TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 03 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 03

1. Sanatçı, ilk yapıtından itibaren dilin imkânlarını zorlayarak "yerleşik kalıpların dışına çıkma" çabasını sürdürdü. Bu yaklaşımı sayesinde edebiyat dünyasında kendine özgü bir alan açtı.
Bu parçadaki "yerleşik kalıpların dışına çıkma" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Geçmişin estetik birikimini reddederek yalnız geleceğe yönelmek B) Toplumsal sorunları aktarırken yalın ve anlaşılır bir dil tercih etmek C) Gelenekselleşmiş anlatım biçimlerinin ötesine geçerek özgünleşmek D) Eserlerinde biçimsel kaygıları içerikten daha üstün tutmaya çalışmak E) Okurun beklentilerine uygun, kolay anlaşılır yapıtlar ortaya koymak

Çözümlü Deneme 03

2. Eleştirmen, edebiyat dünyasında "göz boyamaya çalışan" metinlerin kısa sürede unutulacağını, kalıcılığın ancak derinlikli bir içerikle sağlanacağını belirtir.
Bu parçadaki "göz boyamaya çalışan" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sahte bir etkileyicilikle yüzeysel bir ilgi uyandırmayı hedefleyen B) Farklı konuları işleyerek okurun merak duygusunu sürekli canlı tutan C) Görsel ögeleri metnin merkezine yerleştirip dili ikincil plana atan D) Dönemin siyasi gelişmelerini tarafsız biçimde aktarmaktan kaçınan E) Sanatlı ifadelerle yapıtın anlaşılmasını bilerek zorlaştırmaya çalışan

Çözümlü Deneme 03

3. Koşula bağlanmış bir yargı, aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

A) Yeşil alanların hızla azaldığı metropollerde yetişen bireyler, stresle baş etme konusunda yetersiz kalabiliyor. B) Doğa yürüyüşlerinin zihinsel yorgunluğu azalttığı, son yıllarda yapılan araştırmalarla ortaya konmuştur. C) Şehir hayatının getirdiği koşuşturma, insan ruh sağlığını yıpratan etkenlerin başında gelmektedir. D) Kent insanının doğayla kurduğu bağ, günümüzde giderek zayıflayan bir ilişki hâline gelmiştir. E) İnsan, gününe kısa doğa molaları eklerse zihinsel dengesini koruyabilir; çünkü bu molalar dikkati tazeler.

Çözümlü Deneme 03

4. Aşağıdaki cümlelerden hangisi kişisel görüş içermez?

A) Roman yazarı, kurmaca dünyasını inşa ederken kendi tanıklıklarından beslenmek zorundadır. B) Gözlemlerin olduğu gibi aktarıldığı anlatılar, edebiyatta belgesel roman olarak adlandırılır. C) Nitelikli bir yazar, gerçekliği düş gücü süzgecinden geçirerek yeniden biçimlendirir. D) Edebiyat tarihinin en etkileyici romanları, düş gücünü cesurca kullanan yazarlardan çıkmıştır. E) Düş gücüyle desteklenmeyen bir anlatı, ne kadar güçlü bir olaya dayanırsa dayansın kalıcı olamaz.

Çözümlü Deneme 03

5. (I) Bilim kurgu edebiyatı, geleceği öngörmekten ziyade bugünün kaygılarını yansıtan bir aynadır. (II) Yazarlar, teknolojik gelişmelere odaklanırken insan doğasının değişmeyen yanlarını sergilemeyi amaçlar. (III) Bu türün başarılı örnekleri, okuru büyüleyici bir evrene davet ederken sosyolojik sorgulamalar yapmayı da ihmal etmez. (IV) Geleceği konu edinen yapıtlar, günümüz dünyasını eleştirmede diğer türlere göre daha esnek bir alan sunar. (V) Son yıllarda kaleme alınan metinler, çevre felaketlerini merkeze alarak insanlığı bekleyen tehlikelere dikkat çekmektedir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmıştır?

A) I. cümlede B) II. cümlede C) III. cümlede D) IV. cümlede E) V. cümlede

Çözümlü Deneme 03

6. Müzelerin temel işlevi, nesneleri koruyup sergilemenin ötesine geçmiştir. Günümüzde çağdaş müzecilik anlayışı, ziyaretçiyi pasif bir izleyici konumundan çıkarıp serginin etkin bir parçası hâline getirmeyi hedefler. Teknolojik imkânların sergi alanlarına dâhil edilmesi, geçmişin bilgisiyle bugün arasında dinamik bir bağ kurulmasını sağlar. Ziyaretçi, nesneyle kurduğu bu etkileşim sayesinde anlatının nesnesi değil, anlamı üreten öznesi konumuna yükselir. Böylece müze, nesnelerin saklandığı sessiz bir depodan ziyade, düşüncelerin tartışıldığı canlı bir öğrenme alanına dönüşür.
Bu parçada çağdaş müzecilikle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine değinilmiştir?

