TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 06 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 06

1. Tarihsel süreçte Türk boylarının Orta Asya'dan kuraklık, nüfus artışı, otlak yetersizliği ve dış baskılar sebebiyle farklı coğrafyalara göç ettikleri bilinmektedir. Bu göçler sonucunda Türkler gittikleri bölgelerdeki topluluklara maden işlemeciliğini ve atı evcilleştirmeyi öğretmiş, aynı zamanda kendileri de farklı din ve kültürlerle tanışmışlardır.

Bu parçadan hareketle Türk göçleri hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Türk boylarının gittikleri yerlerde etnik benliklerini tamamen kaybettiklerine B) Türk kültürünün geniş coğrafyalara yayılarak başka uygarlıkları etkilediğine C) Göç edilen bölgelerde kültürleşme ve etkileşim süreçlerinin yaşandığına D) Göçlerin temelinde hem doğal hem de sosyo-ekonomik nedenlerin yattığına E) Bozkır yaşantısına ait teknik deneyimlerin yeni coğrafyalara taşındığına

Çözümlü Deneme 06

2. Osmanlı Devleti'nde Kapıkulu Ocağı'na asker yetiştirmek amacıyla uygulanan Devşirme sisteminde; Hristiyan ailelerin çocukları belirli kurallar dâhilinde alınır, Türk-İslam kültürüyle yetiştirildikten sonra yeteneklerine göre Yeniçeri Ocağı'na veya Enderun Mektebi'ne sevk edilirdi.

Bu parçaya göre Devşirme sistemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Enderun'a seçilenlerin doğrudan eyalet valisi olarak atandığı B) Devlet kademelerinde gayrimüslimlerin kendi kimlikleriyle yükselmesine izin verdiği C) Anadolu'daki Türk kökenli ailelerin çocuklarını da kapsadığı D) Sadece saray muhafızı yetiştirmeye yönelik dar kapsamlı bir uygulama olduğu E) Ordu ve devlet bürokrasisine nitelikli insan kaynağı sağlamayı hedeflediği

Çözümlü Deneme 06

3. Erzurum Kongresi'nde alınan 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz' kararı ile vatanın bölünmezliği vurgulanmış; 'Manda ve himaye kabul olunamaz' kararı ile de tam bağımsızlık ilkesi açıkça ilan edilmiştir.

Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) İstanbul Hükümeti ile tam bir iş birliği içinde hareket edildiğine B) İtilaf Devletleri'nin koruyuculuğu altında bir özerklik arandığına C) Milletler Cemiyeti'nin kararlarının koşulsuz kabul edildiğine D) Milli Mücadele'nin temel ilke ve hedeflerinin netleştirildiğine E) Bölgesel direniş cemiyetlerinin tamamen feshedildiğine

Çözümlü Deneme 06

4. Cumhuriyetin ilk yıllarında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ülkedeki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmış, medreseler kapatılmış ve çağdaş, laik, milli bir eğitim sistemi hedeflenmiştir.

Bu düzenleme ile aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez?

A) Eğitim ve öğretimde birliğin sağlanması B) Yabancı okulların tamamının millileştirilerek kapatılması C) Toplumsal ve kültürel çatışmalara yol açan ikili yapının kaldırılması D) Eğitim sisteminin dinsel etkilerden arındırılarak laikleştirilmesi E) Milli değerlere bağlı nesillerin yetiştirilmesi

Çözümlü Deneme 06

5. Tarihsel bir olayın değerlendirilmesinde olayın gerçekleştiği dönemin coğrafi çevresi, iklim şartları ve iktisadi imkânları büyük rol oynar. Coğrafya biliminden yararlanmayan bir tarihçi, toplumların göç yollarını veya savaş stratejilerini anlamakta yetersiz kalır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?

A) Coğrafya biliminin yalnızca göç hareketlerini inceleyen bir dal olduğu B) Coğrafi şartların toplumsal ve siyasi olaylar üzerindeki tek belirleyici unsur olduğu C) Tarihi araştırmalarda yazılı belgelerin görsellerden daha öncelikli olduğu D) Tarih biliminin coğrafya başta olmak üzere disiplinler arası bir yaklaşıma ihtiyaç duyduğu E) Geçmiş olayların tekrarlanmasının coğrafi konum benzerliğine bağlı olduğu

Çözümlü Deneme 06

6. İklim ve hava durumu kavramları sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır. Hava durumu, dar bir alanda kısa süre içerisinde değişkenlik gösteren atmosfer olaylarını ifade ederken; iklim, geniş sahalarda uzun yıllar boyunca devam eden hava olaylarının ortalamasıdır. Örneğin bir kentte sabah saatlerinde görülen sisli havanın öğleye doğru yerini güneşli ve sıcak bir havaya bırakması hava durumu ile ilgilidir.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Bir bölgenin iklim özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak için en az birkaç haftalık gözlem verileri yeterli olmaktadır. B) İklim koşullarında meydana gelen anlık değişimler, o bölgenin günlük ekonomik ve sosyal yaşamını doğrudan şekillendirir. C) Anlık ve kısa süreli atmosfer değişimleri hava durumunu temsil ederken, iklim daha kararlı ve uzun süreli bir karakter gösterir. D) Hava durumu gözlemleri yalnızca dar alanlarda geçerli olup, geniş sahalarda hava durumunun değişkenliği tamamen ortadan kalkar. E) İklim ile hava durumu arasındaki temel fark, ölçümlerde kullanılan meteorolojik araç gereçlerin teknolojik düzeyidir.

