TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 01 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 01

1. "Yazar, araştırması sırasında topladığı bilgileri hemen metnine taşımıyor; onları sindirdikten sonra hangi ayrıntının anlatıya katılacağına karar veriyor."
Bu cümlede "sindirmek" sözcüğüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilgiyi değişmeden hatırlamak B) Bilgiyi kısaltarak aktarmak C) Bilgiyi düşünerek özümsemek D) Bilgiyi kaynağıyla doğrulamak E) Bilgiyi sıraya göre düzenlemek

Çözümlü Deneme 01

2. "Kurul, öneriyi bu aşamada uygulanabilir bulmadı; ancak yeni verilerle yeniden değerlendirebileceğini belirterek açık kapı bıraktı."
Bu cümlede "açık kapı bırakmak" sözüyle kurulun hangi tutumu anlatılmaktadır?

A) Kararını değiştirme olasılığını koruması B) Önerinin ayrıntılarını kamuoyundan saklaması C) Gerekçesini açıklamadan görüş bildirmekten kaçınması D) Kararın sorumluluğunu başka bir kurula devretmesi E) Önerinin uygulanmasını belirli bir tarihe ertelemesi

Çözümlü Deneme 01

3. "Bir arşivin araştırmacıya yol gösterebilmesi için belgelerin sayılması yetmez; bu belgelerin hangi ilişkiler içinde bir araya geldiğinin de gösterilmesi gerekir."
Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Belgelerin sayılması, aralarındaki ilişkiler belirlendikten sonra yapılır. B) Araştırmacılar, az sayıda belge bulunan arşivleri daha yararlı bulur. C) Bir arşivdeki belgelerin değeri, araştırmacının konusuna göre belirlenir. D) Belgeler arasındaki ilişkiler, belge sayısı arttıkça belirsizleşir. E) Belgeleri saymak, işlevsel bir arşiv için yeterli değildir.

Çözümlü Deneme 01

4. "Bu yıl sergiye geçen yıla göre daha az kişi geldi; buna karşılık ziyaretçilerin sergide geçirdiği ortalama süre uzadı."
Bu cümlede verilen bilgilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Ziyaretçi sayısındaki düşüşün serginin içeriğinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. B) Ziyaretçi sayısı ile ortalama ziyaret süresi ters yönde değişmiştir. C) Sergiye gelenlerin önceki yıla göre daha çok eser satın aldığı belirlenmiştir. D) Sergide ziyaretçilerin geçirdiği toplam süre önceki yıla göre artmıştır. E) Geçen yıl kısa süre kalan ziyaretçiler bu yıl sergiyi yeniden gezmiştir.

Çözümlü Deneme 01

5. "Araştırmanın sonucunu destekleyen örnekleri çoğaltmak yerine, sonucu geçersiz kılabilecek bir örnek aradık."
Bu cümlede araştırmacıların benimsediği yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Önceki araştırmaların sonuçlarını ortak bir çerçevede toplamak B) Sonucu destekleyen bulguları önem sırasına koymak C) Araştırmanın sonucunu yeni örneklere göre ertelemek D) Sonucu karşıt bir bulguyla sınamaya çalışmak E) Bir örnekten hareketle daha geniş bir sonuca varmak

Çözümlü Deneme 01

6. Bir deneyde beklenen sonucu elde edemeyen ekip, önce ölçüm aracının bozulduğunu düşündü. Aracı başka örneklerle sınadıklarında ölçümlerin tutarlı olduğunu gördüler. Bunun üzerine deneyin dayandığı varsayımları yeniden ele aldılar. Başlangıçta başarısızlık diye kaydettikleri sonuç, araştırmanın asıl sorusunu değiştirdi. Ekibin ilerlemesini sağlayan, ilk beklentisini daha güçlü savunması değil, beklentiye uymayan veriye inceleme hakkı tanımasıydı. Elbette beklenmedik bir ölçüm kendi başına yeni bir keşif sayılmaz. Önce hatadan ayrılması gerekir. Fakat bu ayrım yapıldıktan sonra onu dışlamak, araştırmacının henüz fark etmediği bir sorunun üstünü örtmesine yol açabilir.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Başarısız deneyler, başarılı deneylerden daha güvenilir bilgiler üretir. B) Aykırı veriler, denetlendikten sonra araştırmayı geliştirebilir. C) Ölçüm araçlarını yenilemek, beklenmedik sonuçları açıklamanın temel yoludur. D) Yeni araştırma soruları, ölçüm hatalarını azaltma çabasından doğar. E) Araştırmanın başarısı, başlangıçtaki beklentinin doğrulanmasına bağlıdır.