A) Ziyaretçiyi öğrenme sürecine dâhil ederek bilgi üretiminde etkin kıldığına B) Eserlerin korunması hususunda geleneksel yöntemleri tamamen terk ettiğine C) Teknolojik yenilikleri sergilemeyi tek amaç edinen mekânlara dönüştüğüne D) Geçmiş dönemlere ait bilgilerin doğruluğunu sorgulamayı temel amaç edindiğine E) Ziyaretçi sayısını artırmak amacıyla eğlenceli etkinliklere odaklandığına

Çözümlü Deneme 03

7. Fotoğraf, dünyayı olduğu gibi kaydeden tarafsız bir araç olarak görülmüştür uzun süre. Oysa kadrajı belirleyen, ışığı seçen ve anı donduran fotoğrafçı, gerçekliğe kendi yorumunu katar. Vizörden bakan göz, nesnel bir veri toplayıcı değil; kültürel birikimi, duyguları ve estetik tercihleri olan bir öznedir. Bu yüzden aynı manzaraya bakan iki farklı fotoğrafçının karesi, bambaşka dünyaları anlatır bize. Fotoğraf sanatı, dış dünyayı bire bir yansıtmaktan ziyade, yazarın gerçekliği kendi bakış açısıyla yeniden kurgulamasıdır.
Bu parçanın yazarının aşağıdakilerden hangisini söylemesi beklenemez?

A) Fotoğraf karesi, fotoğrafçının zihinsel süzgecinden geçmiş bir kurgu ürünüdür. B) Aynı mekân, farklı sanatçıların elinde bambaşka anlamlar kazanabilir. C) Fotoğraf makinesi, nesnel gerçekliği müdahalesiz biçimde aktaran bir araçtır. D) Sanatçının estetik anlayışı, fotoğraftaki anlam dünyasını doğrudan etkiler. E) Görsel sanatlarda büsbütün tarafsız bir aktarımdan söz etmek mümkün değildir.

Çözümlü Deneme 03

8. Yapay zekâ teknolojilerinin sanat üretimine dâhil olması, yaratıcılık kavramının yeniden tartışılmasına yol açtı. Kimi çevreler, makinelerin devasa veri tabanlarını tarayarak ürettiği görselleri veya metinleri birer sanat eseri olarak nitelendiriyor. Oysa sanat, yalnızca biçimsel bir yetkinlikten ya da ögelerin uyumlu birleşiminden ibaret değildir. Sanat eserini benzersiz kılan, onun arkasındaki insani deneyim, bilinç ve duygu akışıdır. Bir algoritmaya binlerce tabloyu analiz ettirebilirsiniz ancak ona yaşanmış bir acının, duyulan bir coşkunun bıraktığı izi yükleyemezsiniz.
Bu parçaya göre yapay zekânın sanat eserleri oluşturmada yetersiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gerekli teknik donanıma ve veri işleme kapasitesine sahip olmaması B) İnsana özgü duygu, bilinç ve yaşanmışlıklardan yoksun bulunması C) Görsel ve metinsel ögeleri estetik bir uyumla birleştirememesi D) Geçmişteki sanat akımlarını yeterince iyi analiz edememesi E) Sanat eleştirmenlerinin beklentilerine yanıt verecek özgünlüğü yakalayamaması

Çözümlü Deneme 03

9. Klasik yapıtlar, yazıldıkları dönemin sınırlarını aşarak her çağda yeniden okunan metinlerdir. Ancak bir eserin klasik sayılması, onun değişmez ve donmuş bir anlam taşıdığı anlamına gelmez. Aksine, her yeni kuşak kendi toplumsal koşulları ve zihinsel bagajıyla yaklaşır bu metinlere. Böylece klasik eser, her okumada yeni anlam katmanları kazanır; okuruna sürekli taze sorular sorar. Onu zamana dirençli kılan şey, sunduğu hazır yanıtlar değil, barındırdığı bu tükenmez anlam üretme potansiyelidir.
Bu parçada klasik yapıtlarla ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine varılamaz?

A) Farklı dönemlerde yeni yorumlara açık bir yapı taşıdıklarına B) Kalıcılıklarını sürekli yeni sorular gündeme getirmelerine borçlu olduklarına C) Okurun toplumsal ve düşünsel birikiminden etkilenerek anlam kazandıklarına D) Yazıldıkları çağın ötesine geçerek evrensel bir nitelik kazandıklarına E) Her dönemin okuruna kesin ve değişmez doğrular sunduklarına

Çözümlü Deneme 03

10. Tarih boyunca kentler, yalnızca insanların barındığı fiziksel mekânlar olmamış; aynı zamanda kültürün, düşüncenin ve toplumsal ilişkilerin biçimlendiği merkezler işlevi görmüştür. Bir kentin sokaklarında yürürken sadece mimari yapıları değil, o toplumun geçmişle kurduğu bağı da gözlemlersiniz. Tarihsel dokusunu koruyan şehirler, sakinlerine bir aidiyet duygusu ve tarihsel derinlik kazandırır. Rant uğruna kimliğini kaybeden kentler ise insanı yalnızlaştıran, geçmişsiz ve birörnek mekânlar yığınına dönüşür.
Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Modern mimari anlayışı kentlerin tarihsel dokusunu tamamen yok etmektedir. B) Kentler, kültürün gelişmesinde mimari yapılardan çok daha etkili bir rol oynar. C) Tarihî eserlerin korunması, kent ekonomisine uzun vadede önemli katkılar sağlar. D) Kentlerin kimliği ve tarihsel yapısı, toplumun aidiyet duygusu üzerinde belirleyicidir. E) İnsanlar, yaşam alanlarını seçerken kentlerin sunduğu sosyal imkânları ön planda tutmaktadır.

