AYT Türk Dili ve Edebiyatı — Gerçek Deneme — Çalışma Kağıdı

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

1. Gönüldaş bağrında bir ateş yanar
Ayrılık yarası derinden kanar
Yıllardır gurbette günleri anar
Ne zaman varırım bilmem sonuna

Son dörtlüğünde şairin takma adının anıldığı bu tür kullanımla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Divan şairinin beytin ilk dizesinde adını anmasına tapşırma denir. B) Tapşırma, yalnızca gazelin son beytinde karşımıza çıkan bir uygulamadır. C) Halk şairinin takma adını son dörtlükte anmasına tapşırma denir. D) Mahlas, şairin gerçek adının kısaltılarak kullanılan biçimidir. E) Bir şiirde mahlas geçiyorsa o şiirin nazım biçimi gazeldir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

2. Edebiyatın güzel sanatlar içindeki yerini belirleyen temel ölçüt, kullandığı malzemedir.

Buna göre edebiyatı resim, heykel ve müzikten ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Duygu ve düşünceleri estetik bir biçimde okura iletmeyi amaçlaması B) Ortaya koyduğu ürünlerde özgünlüğün aranması C) Malzemesinin, kendisi de anlam taşıyan bir dizge olan dil olması D) İnsanın iç dünyasını dışa vurmasına imkân tanıması E) Ortaya çıktığı dönemin toplumsal koşullarından etkilenerek biçimlenmesi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, ağırlıklı olarak dil ötesi (üst dil) işleviyle kullanılmıştır?

A) Ege kıyılarında zeytin ağacı, iç kesimlere göre daha yaygın yetiştirilir. B) Bir sözcüğün cümledeki görevine dil bilgisinde "öge" adı verilir. C) Yağmur bastırmadan çamaşırları balkondan içeri alın lütfen. D) Şu bahçenin kokusu insanın içini nasıl da açıyor böyle! E) Beni duyabiliyor musun, hat arada bir kesiliyor sanki.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

4. Edebî metinlerde yer alan kişi, mekân ve olaylar gerçek hayattan izler taşısa da gerçeğin kendisi değildir; yazar, gerçeği kendi tasarımı doğrultusunda yeniden kurar.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi bu anlayışla BAĞDAŞMAZ?

A) Yazar yaşadığı dönemin gerçekliğinden beslenir, ancak onu olduğu gibi aktarmak zorunda değildir. B) Kurmaca kişiler, gerçek insanlardan alınan özelliklerin yazarca birleştirilmesiyle oluşturulabilir. C) Bir romandaki mekân, gerçek bir kentin adını taşısa bile metin içinde yeniden anlamlandırılır. D) Metnin inandırıcılığı, dış dünyaya uygunluğundan çok kendi iç tutarlılığıyla ölçülür. E) Bir olayın edebî değeri, gerçekte yaşandığının belgelerle kanıtlanmasına bağlıdır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

5. Bir tren geçti
Camlarında akşam vardı
Uzun uzun baktım ardından
Sonra sustum

Bu dizelerin biçim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Dizelerin hece sayıları eşit olmadığından serbest ölçüyle yazılmıştır. B) Dört dizeden oluştuğu için nazım birimi dörtlüktür. C) Hece sayıları belirli bir kalıbı izlediğinden hece ölçüsü kullanılmıştır. D) Dize sonlarındaki ses benzerlikleri çapraz uyak oluşturmuştur. E) Açık ve kapalı heceler düzenlendiğinden aruz ölçüsü kullanılmıştır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

6. Nazım biçimi ile nazım türü ayrımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Koçaklama bir nazım biçimi, koşma ise bir nazım türüdür. B) Semai ile güzelleme, aynı ölçüte göre adlandırılmış iki nazım biçimidir. C) Nazım türü, şiirin birim, ölçü ve uyak düzenine göre yapılan adlandırmadır. D) Bir şiir, aynı anda hem nazım biçimi hem nazım türü adıyla anılamaz. E) Gazel bir nazım biçimi, mersiye ise bir nazım türüdür.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

7. Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetmenin (teşbihin) dört ögesi de bulunmaktadır?

A) Ömrüm rüzgârdır, savrulup gider bir gün. B) Yüreği çelik kadar sert dururdu her acıya. C) Gözlerin bir deniz gibiydi o akşam. D) Dağlar susmuş, ova uykuya yatmıştı. E) Sabah, altın saçlarını serdi denizin üstüne.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

8. I. Dalın ucundan havalandı bir kuş
Gözümde birikti bir damla yaş
II. Dağların ardında eriyordu kar
Bu yolun sonunda bir umudum var
III. Sabah olmadan uyanmıştı şehir
Gürültüsüyle doldu bütün şehir
IV. Defterin ilk sayfasına bunu yaz
Ne bahar kaldı ömrümde ne yaz
V. Köyün önünden geçiyordu ırmak
Yolcuya gölge veren tek durak

Numaralanmış dize çiftlerinin hangisinde cinaslı uyak kullanılmıştır?