Çözümlü Deneme 01

7. Eski bir duvar resmini onaran uzmanın önünde iki eksik bölüm vardı. İlkinde figürün devamı çevredeki çizgilerden açıkça anlaşılıyordu; ikincisinde ise nasıl bir ayrıntının kaybolduğu bilinmiyordu. Uzman, ilk bölümü tamamladı, diğerini ayırt edilebilen nötr bir yüzey olarak bıraktı. Bazı ziyaretçiler ikinci bölümün de boyanmasını istedi. Oysa oraya eklenecek ayrıntı, geçmişten kalan bir bilgiyi değil, bugünkü bir tahmini gösterecekti. Restorasyonun başarısı, eseri kesintisiz görünür kılmasında aranamaz. Bazen eksikliği görünür tutmak, eserin tarihine, ustaca yapılmış bir tamamlamadan daha çok sadakat gösterir.
Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bir eserin tarihsel değeri, eksik bölümlerinin miktarıyla birlikte artar. B) Kaybolan ayrıntılar, sanatçının üslubundan hareketle yeniden üretilmelidir. C) Restorasyonda ziyaretçinin görsel beklentileri temel ölçüt sayılmalıdır. D) Onarımda, bilginin sınırını korumak bütünlükten önce gelebilir. E) Onarımın niteliği, eski ve yeni yüzeylerin ayırt edilememesine bağlıdır.

Çözümlü Deneme 01

8. Yeni düzenlenen meydanın geniş geçiş yolları ve bakımlı bitkileri ilk günlerde övgü aldı. Ancak öğle saatlerinde meydandan geçen yaşlıların çoğu, dinlenmek için yan sokaktaki dükkânların önüne yöneliyordu. Meydandaki oturma yerleri güneşte kalıyor, gölgeli bölümlerde ise duracak bir yer bulunmuyordu. Tasarım ekibi bu hareketleri izleyince çizimlerde dengeli görünen düzeni değiştirdi. Birkaç bankın taşınması, meydanın kullanımını belirgin biçimde etkiledi. Bu küçük müdahale, kentsel bir alanın niteliğinin kuşbakışı görünüşünden ibaret olmadığını gösteriyordu. Alanın kullanıcıya nasıl karşılık verdiği, onun içinde geçirilen zamanla anlaşılabiliyordu.
Bu parçada asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kamusal alan tasarımı, kullanıcı deneyimiyle değerlendirilmelidir. B) Meydan düzenlemelerinde yaşlıların tercihleri diğer ihtiyaçların önüne alınmalıdır. C) Kamusal alanlarda küçük müdahaleler, kapsamlı planlamadan daha etkilidir. D) Meydanların görsel düzeni, bitkilendirme çalışmalarının başarısını belirler. E) Kent merkezlerindeki dinlenme ihtiyacı, ticari mekânlarda karşılanmalıdır.

Çözümlü Deneme 01

9. Bir dinleme uygulaması, kullanıcının önceki seçimlerine benzeyen kayıtları önerdiğinde aranan müziğe ulaşmak kolaylaşır. Ne var ki kullanıcı, kendisine sunulmayan kayıtların varlığını fark etmeyebilir. Uygulamanın isabetli görünmesi, öneri alanının geniş olduğunu göstermez. Bunu inceleyen tasarımcılar, öneri listesinin küçük bir bölümünü önceki tercihlerden uzak kayıtlara ayırdı. Kullanıcılar bu kayıtların bir kısmını atladı, bir kısmını ise sonraki listelerine ekledi. Deneme, alışılmış beğenilere uygunluk ile yeni şeylerle karşılaşma fırsatının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini düşündürdü. Kolay seçim yapmakla seçim ufkunun genişlemesi aynı deneyim değildi.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Yeni kayıtların benimsenmesi, öneri sisteminin doğruluğunu azaltmıştır. B) Kullanıcılar önceki tercihlerinden uzak kayıtları dinlemekten kaçınmıştır. C) Önerilerin beğenilmesi, sunulan çeşitliliği göstermeye yetmez. D) Öneri listesini genişletmek, aranan müziğe ulaşma süresini kısaltmıştır. E) Tasarımcılar kullanıcının geçmiş seçimlerini değerlendirmeyi bırakmıştır.

Çözümlü Deneme 01

10. Kuruyan bir dere yatağını canlandırmak isteyen gönüllüler, kıyıya çok sayıda fidan dikmeyi planladı. Alanı inceleyen ekip, önce toprağın sıkışmasını ve yağış sularının hangi kanallara yöneldiğini belirledi. Bazı bölümlerde fidan dikmekten önce suyun toprağa ulaşmasını engelleyen yüzeylerin açılması gerekiyordu. Başka bölümlerde ise kendiliğinden gelişen bitkileri korumak yeterliydi. Çalışma sonunda dikilen fidan sayısı başlangıçtaki hedefin altında kaldı; buna rağmen bitki örtüsü daha geniş bir alanda tutundu. Ekip, sonraki değerlendirmede fidan sayısının yanına toprağın su tutması ve mevcut bitkilerin yaşaması gibi göstergeler ekledi.
Bu parçaya göre yapılan çalışmayla ilgili hangisi söylenebilir?

A) Yağış miktarının artırılması, çalışmanın ilk hedefi olarak belirlenmiştir. B) Planlanan fidan sayısına ulaşılamaması çalışmanın etkisini sınırlamıştır. C) Kendiliğinden gelişen bitkilerin yerini yeni fidanlar almıştır. D) Alanın bütün bölümlerinde toprağın açılması gerekli görülmüştür. E) Başarısı, dikim sayısının dışındaki göstergelerle de izlenmiştir.