Çözümlü Deneme 03

11. Popüler kültür ürünleri, kitlelerin hızlı tüketim alışkanlıklarına hitap edecek şekilde tasarlanır. Genellikle derin bir zihinsel çaba gerektirmeyen bu ürünler, geçici bir rahatlama veya eğlence sunar. Ancak bu durum, popüler kültürün tamamen değersiz olduğu anlamına gelmez. O, üretildiği dönemin toplumsal dinamiklerini, kitlelerin kaygılarını ve beklentilerini anlamak için sosyologlara zengin bir malzeme sunar. Bugünün popüler bir şarkısı veya dizisi, geleceğin tarihçileri için dönemin zihniyet kodlarını çözen önemli bir belge niteliği taşıyabilir.
Bu parçada popüler kültürle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi vurgulanmaktadır?

A) Sanatsal değeri yüksek eserlerin kalıcı olmasını engellediği B) Üretildiği dönemin toplumsal zihniyetini yansıtan bir işlevi bulunduğu C) Tüketim toplumunun yarattığı olumsuzlukları gidermede etkili olduğu D) Gelecekte nitelikli sanat yapıtlarına dönüşecek bir potansiyel taşıdığı E) Kitleleri yönlendirmek amacıyla stratejik biçimde kullanıldığı

Çözümlü Deneme 03

12. İnternet ve dijital medyanın yaygınlaşması, bilgiye erişimi kolaylaştırırken bilginin niteliğini de tartışmalı hâle getirdi. Artık her an muazzam bir bilgi akışına maruz kalıyoruz; fakat bu durum, derinlemesine bilgi sahibi olduğumuz anlamına gelmiyor. Yüzeyde gezinmeye dayalı bu yeni okuma biçimi, zihnin odaklanma kapasitesini zayıflatıyor. Bir metni dikkatle analiz etmek yerine ekranda hızlıca kaydırarak göz gezdirmek, bilgiyi içselleştirmemizi engelliyor. Sonuçta, her konuda fikri olan ama hiçbir konuda derinlikli bilgisi bulunmayan bireyler yetişiyor.
Bu parçaya göre dijital medyanın yarattığı temel sorun aşağıdakilerin hangisidir?

A) Teknolojik altyapının yetersizliği nedeniyle bilgiye erişimin giderek kısıtlanması B) Bireylerin internet ortamında yanlış bilgiye çok daha kolay inanır hâle gelmesi C) Sosyal ilişkilerin dijitalleşmenin etkisiyle giderek zayıflaması D) Yüzeysel bilgi edinme alışkanlığının derinleşmeyi ve odaklanmayı engellemesi E) Geleneksel yayıncılık sektörünün ekonomik açıdan hızla gerilemesi

Çözümlü Deneme 03

13. Edebiyatta biyografi yazımı, belgesel gerçeklikle sanatsal kurgunun kesişim noktasında durur. Biyografi yazarı, ele aldığı kişinin yaşamını tarihsel belgelere, mektuplara ve tanıklıklara dayanarak aktarmak zorundadır. Ancak bu belgeleri kuru bir kronolojiyle sıralamak eseri edebî kılmaz. Yazar, belgenin bittiği yerde sezgilerini ve kurgu yeteneğini devreye sokarak anlatıya ruh katmalıdır. Yine de bunu yaparken nesnel gerçeklikten tamamen kopmamalı, gerçeği tahrif etmeden insan unsurunu görünür kılmalıdır.
Bu parçaya göre nitelikli bir biyografi yazarının benimsemesi gereken tutum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Belgesel gerçekliğe bağlı kalırken sanatsal kurgudan ve sezgilerden de yararlanmak B) Eserin edebî değerini artırmak adına tarihsel gerçekleri kurguya göre şekillendirmek C) Kişisel duygularını tamamen bastırarak yalnızca nesnel belgeleri sıralamak D) Ele aldığı kişinin olumsuz yönlerini gizleyerek estetik bir portre sunmak E) Tarihsel tanıklıklar yerine kendi hayal gücünü merkeze alan bir dil kullanmak