A) I B) II C) III D) IV E) V

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

9. Aşağıdaki dizelerin hangisinde açık istiare vardır?

A) Konuşmacı bir aslan gibi gürledi kürsüde. B) Yağmur, pencereme parmaklarıyla vurdu bütün gece. C) Bütün salon ayağa kalktı, alkış uzun sürdü. D) Rüzgâr, 'geç kaldın' dedi kulağıma usulca. E) Kürsüdeki aslan, salonu bir anda susturdu.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

10. I. Sessiz sokaklarda süzülen bir ses
II. Uzun uykularda umudu unuttum
III. Karlı kayalarda kırık bir kanat

Numaralandırılmış dizelerdeki ahenk öğeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) I. dizede asonans, II. dizede aliterasyon vardır. B) I. dizede aliterasyon, II. dizede asonans vardır. C) II. dizede hem aliterasyon hem asonans vardır. D) III. dizede yalnızca asonans vardır. E) I. ve III. dizelerde yalnızca ünlü yinelemesi vardır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

11. Aşağıdaki dizelerin hangisinde teşhis (kişileştirme) sanatı vardır?

A) Menekşeler utancından başını öne eğdi. B) Sesi bir kaval gibi ince ve uzundu. C) Bütün sınıf sınav sonucunu merakla bekliyordu. D) Ellerin buz gibi soğuktu o akşam. E) Ağladı; gözyaşları yastığı boydan boya ıslattı.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

12. Kapının önünde duran o çınar
Yaz boyu gölgesini bize verdi
Kışın da dallarını göğe gerdi
Şimdi yalnız kalmış, sessizce anar

Bu dörtlüğün uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Birinci dize ikinciyle, üçüncü dize dördüncüyle uyaklıdır; düz uyak vardır. B) Birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır; çapraz uyak vardır. C) Birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır; sarma uyak vardır. D) Yalnızca ikinci ve üçüncü dizeler uyaklıdır; öbür dizeler uyaksızdır. E) Dört dizenin de sonu aynı sesle bittiği için düz uyak vardır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

13. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tevriye sanatı vardır?

A) Bağa dolu yağdı, testiler dolu döndü. B) Yaşımı sorma; gözlerimden okunur zaten. C) Yürü, yürü; yolun sonunda bir ışık var elbet. D) Kırdan geçtim, saçıma kır düşmüş gördüm. E) Dağı delen o âşık gibi yorgunum bugün.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

14. Aşağıdaki metin parçalarının hangisinde dil, ağırlıklı olarak şiirsel (sanatsal) işleviyle kullanılmıştır?

A) Akşam, kentin üstüne eski bir şal gibi çöktü, sokaklar sustu. B) Nisan, haziran, eylül, kasım; otuz gün sürer bu dört ay, unutma. C) Bu türküde geçen "yâr" sözcüğü, "sevgili" anlamında kullanılmıştır. D) Yarın sabah dokuzda kütüphanenin önünde buluşalım, geç kalmayın. E) Kentin nüfusu son on yılda yüzde on iki oranında artmıştır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tariz (iğneleme) sanatı vardır?

A) Onun kapısı yıllardır hiçbir yolcuya kapanmamıştır. B) Bu adamın sırtı yere gelmez, bunu herkes bilir. C) Sıfır alan çocuğa 'Aferin, yine parladın!' dedi. D) Ağladı ağladı, gözyaşları ırmak olup denize aktı. E) Kimseye eyvallahı yoktur onun, dimdik yürür.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

16. Akşam serinliği çökmüştü bağlara
Islak bir sis inmişti karşı dağlara

Bu dizelerin sonundaki ses ve ek benzerliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) "-ağlara" bölümünün tamamı zengin uyaktır; dizelerde redif yoktur. B) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ağ" sesleri tam uyaktır. C) "-lara" rediftir, ondan önceki "-ğ" sesi yarım uyaktır. D) "-a" rediftir, ondan önceki "-ğlar" sesleri zengin uyaktır. E) "-ara" rediftir, ondan önceki "-ağl" sesleri zengin uyaktır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad aktarması (mecaz-ı mürsel) yapılmıştır?

