak-Bartın-Karabük Projesi — Taşkömürü madenciliğine ve demir-çelik sanayisine bağımlı bölge ekonomisinin farklı sektörlerle çeşitlendirilmesi
II. Konya Ovası Projesi — Yeraltı suyu aşırı çekilen kapalı havzaya başka bir havzadan su aktarılması ve tasarruflu sulamanın yaygınlaştırılması
III. Doğu Anadolu Projesi — Yayla turizminin geliştirilmesi ve dar kıyı şeridi ile iç kesimler arasındaki ulaşımın iyileştirilmesi
IV. Güneydoğu Anadolu Projesi — Fırat ve Dicle'nin su ve toprak kaynaklarının enerji üretimi ve sulama amacıyla geliştirilmesi

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler

10. Osmanlı Beyliği'nin ilk düzenli birlikleri olan yaya ve müsellemler barış zamanında kendilerine verilen toprakları işler, sefer çağrısı geldiğinde orduya katılırdı. Rumeli'deki fetihler genişleyip seferler hem uzadıkça hem de merkezden uzak bölgelere yöneldikçe, yılın büyük bölümünü toprağının başında geçirmek zorunda olan bu askerler ordunun asıl vurucu gücü olmaktan çıktı. I. Murad Dönemi'nden itibaren kurulan, padişaha doğrudan bağlı ve sürekli silah altında tutulan Kapıkulu Ocakları öne geçti; yaya ve müsellemler ise zamanla yol açma, ağırlık taşıma gibi geri hizmetlerde kullanıldı.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Yerleşme Özellikleri ve Şehirler

11. Varsayımsal N şehrinin nüfusu 500 000, yerleşim alanı 250 km²'dir. 15 yıl sonra şehrin nüfusu 1 200 000'e çıkmış, yerleşim alanı da çevredeki tarım arazilerine doğru genişleyerek 400 km²'ye ulaşmıştır.

Buna göre bu dönemde şehrin yerleşim alanındaki nüfus yoğunluğu kilometrekarede kaç kişi artmıştır?

20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

12. 1908 yazında İngiltere ve Rusya hükümdarlarının Reval'de bir araya gelerek Makedonya'ya ilişkin ıslahat konusunu görüşmeleri, Rumeli'deki Osmanlı subayları arasında bölgenin elden çıkacağı kaygısını artırmıştır. Kısa süre sonra İttihat ve Terakki'ye bağlı bazı subaylar Rumeli'de silahlı birliklerle dağa çıkmış; II. Abdülhamit, Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koyduğunu açıklamak zorunda kalmıştır.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ülkelerin Sanayileşme Süreci ve Tarım-Ekonomi İlişkisi

13. Varsayımsal bir ülkede çalışan nüfus 20 yıl içinde 20 milyondan 30 milyona çıkmış, tarımda çalışanların toplam çalışan nüfus içindeki payı ise %60'tan %30'a düşmüştür. Aynı dönemde tarımda makineleşme ve sulama yaygınlaşmış, ülkenin toplam tarımsal üretimi %20 artmıştır.

Buna göre bu dönemde tarımda çalışan kişi başına düşen tarımsal üretim yüzde kaç artmıştır?

Nüfus Politikaları ve Türkiye Nüfusunun Geleceği

14. Bir ülkede nüfusa yönelik olarak uygulanan bazı önlemler şunlardır:

• Zorunlu eğitim süresinin uzatılması
• Üçüncü çocuktan itibaren ailelere nakit doğum yardımı yapılması
• Mesleki ve teknik eğitimin yaygınlaştırılması
• Çok çocuklu ailelere vergi indirimi sağlanması
• Okuma yazma bilmeyen yetişkinler için kurslar açılması
• Doğum sonrası ebeveyn izinlerinin uzatılması
• Doğum kontrol yöntemlerinin ücretsiz dağıtılması

Bu önlemlerden kaç tanesi doğrudan nüfusun niteliğini artırmaya yöneliktir?

Stratejik Siyaset ve Dünya Gücü Olan Osmanlı Devleti

15. 1571'de Kıbrıs'ın fethi üzerine kurulan Haçlı donanması, aynı yıl İnebahtı'da Osmanlı donanmasını büyük ölçüde yakmıştır. Osmanlı ertesi yıl donanmasını yeniden kurmuş; 1573'te Venedik ile yapılan antlaşmayla Kıbrıs Osmanlı'da kalmış ve Venedik savaş tazminatı ödemeyi kabul etmiştir.

I. İnebahtı yenilgisi, Osmanlı'nın Akdeniz'deki etkinliğini kalıcı olarak sona erdirmemiştir.
II. Osmanlı Devleti, kısa sürede büyük bir donanma kurabilecek mali ve teknik güce sahiptir.
III. Haçlı ittifakı, İnebahtı zaferinden sonra Kıbrıs'ı geri almıştır.
IV. Venedik, İnebahtı'daki Haçlı zaferini savaşın sonucuna yansıtamamıştır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?

Nüfus Politikaları ve Türkiye Nüfusunun Geleceği

16. Varsayımsal bir projeksiyona göre L ülkesinin nüfusunun yaş gruplarına dağılımı (milyon kişi) şöyledir:

• Bugün: 0-14 yaş 18, 15-64 yaş 60, 65 ve üzeri yaş 9
• 30 yıl sonra: 0-14 yaş 15, 15-64 yaş 60, 65 ve üzeri yaş 21

Bağımlı nüfus oranı, 0-14 ile 65 ve üzeri yaş gruplarının toplamının 15-64 yaş grubuna oranının 100 ile çarpımıyla hesaplanmaktadır.

Buna göre 30 yıl içinde L ülkesinin bağımlı nüfus oranı kaç puan artar?