Çözümlü Deneme 03

14. Deneme türü, yazarın kendi zihinsel labirentlerinde çıktığı bir keşif yolculuğudur. Bu yolculukta yazarın amacı, okura bir düşünceyi empoze etmek ya da ona kılavuzluk etmek değildir. Yazar, kesin doğruların peşinde koşmaz; aksine kendi kuşkularını, arayışlarını ve iç hesaplaşmalarını samimiyetle kâğıda döker. Öğretici olma kaygısından uzak bu özgür söylem, okuru da düşünmeye ve kendi yanıtlarını aramaya davet eder. Bu bakımdan deneme, bitmiş bir düşünceyi değil, oluş hâlindeki bir zihinsel süreci temsil eder.
Bu parçadan hareketle deneme türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Yazarın öznel düşünce dünyasını ve kuşkularını olduğu gibi yansıttığı B) Okura kesin doğruları benimsetme gibi bir amaç taşımadığı C) Belirli bir fikri kanıtlama zorunluluğuyla kaleme alındığı D) Süreç odaklı ve özgür bir anlatım biçimine dayandığı E) Okuru kendi yanıtlarını arayan bir sorgulamaya yönlendirdiği

Çözümlü Deneme 03

15. Çevre sorunlarının çözümü, yalnızca teknolojik yeniliklere veya yasal düzenlemelere havale edilemez. Kuşkusuz sanayi tesislerinin filtre takması veya yenilenebilir enerjiye geçiş büyük önem taşır. Ancak bireylerin tüketim alışkanlıkları ve doğayla kurdukları zihinsel bağ değişmedikçe bu önlemler yetersiz kalacaktır. Doğayı, insanoğlunun hammadde deposu olarak gören zihniyet terk edilmeden kalıcı bir sürdürülebilirlik sağlanamaz. Gerçek dönüşüm, insanın doğanın efendisi değil, onun bir parçası olduğunu kavramasıyla başlayacaktır.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Teknolojik gelişmeler, çevre kirliliğiyle mücadelede başvurulacak en etkili araçtır. B) Yasal yaptırımlar artırılmadıkça sanayi kuruluşlarının doğayı koruması beklenemez. C) Çevre sorunlarının çözümü, üretim süreçlerinin tamamen durdurulmasına bağlıdır. D) Doğa sevgisinin küçük yaşlardan itibaren eğitim sistemi aracılığıyla kazandırılması gerekir. E) Çevre kirliliğiyle mücadelede temel şart, insanın doğaya bakış açısını değiştirmesidir.

Çözümlü Deneme 03

16. Eleştiri, edebiyat sisteminin sağlıklı işleyebilmesi için hayati bir işleve sahiptir. Nitelikli bir eleştiri, eser ile okur arasında köprü kurarak okuma eylemini derinleştirir. Ancak günümüzde eleştiri, ne yazık ki eser tanıtım yazılarıyla veya taraflı övgü/yergilerle karıştırılmaktadır. Bir yapıtın güçlü ve zayıf yönlerini nesnel ölçütlerle ortaya koymayan metinler, eleştiri niteliği taşımaz. Gerçek eleştirmen, yazara yol gösterirken okurun da estetik beğenisini yükseltmeyi amaçlar.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden yakınılmaktadır?

A) Eleştiri yazılarının okurlar tarafından yeterince ilgi görmemesinden ve takip edilmemesinden B) Yazarların eleştirmenlerden gelen değerlendirmelere kapalı davranmasından C) Edebiyat dergilerinde eleştiri yazılarına gereğinden az yer ayrılmasından D) Eleştirinin nesnel değerlendirmeler yerine taraflı övgü veya tanıtıma dönüşmesinden E) Eleştirmenlerin ortak estetik ölçütler oluşturmada yetersiz kalmasından

Çözümlü Deneme 03

17. Mimari yapı, inşa edildiği coğrafyanın iklim koşullarından, malzeme imkânlarından ve toplumsal yaşayışından bağımsız düşünülemez. Geleneksel konut mimarisinde kullanılan taş, ahşap veya kerpiç malzeme, sadece estetik bir tercih değildir. Bu malzemeler, yerel iklimle uyum sağlama ve doğal kaynakları verimli kullanma ihtiyacından doğmuştur. Günümüzün birörnek betonarme yapıları ise iklimsel özellikleri göz ardı ettiği için yüksek enerji tüketimine yol açmaktadır. Bu durum, mimarinin çevreyle kurduğu organik bağın kopmasının bir sonucudur.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Ahşap ve taş malzeme, her türlü iklim koşulunda betonarmeden daha dayanıklıdır. B) Modern mimari, geleneksel konut tasarımlarını tamamen örnek alarak biçimlenmelidir. C) Geleneksel mimarinin estetik değerleri modern çağda geçerliliğini yitirmiştir. D) Kentlerdeki enerji tasarrufunda belirleyici olan tek etken binaların izolasyonudur. E) Geleneksel mimaride malzeme seçimi, doğayla uyum ve işlevsellik ilkesine dayanır.