Çözümlü Deneme 01

11. Bir öğretmen, öğrencilerin ilk taslaklarına ayrıntılı düzeltmeler yazdığında sonraki metinlerin birbirine benzediğini fark etti. Öğrenciler, kendi anlatım kararlarını gözden geçirmekten çok işaretlenen yerleri değiştirmeye çalışıyordu. Bunun üzerine öğretmen, her taslak için iki soru yazmaya başladı: Anlatmak istediğin düşünce burada anlaşılıyor mu, bu örnek düşüncene nasıl katkı sağlıyor? Düzeltilecek sözcükleri öğrenciler belirledi. Sonraki metinlerde pürüzler bütünüyle kaybolmadı; ancak öğrenciler yaptıkları değişikliklerin gerekçesini daha açık anlatabildi. Öğretmen için bu gerekçeler, düzgün görünen bir metinden farklı bir öğrenme göstergesiydi. Geri bildirim, böylece öğrencinin karar verme sürecini görünür kılıyordu.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Öğrenciler, örnek seçimini öğretmenin kararına bırakmayı tercih etmiştir. B) Öğretmen sorulara geçince öğrencilerin yazılarını değerlendirmeyi bırakmıştır. C) Yazma becerisindeki gelişme, metindeki pürüzlerin giderilmesiyle ölçülmüştür. D) Geri bildirimin biçimi, öğrencinin düzeltmedeki rolünü etkileyebilir. E) Öğrencilerin metinleri, ayrıntılı düzeltmeler sayesinde özgünleşmiştir.

Çözümlü Deneme 01

12. Koşu takımının antrenörü, sporcuların derecelerini bir çizelgede topluyordu. Çizelgede hızlı koşulan günler kolayca seçiliyor, aynı derecenin hangi yorgunlukla elde edildiği ise görünmüyordu. Bu nedenle sporculara antrenman sonrası zorlanma düzeylerini ve ertesi günkü toparlanma durumlarını da kaydettirdi. Benzer sürelerde koşan iki sporcunun aynı yükten farklı etkilendiği ortaya çıktı. Program artık derecelere bakılarak topluca artırılmıyor, toparlanma kayıtlarıyla birlikte düzenleniyordu. Amaç süre ölçümünden vazgeçmek değildi. Görünen performansın arkasındaki bedeli hesaba katmak, sürdürülebilir bir çalışma düzeni kurmak için gerekliydi.
Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Takım İçi Rekabetin Sonuçları B) Antrenmanda Ortak Hedef Seçimi C) Derecenin Arkasındaki Yük D) Koşuda Hız Ölçümünün Tarihi E) Sporcunun Yarış Günü Kaygısı

Çözümlü Deneme 01

13. Uyku günlüğü tutmaya başlayan bir kişi, ilk hafta yatakta geçirdiği süreyi kaydetti. Kayıtlar düzenli görünse de sabahları neden farklı hissettiğini açıklayamıyordu. Sonraki hafta uykuya dalmak için beklediği süreyi ve gece uyanmalarını da not etti. Böylece yatağa girmekle uyumaya başlamak arasındaki fark, günlükte ayrı bir yer kazandı. Bu örnek, kişinin yaşantısını izlerken kolay ölçüleni asıl merak ettiği şeyle karıştırabileceğini gösterir. Bir kaydın ayrıntılı görünmesi yeterli değildir; kullanılan göstergenin neyi temsil ettiğini bilmek gerekir. Sayı, ancak soruyla ilişkisi açık olduğunda anlamlı bir bilgiye dönüşür.
Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uyku ortamını düzenlemede kişisel tercihlerin rolü B) Gözlemde gösterge ile amaç arasındaki uyum C) Günlük tutmanın düzensiz uykuyu giderme gücü D) Sabah yorgunluğunun çalışma hayatına etkileri E) Uyku süresinin yaşla birlikte değişme nedenleri

Çözümlü Deneme 01

14. Bir mahallede açılan ortak tamir atölyesine gelenler başlangıçta bozuk eşyalarını bırakıp yenilenmiş hâlde teslim almayı bekliyordu. Atölyeyi yürütenler, mümkün olduğunda eşya sahiplerini onarım masasına davet etti. Bir düğmenin değiştirilmesi ya da gevşeyen parçanın sıkılması sırasında, arızanın nasıl oluştuğu da konuşuldu. Zamanla bazı kullanıcılar küçük sorunları evde çözmeye başladı. Atölyenin kazancı, onarılan eşya sayısıyla sınırlı değildi; bir eşyanın neden bozulduğunu anlayan kişinin onunla kurduğu ilişki de değişiyordu. Tamir, hazır bir hizmetin tüketilmesinden çıkıp bilginin paylaşıldığı bir ortak çalışmaya dönüşüyordu.
Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eski Eşyaları Biriktirme Alışkanlığı B) Yeni Eşyanın Gerçek Maliyeti C) Tamir Hizmetlerinde Hız Sorunu D) Mahalle Atölyelerinde İş Bölümü E) Onarırken Öğrenmek