A) Kapıdan içeri bir ay doğdu, herkes sustu. B) Ağaçlar, rüzgârda saçlarını savurdu bütün gün. C) Sesi eski bir çan gibi çınladı odada. D) Bütün köy, düğün için meydanda toplanmıştı. E) O gün elini taşın altına koymaktan çekinmedi.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

18. Edebî eserler, ele aldıkları konu gereği başka bilim dallarının verilerinden yararlanır.

Buna göre,

I. Bir romanda kahramanın çocukluk yıllarında yaşadığı korkuların ileriki davranışlarındaki izlerinin çözümlenmesi
II. Bir tiyatro oyununda köyden kente göçün aile yapısında yarattığı çözülmenin işlenmesi
III. Bir destanda bir boyun yurt değiştirme sürecinin olay örgüsüne kaynaklık etmesi

durumlarında edebiyatın ilişkilendiği bilim dalları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

A) Psikoloji – Sosyoloji – Tarih B) Sosyoloji – Psikoloji – Tarih C) Psikoloji – Tarih – Sosyoloji D) Felsefe – Sosyoloji – Tarih E) Sosyoloji – Felsefe – Psikoloji

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

19. Aşağıdaki dizelerin hangisinde hüsn-i talil sanatı vardır?

A) Ah edince dağlar yerinden oynadı, taşlar yürüdü. B) Rüzgâr, camda sabaha kadar ağladı durdu. C) Gökyüzü kurşun renkli bir çadır gibiydi o gün. D) Yapraklar, sen gittin diye sarardı bu güz. E) Gülüşünde hüzün, hüznünde bir bahar vardı.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir Bilgisi 1

20. Yüreğimde tütüp duran dumandır
Bu hasret bana kalan tek zamandır

Ne varsa yitirdim bir bir yollarda
Şimdi tek dileğim senden amandır

Bu şiirin nazım birimi ve uyak örgüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Nazım birimi beyittir; ilk beyitin iki dizesiyle son dize aynı sesle uyaklıdır. B) Nazım birimi beyittir; her iki beyitte de dizeler kendi arasında uyaklıdır. C) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize üçüncüyle, ikinci dize dördüncüyle uyaklıdır. D) Nazım birimi dörtlüktür; birinci dize dördüncüyle, ikinci dize üçüncüyle uyaklıdır. E) Nazım birimi benttir; dört dizenin de sonu aynı ses grubuyla bitmektedir.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

21. (I) Ah, şu dağların ardında batan güneşi bir görseniz!
(II) Bu bölgede sonbaharda güneş, ortalama 18.30'da batar.
(III) "Gurup" sözcüğü, güneşin batışı anlamına gelir.
(IV) Fotoğraf çekmek isteyenler tepeye en geç bir saat önce çıksın.
(V) Alo, beni duyabiliyor musunuz, rüzgârdan sesiniz kesiliyor.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde dil, alıcıyı harekete geçirme işleviyle kullanılmıştır?

A) I B) II C) III D) IV E) V

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

22. HÜSNÜ — (Kapıya doğru bir adım atar, sonra durur.) Anahtarı masaya bırakıyorum, sen bilirsin.
NAZLI — (Perdeyi aralar, sokağa bakar.) Bırak dedimse gitmen gerektiğini söylemedim ki.
HÜSNÜ — Bu evde söylenmeyenler, söylenenlerden çok.

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Anlatmaya bağlı bir metinden alınmıştır; olaylar bir anlatıcı aracılığıyla aktarılmaktadır. B) Öğretici bir metinden alınmıştır; okuru bilgilendirme amacı öndedir. C) Coşku ve heyecana bağlı bir metindir; bir olay örgüsü içermemektedir. D) Göstermeye bağlı bir metinden alınmıştır; olay sahnede canlandırılmak üzere kurgulanmıştır. E) Anlatıcı, kahramanların iç dünyasını doğrudan okura aktarmaktadır.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebiyata Giriş

23. Güzel sanatlar; kullandıkları malzemeye ve algılanma biçimlerine göre işitsel (fonetik), görsel (plastik) ve dramatik (ritmik) sanatlar biçiminde sınıflandırılır.

Bu sınıflandırmaya göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Heykel — işitsel sanatlar B) Edebiyat — görsel sanatlar C) Tiyatro — dramatik sanatlar D) Mimarlık — dramatik sanatlar E) Müzik — görsel sanatlar

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · Edebî Sanatlar

24. Aşağıdaki dizelerin hangisinde telmih sanatı vardır?

A) Gözlerin dipsiz bir kuyu kadar derin ve karanlıktı. B) Hem çok yakındı hem de bir o kadar uzaktı. C) Öfkesi dinmedi, ağzını bir daha açmadı. D) Yıllar, bir kuyu gibi yuttu bütün umutları. E) Kuyudan çıkıp sultan olanın sabrı yok bende.

AYT Türk Dili ve Edebiyatı — Gerçek Deneme

AYT Türk Dili ve Edebiyatı — Gerçek Deneme

Cevap Anahtarı