Çözümlü Deneme 03

18. Bir anlatının gücü, yazarın kelimeleri seçmedeki titizliğinde gizlidir. İyi bir yazar, metne hizmet etmeyen hiçbir süslü cümleye veya gereksiz ayrıntıya alan tanımaz. Yalınlık, sığlık anlamına gelmediği gibi aksine derin düşünceleri en berrak biçimde ifade edebilme becerisidir. Anlatımı gereksiz sözcük kalabalığından arındıran sanatçı, okuruna kendi düşüncelerini yeşertebileceği geniş bir alan bırakır. Bu yüzden büyük yapıtlar, çok şey söyleyen değil, az sözle çok şey hissettiren metinlerdir.
Bu parçaya göre başarılı bir yazınsal anlatımın temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anlatımı fazlalıklardan arındırarak duruluk ve yoğunluk sağlamak B) Süslü ve sanatlı bir dil kullanarak estetik etkiyi artırmak C) Okurun zihnini zorlayacak karmaşık metaforlara yer vermek D) Olayları ve kişileri en ince ayrıntısına kadar betimlemek E) Geleneksel anlatım kalıplarını harfiyen uygulamaya özen göstermek

Çözümlü Deneme 03

19. Günümüz eğitim anlayışında bilgiyi ezberlemek işlevini yitirmiştir. İnternet sayesinde her türlü veriye saniyeler içinde ulaşılabiliyoruz. Önemli olan, ulaşılan bu bilgiyi analiz etmek, eleştirel süzgeçten geçirmek ve yeni durumlar karşısında kullanabilmektir. Öğrencilere bilgiyi yüklemek yerine, bilgiye ulaşma yollarını ve problem çözme becerilerini öğretmek gerekir. Geleceğin dünyasında fark yaratacak bireyler, çok şey bilenler değil, bildiklerini yaratıcı biçimde işleyebilenler olacaktır.
Bu parçada vurgulanan temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnternet teknolojisinin yaygınlaşması eğitimde ezberciliği tamamen ortadan kaldırmıştır. B) Modern eğitim, bilgi depolamak yerine bilgiyi işleme ve problem çözme becerisi kazandırmalıdır. C) Öğrencilerin akademik başarısı, ulaştıkları bilgi miktarıyla doğru orantılı biçimde artar. D) Gelecekte öğretmenlik mesleği, yerini büyük ölçüde dijital öğrenme platformlarına bırakacaktır. E) Eleştirel düşünme becerisi, doğuştan gelen ve sonradan geliştirilemeyen bir özelliktir.

Çözümlü Deneme 03

20. Sanatçı, içinde yaşadığı toplumun sorunlarına gözlerini kapatamaz. Ancak onun görevi, bir politikacı veya sosyolog gibi reçeteler sunmak ya da slogan atmak da değildir. Sanatçı, toplumsal aksaklıkları estetik bir duyarlıkla görünür kılar; insana ve yaşama dair derin sorular sorar. Çözüm önermek sanatsal metnin sınırlarını aşar; eseri propaganda aracına dönüştürme riski taşır. Sanatın gücü, doğrudan yanıtlar vermesinde değil, sarsıcı sorular sorabilmesinde yatar.
Bu parçaya göre sanatçının toplumsal meseleler karşısındaki konumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toplumsal sorunlara somut çözümler üreterek halka doğrudan yol göstermeyi görev edinmek B) Toplumdan tamamen soyutlanarak yalnızca bireysel temaları ele almak C) Sorunları estetik bir dille görünür kılıp sorular sorarak farkındalık yaratmak D) Siyasi söylemleri sanat aracılığıyla geniş kitlelere duyurmaya çalışmak E) Toplumsal çatışmaları nesnel bir tarihçi tarafsızlığıyla kayda geçirmek

Çözümlü Deneme 03

21. Biyolojik saatimiz, vücudumuzun gün içindeki hormonal salınımlarını ve uyku döngüsünü düzenleyen karmaşık bir sistemdir. Gece saatlerinde salgılanan melatonin hormonu, hücrelerin yenilenmesini ve bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar. Ancak yapay ışığa ve ekranlara gece geç saatlere kadar maruz kalmak, bu hormonun salgılanmasını engeller. Düzensiz uyku alışkanlığı ise zamanla kronik yorgunluk ve odaklanma sorunlarına yol açar. Sağlıklı bir yaşam sürdürebilmek için biyolojik ritmimizle uyumlu bir günlük düzen oluşturmamız şarttır.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine varılamaz?

A) Melatonin hormonunun salgılanmasının karanlık ortamlarla yakından ilişkili olduğuna B) Yapay ışık kaynaklarının biyolojik saatin işleyişini olumsuz yönde etkilediğine C) Düzensiz uykunun zihinsel performansı ve odaklanmayı düşürebileceğine D) Biyolojik saatin vücuttaki hormonal dengeler üzerinde belirleyici bir rol oynadığına E) Gece saatlerinde ekran kullanımının yasayla sınırlandırılması gerektiğine