Çözümlü Deneme 01

15. Romandaki anlatıcı, kasabaya yıllar sonra dönen bir kişidir. Çocukluğunda çok büyük bulduğu evlerin şimdi küçük görünmesini önce kasabanın değişmesine bağlar. Eski fotoğraflara bakınca yapıların ölçülerinden çok kendi bakışının değiştiğini anlar. Yine de anlatırken çocukluk duygusunu düzeltip silmez; bugünkü bilgisini o duygunun yanına koyar. Böylece okur, aynı sokağı iki farklı zamanın duyarlığıyla izler. Anlatıcının bazı ayrıntıları önce yanlış hatırlayıp sonra gözden geçirmesi de metnin hareketini sağlar. Roman, geçmişin eksiksiz bir dökümünü sunmaktan çok hatırlamanın nasıl kurulduğunu görünür kılar.
Bu parçada sözü edilen romanla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

A) Yan kişilerin anlatıcı hakkındaki değerlendirmelerine B) Çocukluk duygusuyla bugünkü bilginin birlikte verilmesine C) Hatırlama sürecinin metnin odağına yerleştirilmesine D) Anlatıcının geçmiş algısını fotoğraflarla karşılaştırmasına E) Anıların gözden geçirilmesinin anlatıya hareket katmasına

Çözümlü Deneme 01

16. Eski bir liman haritasını inceleyen araştırmacı, haritanın kıyı çizgisini bugünkü ölçülerle karşılaştırmadan önce kimler için çizildiğini sordu. Haritada bazı depolar ayrıntılı gösterilirken yerleşim alanları birkaç işaretle geçilmişti. Bu seçicilik, çizimin yük taşımacılığıyla ilgilenen kullanıcılar için hazırlandığını düşündürüyordu. Araştırmacı, haritada yer almayan bir yapının o dönemde bulunmadığı sonucuna da hemen varmadı. Haritanın amacı, hangi ayrıntıların görünür olacağını belirlemiş olabilirdi. Böylece belge, geçmiş mekânın bir kopyası olarak değil, o mekâna belirli ihtiyaçlarla bakılmış olmasının kaydı olarak değerlendirildi.
Bu parçada araştırmacının yaklaşımıyla ilgili hangisine değinilmemiştir?

A) Ayrıntıların seçimini kullanım amacıyla ilişkilendirmesine B) Haritanın hedeflediği kullanıcı grubunu sorgulamasına C) Çizimde kullanılan malzemenin dayanıklılığını ölçmesine D) Gösterilmeyen yapılar konusunda ihtiyatlı davranmasına E) Belgeyi ihtiyaçların yönlendirdiği bir temsil saymasına

Çözümlü Deneme 01

17. Bir söyleşi kaydını yazıya geçiren editör, konuşmacının uzun duraklamalarını önce çıkardı. Metin böylece daha hızlı okunuyordu; fakat bazı cevaplar, kayıtta olduğundan daha kesin görünmeye başlamıştı. Konuşmacı bir sözcük seçmeden önce bekliyor, kimi yerde söylediğini yeniden tartıyordu. Editör, bu duraklamaların bir bölümünü kısa notlarla görünür kıldı. Amacı konuşmadaki sesleri eksiksiz kopyalamak değildi; düşüncenin oluşurken taşıdığı tereddüdü korumaktı. Ayrıca dolgu sözlerin hangilerinin çıkarıldığını metnin başında açıkladı. Okur böylece elindeki yazının konuşmanın kendisi değil, belirli kararlarla hazırlanmış bir aktarımı olduğunu anlayabilecekti.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

A) Aktarım sırasında alınan kararların okura açıklandığına B) Duraklamaların çıkarılmasının anlam üzerindeki etkisine C) Konuşmadaki tereddüdün korunmasının amaçlandığına D) Bazı bekleyişlerin yazıda notlarla gösterildiğine E) Konuşmacıdan düzenleme için onay alınıp alınmadığına

Çözümlü Deneme 01

18. Yerel tohumları saklayan bir üretici, kavanozların üzerine bitkinin adını ve toplandığı yılı yazmakla yetinmiyordu. O yıl yağmurun ne zaman kesildiğini, bitkinin hangi yamaçta daha iyi geliştiğini de küçük kâğıtlara kaydediyordu. Ona göre tohumu korumak, onu yetiştiği hikâyeden koparmamak demekti. Komşusuna tohum verirken bu notların bir kopyasını da uzatıyordu. Notlar, sonraki yılın aynı geçeceğini garanti etmiyordu; yeni yetiştiriciye neyi gözlemesi gerektiği konusunda ipucu sunuyordu. Bu yüzden kavanozlardaki birikimi anlatırken "Tohumların hafızasını da taşıyoruz." diyordu. Saklanan şey, bitkiyle birlikte üretim deneyimiydi.
Bu parçada "tohumların hafızasını taşımak" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ürünün gelecek yıllardaki miktarını önceden hesaplamak B) Tohumun genetik özelliklerini laboratuvarda belirlemek C) Tohumları toplandıkları yere göre sınıflandırmak D) Yetiştirme deneyimini tohumla birlikte aktarmak E) Önceki yılın hava koşullarını yeniden oluşturmak