Çözümlü Deneme 03

22. Öykü yazarlığında mekân tasviri, sadece karakterlerin hareket ettiği bir dekor sunmaktan ibaret değildir. Başarılı bir öyküde mekân, kahramanın ruh hâlini, iç çatışmalarını ve yalnızlığını yansıtan canlı bir ögeye dönüşür. Kasvetli bir oda, dar bir sokak ya da fırtınalı bir deniz; karakterin anlatılamayan duygularının dışa vurumu olabilir. Mekân ile insan psikolojisi arasında kurulan bu sıkı bağ, anlatının atmosferini güçlendirir ve okurun metnin içine çekilmesini sağlar.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öyküde mekân seçimi, eserin yazıldığı dönemin mimari özelliklerini yansıtmalıdır. B) Betimlemelerin uzun tutulması, öykünün okunurluğunu olumsuz yönde etkiler. C) Öyküde mekân, karakterin ruhsal durumunu yansıtan ve atmosferi oluşturan işlevsel bir ögedir. D) Başarılı öyküler, yalnızca kapalı iç mekânlarda geçen olayları konu edinir. E) Karakterin gelişimini sağlayabilmek için öykü boyunca sık sık mekân değişikliğine başvurulmalıdır.

Çözümlü Deneme 03

23. Çeviri eylemi, bir dildeki sözcükleri başka bir dildeki karşılıklarıyla değiştirmekten ibaret basit bir aktarım değildir. Her dil, içinde doğduğu toplumun dünya görüşünü, tarihsel deneyimlerini ve kültür kodlarını taşır. Çevirmen, sadece iki dili değil, aynı zamanda iki farklı kültürü ve zihniyeti uzlaştırmak durumundadır. Hedef dilde kaynak metnin ruhunu yakalayabilmek, bazen sözcüğü sözcüğüne çeviriden vazgeçip metni yeniden yaratmayı gerektirir. Bu nedenle iyi bir çevirmen, sadık bir aktarıcı olmanın ötesinde yaratıcı bir dil ustasıdır.
Bu parçaya göre çevirmenin temel sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kaynak metindeki her sözcüğün hedef dildeki bire bir karşılığını titizlikle bulmak B) Metni aktarırken kaynak dilin dil bilgisi kurallarından kesinlikle sapmadan ilerlemek C) Okurun anlamasını kolaylaştırmak amacıyla zor metinleri basitleştirerek aktarmak D) Kaynak metnin kültürel ruhunu ve anlam derinliğini hedef dilde yeniden üretebilmek E) Eserin yazıldığı döneme ait tarihsel terimleri günümüzün güncel karşılıklarıyla değiştirmek

Çözümlü Deneme 03

24. Eleştirel düşünme, bireyin karşılaştığı bilgileri pasif biçimde kabul etmek yerine onları sorgulama, kanıt arama ve mantıksal değerlendirmeden geçirme becerisidir. Bu beceriye sahip bireyler, önyargılarının ve duygusal eğilimlerinin farkındadır; kararlarını objektif verilere dayandırırlar. Günümüz bilgi çağında, dezenformasyonun hızla yayıldığı bir ortamda eleştirel düşünme bir ayrıcalık değil, zorunluluktur. Kendisine sunulan her iddiayı sorgulayan birey, manipülasyonlara karşı da korunaklı hâle gelir.
Bu parçadan hareketle eleştirel düşünen bir birey hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bilgiyi sorgulayarak mantık ve kanıt süzgecinden geçirdikten sonra kabullendiği B) Görüşlerine uymayan bilgileri değerlendirmeye almadan doğrudan reddettiği C) Duygusal tepkilerini kararlarında belirleyici ölçüt hâline getirdiği D) Bilgi kaynaklarının güvenilirliğini araştırmak yerine yerleşik genel kabullere dayandığı E) Kendi düşüncelerinin her zaman yanılmaz olduğuna kesin biçimde inandığı

Çözümlü Deneme 03

25. Sanat tarihçileri, bir dönemin estetik anlayışını çözümlerken yalnızca saray çevresinde üretilen yüksek sanat eserlerine bakmanın eksik olacağını savunurlar. Halkın gündelik yaşamında kullandığı dokumalardan seramik kaplara, sözlü anlatılardan basit el sanatlarına kadar her öge o dönemin ruhunu taşır. Küçük zanaat ürünleri, dönemin toplumsal hafızasını ve estetik beğenisini doğrudan yansıtma gücüne sahiptir. Bu yüzden kapsamlı bir sanat tarihi okuması, elit üretimlerle halk üretimi arasındaki etkileşimi bütüncül bir yaklaşımla ele almayı gerektirir.
Bu parçada anlatılmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

A) Halk zanaatları, estetik açıdan saray sanatı ürünlerinden daha niteliklidir. B) Eksiksiz bir sanat tarihi incelemesi, yüksek sanat ile halk sanatını birlikte ele almalıdır. C) Gündelik eşyalar sanatsal bir değer taşımadıklarından müzelerde sergilenmeye uygun kabul edilmez. D) Saray sanatı, halkın estetik beğenisini doğrudan şekillendiren tek ve temel etkendir. E) Sanat tarihi araştırmaları yalnızca yazılı tarihsel belgeler üzerinden yürütülmelidir.

Çözümlü Deneme 03

26. (I) Şiirde ses ve ritim, anlamı tamamlayan ve derinleştiren en önemli unsurlar arasındadır. (II) Sözcüklerin yan yana gelişindeki tını, okurun zihninde duygusal bir karşılık yaratır. (III) Bu yüzden şair, yalnızca anlamlı sözcükler seçmekle kalmaz, onların ses uyumlarını da gözetir. (IV) Şiir çevirisi yapılırken hedef dilde aynı ses yapısını kurmak neredeyse imkânsızdır. (V) Dizelerdeki aliterasyon ve asonans gibi ses yinelemeleri, şiire müzikalite kazandırır.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi anlatımın akışını bozmaktadır?

A) IV. cümle B) I. cümle C) II. cümle D) III. cümle E) V. cümle

Çözümlü Deneme 03

27. (I) Yazarlar genellikle karakterlerini kurgularken çevrelerindeki gerçek insanlardan esinlenir. (II) Bu esinlenme, karakterin inandırıcılığını ve derinliğini artıran temel unsurdur. (III) Gerçek yaşamdan izler taşıyan bir karakter, okurun gözünde çok daha sahici durur. (IV) Roman okuru ise metnin sunduğu dünyaya adım atarken kendi deneyimlerini de beraberinde taşır. (V) Bu nedenle okur, gerçek yaşamla paralellik kurabildiği ölçüde karakterle özdeşleşir.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

A) II. cümleyle B) III. cümleyle C) V. cümleyle D) IV. cümleyle E) I. cümleyle

Çözümlü Deneme 03

28. Öfke, insan doğasının temel duygularından biridir ve sağlıklı biçimde ifade edildiğinde koruyucu bir işleve sahiptir. Ancak kontrol edilemeyen ve bastırılan öfke, hem bireyin ruh sağlığını hem de sosyal ilişkilerini tahrip eder. ---. Zira duyguları bastırmak onları yok etmez; aksine ileride daha şiddetli patlamalara zemin hazırlar. Önemli olan, öfkeyi bir tehdit olarak görmek yerine onun altında yatan gereksinimleri anlamaya çalışmaktır.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Bu nedenle öfkelendiğimizde tepkilerimizi hemen dışa vurmalıyız B) Toplum içinde öfkesini gizleyen bireyler daha başarılı kabul edilir C) Öfkeyi yok saymak yerine onun kaynağını tanımak ve yönetmek gerekir D) Ruh sağlığını korumanın tek yolu tüm olumsuz duygulardan arınmaktır E) Öfke kontrolü yalnızca profesyonel terapi desteğiyle sağlanabilir

Çözümlü Deneme 03

29. Günümüzde el sanatlarının unutulmaya yüz tutması, yalnızca bir üretim biçiminin kaybolması anlamına gelmez. Bu usta-çırak ilişkisiyle aktarılan kültürel hafızanın da silinmesi demektir. ---. Bir ahşap oyma ustasının ellerinde şekillenen sehpa, sadece bir eşya değil; yılların tecrübesini, estetik anlayışını ve sabrını barındıran bir canlı şahittir. Fabrikasyon üretim ise bu ruhu yok ederek nesneleri kimliksizleştirir.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Sanayi devrimiyle birlikte el emeğinin değeri her geçen gün daha da artmıştır B) Çünkü her el sanatı ürünü, üreticisinin ruhunu ve geçmişin birikimini bünyesinde taşır C) Oysa modern tasarımlar genç kuşaklar tarafından çok daha fazla ilgi görmektedir D) Bu yüzden el sanatlarını yaşatmak için devlet desteği zorunlu bir hale gelmiştir E) Nitekim teknolojik gelişmeler el sanatı ürünlerinin kalitesini olumlu yönde etkilemektedir

Çözümlü Deneme 03

30. (I) Kitap okuma alışkanlığı, bireyin çocukluk yıllarında kazandığı en değerli edinimlerden biridir. (II) Erken yaşta kitaplarla buluşan çocukların dil gelişimi ve hayal gücü daha hızlı ilerler. (III) Çocuk kitaplarının resimlendirilmesi ve punto büyüklüğü de yaş grubuna uygun seçilmelidir. (IV) Böylece okuma eylemi çocuk için bir zorunluluk değil, keyifli bir keşif sürecine dönüşür. (V) Bu süreçte ebeveynlerin çocuklara rol model olması, evde okuma saatleri düzenlemesi son derece etkilidir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra "Ebeveynin elinde kitap görmeyen bir çocuğun okuma alışkanlığı kazanması oldukça zordur." cümlesi getirilebilir?

A) I. cümleden sonra B) II. cümleden sonra C) III. cümleden sonra D) IV. cümleden sonra E) V. cümleden sonra

Çözümlü Deneme 03

31. Ünsüz yumuşamasına aşağıdaki cümlelerin hangisinde örnek yoktur?

A) Çocuğun elindeki balonlar rüzgârla birlikte havalandı. B) Kitabı masanın üzerine bırakıp odadan sessizce çıktı. C) Sabah erkenden kalkıp uzun bir yürüyüşe çıktılar. D) Ağacın dallarına konan kuşlar bir anda havalandı. E) Dolabın kapağını açınca eski fotoğrafları yeniden gördü.