Çözümlü Deneme 01

19. Dağ yürüyüşünde sis bastırınca rehber, grubun hızını düşürdü ve işaretleri daha kısa aralıklarla kontrol etti. Katılımcılardan biri, rotayı önceden ezberlediği için durmadan ilerleyebileceğini söyledi. Rehber ise ezberin açık havada işe yarayan ayrıntılarının o anda görünmediğini hatırlattı. Rotayı bilmekle mevcut konumu doğru belirlemek aynı şey değildi. Bu nedenle haritayı kapatmadı ama haritanın karşısına araziden gelen bilgiyi koydu. Gruptakiler, rehberin "Bilgimizin sağlamasını arazide yapalım." sözünü bu kontroller sırasında anladı. Önceden edinilmiş bilgi, değişen koşullar içinde yeniden sınandığında güvenilir bir yol gösterici olabiliyordu.
Bu parçada "bilgimizin sağlamasını arazide yapmak" sözüyle ne anlatılmaktadır?

A) Ön bilgiyi güncel gözlemlerle karşılaştırarak sınamak B) Rotayı ezberleyerek haritaya duyulan ihtiyacı azaltmak C) Yürüyüş rotasını grubun hızına göre yeniden çizmek D) Sis dağılıncaya kadar yön belirlemeyi ertelemek E) Haritadaki ayrıntıları doğadaki işaretlerin yerine koymak

Çözümlü Deneme 01

20. Genç piyanist, parçanın son bölümündeki kısa susuşları hızlıca geçiyor, ardından gelen güçlü akorları öne çıkarıyordu. Eğitmeni ondan notaları değiştirmesini değil, bu aralıklarda acele etmemesini istedi. Yeniden çaldığında aynı akorlar daha belirgin duyuldu. Eğitmen, "Bazen sesi büyüten, çevresinde açtığın boşluktur." dedi. Buradaki boşluk, müziğin durduğu ve anlamın kaybolduğu bir yer değildi. Önceki sesin etkisini sürdürmesine, sonraki sesin ise beklenmesine izin veriyordu. Piyanist, teknik olarak doğru sesleri basmanın yanında bu bekleyişi de yorumlaması gerektiğini fark etti. Susuşlar, parçanın anlatımına katılıyordu.
Bu parçada "sesi büyütmek" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akorları daha fazla notayla yeniden düzenlemek B) Sesin algılanan etkisini güçlendirmek C) Parçanın toplam çalınma süresini uzatmak D) Önceki sesin titreşimini teknik olarak durdurmak E) Çalgının çıkarabildiği en yüksek şiddete ulaşmak

Çözümlü Deneme 01

21. Bir yemek tarifindeki ölçüler, uygulamanın nedenini anlamayı tek başına sağlamaz. Söz gelimi hamurun dinlendirilmesi gerektiğini okumak, bekleme süresinin işlevini açıklamaz. Aynı hamurdan ayrılan iki parçanın biri hemen, diğeri dinlendirildikten sonra açıldığında aradaki fark görülebilir. Benzer biçimde, sebzeyi tencereye farklı aşamalarda eklemek dokunun nasıl değiştiğini gösterir. Bu denemeler tarifi gereksiz kılmaz; tarifteki adımların hangi sonuca bağlandığını görünür hâle getirir. Böylece mutfakta öğrenme, bir yönergeyi eksiksiz izlemekten, yönergenin dayandığı ilişkiyi kavramaya doğru ilerler. Kişi yeni bir malzemeyle karşılaştığında da bu ilişkilerden yararlanabilir.
Bu parçada düşünceyi geliştirmek için ağırlıklı olarak hangi yola başvurulmuştur?

A) Tarihsel gelişim içinde sıralama B) Uzman görüşlerine dayandırma C) Sayısal bulgularla destekleme D) Kavramın sınırlarını tanımlama E) Örnek durumlarla açıklama

Çözümlü Deneme 01

22. Gökyüzünü ilk kez izleyen bir grubun üyeleri, parlak cisimleri daha büyük, sönük olanları daha küçük sanıyordu. Gözlem yürütücüsü, yakındaki küçük bir lambayla uzaktaki büyük bir lambanın görünüşünü karşılaştırmalarını istedi. Ardından gökyüzündeki görünür parlaklığın da cismin yaydığı ışıkla gözlemciye uzaklığının birlikte etkisini taşıdığını anlattı. Yakın lamba örneği, yıldızların fiziksel yapısını açıklamıyordu; bakılan nesnenin bir özelliğiyle onun bize görünüşünü ayırmayı kolaylaştırıyordu. Gruptakiler, parlaklık sıralamasından doğrudan büyüklük sıralamasına geçerken araya girmesi gereken bilgiyi böylece fark etti. Gündelik bir gözlem, daha uzak bir olguyu anlamaya yardımcı oldu.
Bu parçadaki lamba örneğinin anlatımdaki işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yıldızların yapısının yapay ışık kaynaklarıyla aynı olduğunu göstermek B) Uzak bir olguyu tanıdık bir durumla anlaşılır kılmak C) Gözlemcilerin görüş ayrılığını uzman tanıklığıyla sonuçlandırmak D) Parlak cisimlerle ilgili görüşün geçmişte nasıl oluştuğunu açıklamak E) Gök cisimlerinin büyüklüğünü doğrudan ölçmek için yöntem önermek