Çözümlü Deneme 03

32. Aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

A) Hafta sonu düzenlenen bilim şenliğinde gençler sıra dışı projelerini sergiledi. B) Etkinliğe bir çok kamu kurumunun yanı sıra özel kuruluşlar da destek verdi. C) Güneş sisteminin bilinmeyen yönlerini anlatan simülasyonlar ilgi gördü. D) Araştırmacıların yanı sıra üniversite öğrencileri de birer sunum yaptı. E) Etkinlik alanındaki stantlar gün boyu yoğun ziyaretçi akınına uğradı.

Çözümlü Deneme 03

33. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

A) Türk Dil Kurumunun son yayınlarını kütüphanemize kazandırdık. B) Olayın ardındaki sırlar bir kaç ay sonra gün yüzüne çıktı. C) Herşeyin yolunda gittiğini duymak hepimizi çok rahatlattı. D) Eski mahallemizdeki ahşap konak ne yazık ki terkedilmiş. E) Labaratuvarda yapılan son testlerin sonuçları bugün açıklanacak.

Çözümlü Deneme 03

34. Kitaplarını (I) defterlerini (II) kalemlerini özenle çantasına yerleştirdi (III) kapıyı kilitledi (IV) sessizce evden çıktı (V)
Bu cümlede numaralanmış yerlerden hangisine diğerlerinden farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?

A) I. yere B) II. yere C) III. yere D) IV. yere E) V. yere

Çözümlü Deneme 03

35. Genç yazar, ilk romanının imza gününde heyecanla okurlarını bekliyordu ( ) Masasının üzerinde üst üste yığılmış kitaplar ( ) mor kapaklı defteri ve emektar dolma kalemi duruyordu ( ) Kendisine yöneltilen bir soruya tebessüm ederek şu yanıtı verdi ( ) "Yazmak benim için bir tutkudur ( )"
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

A) (.) (,) (.) (:) (!) B) (;) (,) (...) (,) (.) C) (,) (,) (.) (;) (.) D) (.) (,) (.) (:) (.) E) (.) (;) (...) (:) (.)

Çözümlü Deneme 03

36. İkilemeye aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer verilmemiştir?

A) Sokakta ağır ağır yürüyen yaşlı adam bize gülümsedi. B) Akşam saatlerinde deniz kıyısında uzun bir yürüyüş yaptık. C) Çocuklar bahçede koşa koşa oyun oynamaya başladılar. D) Masanın üzerindeki kâğıtları teker teker gözden geçirdi. E) Yağmur yağınca sokaklar irili ufaklı su birikintileriyle doldu.

Çözümlü Deneme 03

37. Sanatçı, kentin karmaşasından kaçarak sığındığı bu sessiz kasabada yeni eserini tamamlamak için gece gündüz demeden çalışıyordu.
Bu cümledeki sözcüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) "kaçarak" sözcüğü cümlede durum zarfı görevindedir. B) "bu" sözcüğü bir işaret sıfatı olarak kullanılmıştır. C) "yeni" sözcüğü niteleme sıfatı görevindedir. D) "için" sözcüğü bir edat öbeği oluşturmuştur. E) "kentin" sözcüğü ayrılma durumu eki almıştır.

Çözümlü Deneme 03

38. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte yola çıkan kafile, fırtına bastırmadan önce vadide bulunan güvenli bir sığınağa ulaşmayı başardı.
Bu cümleyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Gövdeden türemiş birden çok sözcük yer almaktadır. B) Sıfat-fiil ve isim-fiil türünde fiilimsilere yer verilmiştir. C) Yüklemi çatı bakımından etken ve geçişli bir fiildir. D) Bulunma durumu eki almış isim kullanılmamıştır. E) Zarf-fiil eki almış en az bir sözcük bulunmaktadır.

Çözümlü Deneme 03

39. Yazarın son romanında kullandığı akıcı dil, okuru ilk sayfadan itibaren etkisi altına alıyor.
Bu cümlenin ögelerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A) Özne - Belirtili Nesne - Dolaylı Tümleç - Yüklem B) Zarf Tümleci - Özne - Belirtili Nesne - Yüklem C) Özne - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem D) Dolaylı Tümleç - Özne - Belirtili Nesne - Yüklem E) Özne - Dolaylı Tümleç - Zarf Tümleci - Yüklem

Çözümlü Deneme 03

40. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Adaylar, başvuru formunu eksiksiz doldurmalı ve süresi içinde teslim edilmelidir. B) Projedeki eksiklikler kısa sürede tespit edilerek tek tek giderildi. C) Toplantıda alınan kararlar tüm üyelere yazılı olarak ayrıca bildirildi. D) Herkes bu zorlu sürecin başarıyla tamamlanmasını içtenlikle umut ediyordu. E) Görüşlerini her ortamda açıkça ifade etmesi, onun dürüst bir insan olduğunu gösterir.

TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 03

TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 03

TYT TÜRKÇE — ÇÖZÜMLÜ DENEME 03 CEVAP ANAHTARI