Çözümlü Deneme 01

23. Yeni bir bilet ekranında işlemin üç dokunuşta tamamlandığı söyleniyor. Bu, ilk bakışta sevindirici bir gelişme. Fakat ekranı deneyenlerin hangi bileti aldıklarını son aşamada yeniden kontrol etmek zorunda kalması, dokunuş sayısının tek başına yeterli ölçüt olmadığını düşündürüyor. Tasarımın sadeliğini küçümsemiyorum; seçenekleri azaltmak gerçekten işe yarayabilir. Yine de kullanıcının kararını anlayarak vermesiyle hızlı ilerlemesi arasında ayrım yapmak gerekiyor. Bir ekran, görünüşte kısa bir yol sunarken zihinde uzun bir tereddüt yaratabilir. Bu nedenle yeniliği överken kazanılan saniyelerin yanında oluşan belirsizliği de değerlendirmek isterim.
Bu parçanın yazarının söz konusu tasarıma yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kullanıcının tereddüdünü kişisel yetersizliğe bağlayan B) İşlem hızını temel alarak başarıyı kesinleştiren C) Yeniliği eski uygulamalarla kıyaslayarak yücelten D) Olumlu yanını kabul ederek ölçütünü sorgulayan E) Örnekten uzak durup genel ilkeleri tarafsızca sıralayan

Çözümlü Deneme 01

24. Bir olayı iki arkadaşımızdan dinlediğimizde ayrıntıların aynı sırada gelmediğini fark ederiz. Biri mekânı, diğeri konuşmaları öne çıkarır. Bu farkı hemen birinin yanlış anlattığının kanıtı saymak kolaydır. Oysa hatırlama, geçmişteki kaydı olduğu gibi açmaktan çok bazı izleri bugünkü soruya göre bir araya getirmeye benzer. Anlatıcı neyin önemli olduğunu düşünüyorsa ayrıntılar da onun çevresinde toplanır. Bu durum anıların değersiz olduğunu göstermez; onları dinlerken sorulan sorunun ve anlatma ortamının etkisini hesaba katmamız gerektiğini gösterir. Aynı kişiye farklı bir soru yöneltildiğinde anlatının odağı değişebilir.
Düşüncenin akışına göre bu parçanın devamında aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi en uygundur?

A) Bu yüzden bir anıyı değerlendirirken anlatılma koşullarına da bakmalıyız. B) Bu nedenle anının etkisi, anlatıcının kullandığı sözcük sayısıyla ölçülmelidir. C) Böylece ayrıntıları çok olan anlatının gerçeğe daha yakın olduğu anlaşılır. D) Demek ki aynı soruyu yinelemek, geçmişi değişmeden aktarmayı sağlayacaktır. E) O hâlde farklı anlatıları karşılaştırmak yerine ilk dinlediğimizi temel almalıyız.

Çözümlü Deneme 01

25. Çevirirken karşıma çıkan bir sözcük için sözlükte uygun bir karşılık bulduğumda işimin bittiğini düşünmüyorum. O sözcüğün cümlede nasıl bir ses taşıdığına, konuşanın onu isteyerek mi yoksa çekinerek mi söylediğine bakıyorum. Aynı karşılık bir yerde alaycı, başka bir yerde içten duyulabiliyor. Bu nedenle bazen sözcük düzeyinde daha yakın görünen karşılıktan uzaklaşıp cümlenin etkisini koruyan bir seçim yapıyorum. Bu seçim keyfî değil; çevredeki cümlelerle ve konuşanın tutumuyla sınanıyor. Benim için sadakat, sözcükleri yan yana eşlemekten çok metnin kurduğu ilişkiyi başka dilde yeniden kurabilmekte yatıyor.
Bu parça aşağıdaki sorulardan hangisine verilmiş bir yanıt olabilir?

A) Çeviri eğitiminde farklı dilleri hangi sırayla öğretmeyi uygun bulursunuz? B) Çevirmenlerin çalışma hızını artırmak için hangi araçları önerirsiniz? C) Çeviride karşılık seçerken bağlamı nasıl değerlendirirsiniz? D) Bir çeviri metninin okur kitlesini hangi ölçütlerle belirlersiniz? E) Sözlüklerdeki karşılıkların tarihsel gelişimini nasıl araştırırsınız?

Çözümlü Deneme 01

26. (I) Bir kazı alanından çıkarılan küçük bir kap parçası, bulunduğu yer kaydedildiğinde çevresindeki buluntularla birlikte yorumlanabilir. (II) Aynı parçanın hangi derinlikte ve hangi nesnelerin yanında bulunduğu, kullanımına ilişkin olasılıkları daraltır. (III) Bu yüzden kazı ekibi, parçayı temizleyip depoya kaldırmadan önce konumunu ayrıntılı çizimlerle ve fotoğraflarla belgeler. (IV) Sergi salonlarında kullanılan aydınlatma, ziyaretçinin nesnenin yüzeyindeki renkleri rahatça seçebilmesi ve vitrin içinde rahat inceleme yapabilmesi için dikkatle düzenlenir. (V) Böylece nesne yerinden alınmış olsa da araştırmacı, onu çevreleyen ilişkileri kayıtlar üzerinden daha sonra yeniden inceleyebilir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

A) IV B) III C) I D) II E) V

Çözümlü Deneme 01

27. Bir dokuma atölyesinde usta, yeni başlayanlara önce tamamlanmış bir kumaşı gösterdi. (I) Kumaşın kenarındaki düzenli izleri incelemelerini, ipliklerin nerelerde sıklaşıp gevşediğini fark etmelerini istedi. (II) Ardından aynı tezgâhta kısa bir bölüm dokuyarak elinin ritmini yavaşça değiştirdi. (III) Çıraklar, bu iki örneği yan yana getirince dokudaki farkın kullanılan iplikten değil, hareketin zamanlamasından kaynaklandığını gördü. (IV) Usta açıklamasını bundan sonra yaptı; böylece kavramlar, öğrencilerin az önce gördükleri somut farklara bağlandı. (V) Atölyedeki bu uygulama, bir hareketi seyretmekle onun sonucunu karşılaştırmanın öğrenmede farklı işlevleri olduğunu ortaya koydu.
Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine "Sonra başlangıçtaki ritmine dönüp ilkinden farklı sıklıkta ikinci bir örnek hazırladı." cümlesi getirilmelidir?

A) V B) II C) III D) IV E) I

Çözümlü Deneme 01

28. (I) Bir derginin eski sayıları taranırken sayfa kenarındaki notlar da görüntüye alınmıştı. (II) İlk bakışta baskıya ait olmayan bu izler, derginin farklı okurlar tarafından nasıl kullanıldığını anlamayı sağlıyordu. (III) Kimi okur bir kavramın yanına soru koymuş, kimi de bir yazıyı başka bir sayfadaki tartışmayla ilişkilendirmişti. (IV) Dijital arşivin arama sistemi ise kullanıcıların yazılara ulaşmasını sağlayan ayrı bir düzenleme gerektiriyordu. (V) Bu sistemde başlıkların yanında konu etiketleri de tanımlanarak farklı sözcüklerle arama yapan kişilerin ilgili metinleri bulması amaçlandı. (VI) Etiketlerin düzenli biçimde gözden geçirilmesi, arşive yeni sayılar eklendikçe önem kazanıyordu.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerden hangisiyle başlar?

A) II B) VI C) V D) III E) IV

Çözümlü Deneme 01

29. … Bu nedenle bir belediye, bisiklet yolunun kullanımını değerlendirmek için yolun uzunluğunu kaydetmekle yetinmedi. Yolun hangi kavşaklarda kesildiğini, bisiklet parklarının varış noktalarına uzaklığını ve farklı saatlerdeki kullanımını da inceledi. Haritada birbirine yakın görünen iki bölümün sürücü açısından güvenli biçimde bağlanmadığı ortaya çıktı. Sonraki düzenlemede yeni bir bölüm eklemek yerine bu bağlantı sorunu giderildi. Kullanımın artması, planlamacıların dikkatini yapılan yol miktarından yolculuğun sürekliliğine çevirdi. Böylece tek tek parçaların niteliği kadar, bu parçaların nasıl bir ağ oluşturduğu da değerlendirme ölçütü hâline geldi.
Bu parçanın başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ulaşım yatırımlarının başarısı, tamamlanan yolun uzunluğuyla ölçülebilir. B) Ulaşım güzergâhının işlevi, bölümler arasındaki bağlantıya da bağlıdır. C) Bisiklet parklarının çoğaltılması, kavşak düzenlemelerinden daha önemlidir. D) Bisiklet kullanımının artması, kentlerde yeni yol yapımını zorunlu kılar. E) Kent içi ulaşım tercihlerinin başlıca belirleyicisi yolculuğun maliyetidir.

Çözümlü Deneme 01

30. Bir gezi defterinin ilk sayfalarında ziyaret edilen yerlerin adları ve görülmesi önerilen yapılar sıralanıyordu. Sonraki sayfalarda ise yazarın beklerken duyduğu bir konuşma, yanlış sokağa girdiğinde karşılaştığı avlu ve otobüs penceresinden seçtiği renkler öne çıktı. Yer adları azalmamıştı ama artık anlatının yükünü tek başlarına taşımıyordu. Defter, gidilen yerleri işaretleyen bir listeden, o yerlerde dikkatin nasıl çalıştığını gösteren bir metne dönüşüyordu. Okur da güzergâhı tekrar etmekten çok, sıradan bir ayrıntının nasıl anlam kazandığını izliyordu. Bu değişim gösteriyor ki …
Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) gezi metninin değeri, tanıtılan yerlerin sayısı ve çeşitliliğiyle belirlenir. B) gezginin önceden planladığı rotaya bağlı kalması anlatının bütünlüğünü sağlar. C) kişisel ayrıntılar çoğaldığında bir yerin tanıtılması güçleşmeye başlar. D) bir geziyi anlatıya dönüştüren, gidilen yer kadar ona yöneltilen bakıştır. E) okurun gezi yazısından beklediği, aynı güzergâhı kolayca yeniden izlemektir.

Çözümlü Deneme 01

31. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesine hem ünsüz yumuşamasına uğramış sözcükler vardır?

A) Omzundaki çantayı yavaşça yere bıraktı. B) Yolcular durakta sabırla sıra bekliyordu. C) Küçük kardeşim sınıfta sessizce bekliyordu. D) Rengi solan gömleğini yeniden boyadı. E) Çocuğun burnu soğuktan kızarmıştı.

Çözümlü Deneme 01

32. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

A) Bugünki toplantıda yeni çalışma takvimini belirledik. B) Sergiye gitmek için birkaç arkadaşımızla sözleştik. C) Yeni atölye eski okulun yanıbaşında açılacak. D) Görevliler peşpeşe gelen başvuruları dosyaladı. E) Usta, tezgâhtaki küçük çatlağı sonunda farketti.

Çözümlü Deneme 01

33. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" veya "ki"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

A) Seninde önerilerini toplantıdan önce dinleyelim. B) Siz de hazırladığınız taslağı bize gönderebilirsiniz. C) Atölyede kalan araçları çıkışta yerine yerleştirdik. D) Anladım ki bu iş düşündüğümüzden uzun sürecek. E) Dosyadaki çizimleri yarın birlikte inceleyebiliriz.

Çözümlü Deneme 01

34. "Atölyede görevler şöyle paylaşıldı( ) Ece, Bora ve Uğur ölçüm yapacak( ) Deniz, Oya ve İpek boyamayla ilgilenecekti."
Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

A) , ; B) ; : C) : : D) : ; E) : ,

Çözümlü Deneme 01

35. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül gereksiz kullanılmıştır?

A) Çantaya kalemleri, defterleri ve küçük cetveli koydu. B) Sevgili arkadaşlar, çalışmalarımızı birazdan paylaşacağız. C) Ne eski dosyaları, ne yeni notları bulabildim. D) Bu çizim, ilk taslağımız, toplantıda yeniden ele alındı. E) Kapıyı açtı, içerideki kutuları sessizce inceledi.

Çözümlü Deneme 01

36. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü bağlaç olarak kullanılmıştır?

A) Küçük kutuyu ince bir ip ile sıkıca bağladı. B) Bu konuyu büyük bir dikkat ile yeniden inceledi. C) Sabahki vapur ile karşı kıyıya geçmeyi düşündü. D) Yaşlı komşusu ile bahçede uzun süre sohbet etti. E) Kalem ile defter çantanın gözünde duruyordu.

Çözümlü Deneme 01

37. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "iyi" sözcüğü zarf görevindedir?

A) İyi komşular, zor günlerde insanın yanında olur. B) Bu iş için iyi malzeme seçmek gerekir. C) İyi bir plan, çalışmanın süresini kısaltabilir. D) Usta, eski makinenin sesini iyi tanıyordu. E) Yolculuktan sonra iyi bir dinlenmeye ihtiyacı vardı.

Çözümlü Deneme 01

38. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil vardır?

A) Eski dostlarını görmek ona yeniden güç verdi. B) Kapıdaki yazıyı görünce adımlarını yavaşlattı. C) Bu sessiz bekleyiş odadakileri çok kaygılandırıyordu. D) Pencereden görülen tepeler akşama doğru karardı. E) Buradan limanın girişini açıkça görürsünüz.

Çözümlü Deneme 01

39. "Eski fotoğraflardaki ayrıntıları sabırla inceleyen genç araştırmacı, bulgularını dün ekibe sundu."
Bu cümlenin öge dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Özne - zarf tümleci - nesne - dolaylı tümleç - yüklem B) Nesne - özne - zarf tümleci - dolaylı tümleç - yüklem C) Özne - nesne - zarf tümleci - dolaylı tümleç - yüklem D) Dolaylı tümleç - nesne - zarf tümleci - özne - yüklem E) Özne - nesne - dolaylı tümleç - zarf tümleci - yüklem

Çözümlü Deneme 01

40. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

A) Toplantıda yaklaşık on kadar yeni öneri tartışıldı. B) Toplantıda önce yeni öneriler ele alındı, sonra uygulama takvimi belirlendi. C) Toplantıda sunulan öneriler, önceki rapordaki bulgularla karşılaştırıldı. D) Toplantıda yeni öneriler farklı yönleriyle ayrıntılı biçimde tartışıldı. E) Toplantıda bazı öneriler kabul edildi, bazıları daha sonra görüşülmek üzere ertelendi.

TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 01

TYT Türkçe — Çözümlü Deneme 01

TYT TÜRKÇE — ÇÖZÜMLÜ DENEME 01 CEVAP ANAHTARI