Çözümlü Deneme 06

7. Bir uçak 40° Doğu meridyeni üzerindeki bir kentten yerel saat 09.00’da havalanıyor ve yolculuk 3 saat sürüyor. Uçağın indiği kent 10° Doğu meridyeni üzerinde olduğuna göre, iniş anında bu kentte yerel saat kaçtır?

A) 10.00 B) 12.00 C) 14.00 D) 08.00 E) 13.00

Çözümlü Deneme 06

8. Aşağıdaki tabloda K ülkesine ait üç farklı yıla ilişkin kentsel ve kırsal nüfus oranları yüzde (%) olarak verilmiştir.

Bu verilerden hareketle K ülkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Verilen yıllar içerisinde kırsal nüfusun mutlak miktarı sürekli olarak artış göstermiştir. B) Kentsel nüfus oranının artması ülkenin toplam yüz ölçümünün genişlediğini kanıtlamaktadır. C) Süreç içerisinde sanayileşme ve kentleşme olgusu gelişim göstererek kentsel nüfus oranını artırmıştır. D) 1990 yılındaki kırsal nüfus miktarı ile 2020 yılındaki kentsel nüfus miktarı birbirine eşittir. E) Ülkedeki toplam nüfus miktarı tüm yıllar boyunca tamamen sabit kalmıştır.

Çözümlü Deneme 06

9. Türkiye, orta kuşakta yer alması nedeniyle dört mevsimi belirgin olarak yaşar. Ancak aynı anda farklı yörelerinde farklı iklim özelliklerinin görülmesi, kısa mesafelerde yer şekillerinin ve yükseltinin hızla değişmesiyle açıklanır. Örneğin ilkbahar aylarında Akdeniz kıyılarında denize girilebilirken, Doğu Anadolu'daki yüksek platolarda kar yağışı gözlenebilmektedir.

Bu durum Türkiye'nin hangi özelliği ile doğrudan ilişkilidir?

A) Yalnızca Doğu-Batı yönlü meridyen farklarının fazla olmasıyla B) Dünya üzerindeki mutlak konumunun yıllar içinde sürekli güneye kaymasıyla C) Afrika ve Avrasya levhalarının hareketsiz kalmasıyla D) Kuzey Yarım Küre'nin enlem derecelerinin etkisizleşmesiyle E) Göreceli konum özelliklerinin ve engebeli arazi yapısının belirgin olmasıyla

Çözümlü Deneme 06

10. Doğal afetler, oluşum nedenlerine göre jeolojik, meteorolojik, hidrolojik ve biyolojik olarak sınıflandırılır. Aşırı yağışlar ve hızlı kar erimeleri sonucunda meydana gelen taşkınlar hidrolojik karakter taşırken; fay hatlarındaki kırılmalar sonucu oluşan depremler ve kırılmaya bağlı gelişen tsunami jeolojik kökenlidir.

Buna göre aşağıdaki afet eşleştirmelerinden hangisi kökeni bakımından doğrudur?

A) Deprem - Hidrolojik afet B) Taşkın - Jeolojik afet C) Heyelan - Biyolojik afet D) Tsunami - Jeolojik afet E) Kasırga - Jeomorfolojik afet

Çözümlü Deneme 06

11. Felsefe bilginin peşinde koşarken tek bir alana sıkışıp kalmaz. İnsan doğası, evrenin yapısı, ahlaki ilkeler ve siyasal düzen gibi çok çeşitli konuları inceler. Ancak bu çeşitliliğe rağmen felsefenin kullandığı sorgulayıcı dil ve tutarlılık arayışı tüm bu alanlarda ortaktır. Felsefe, evreni parçalayarak değil, bütünsel bir perspektifle kavrama gayretindedir.
Bu parçaya göre felsefi düşüncenin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Evreni ve insanı bütüncül bir yaklaşımla ele alması B) Nihai ve kesin geçerliliği olan sonuçlar üretmesi C) Olguları laboratuvar ortamında incelemesi D) Pratik alanda teknolojik yeniliklere öncülük etmesi E) Toplumsal değişimleri önceden tahmin edebilmesi

Çözümlü Deneme 06

12. İnsan zihni doğuştan bazı temel kavram ve ilkelerle donatılmıştır. Örneğin nedensellik, zaman, mekân veya matematiksel gerçekler duyulardan türetilemez. Duyular bize yalnızca karmakarışık ham veriler sunar; bu verileri düzenleyen ve anlamlı bilgiye dönüştüren zihnin doğuştan sahip olduğu kategorilerdir. Akıl olmadan duyu verileri kör, duyu verileri olmadan akıl boş kalır.
Bu parçada öne sürülen görüş bilgide aşağıdakilerden hangisini savunur?

A) Sadece duyu deneyimlerinin bilginin tek kaynağı olduğunu B) Bilginin sezgisel kavrayışla doğrudan elde edildiğini C) Gözlemlenemeyen hiçbir şeyin gerçek kabul edilemeyeceğini D) Aklın formları ile duyusal verilerin sentezini E) Aklın doğuştan tüm bilgilere eksiksiz sahip olduğunu

Çözümlü Deneme 06

13. Varlık hem madde hem de ruhtur. İnsan da bu iki farklı tözün birleşmesinden oluşur. Beden yer kaplayan, fiziksel yasalara tabi olan maddesel yönümüzü simgelerken; ruh düşünen, öznitelik kazanmış manevi yönümüzdür. Bu iki unsur birbirine indirgenemez, biri olmadan diğerinin varlığı eksik kalır.
Bu parçadaki varlık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Materyalizm B) Düalizm C) İdealizm D) Nihilizm E) Egzistansiyalizm

Çözümlü Deneme 06

14. Ahlaki eylemlerimizin nihai amacı nedir? Bir insana yardım ettiğimizde ya da dürüst davrandığımızda temel motivasyonumuz ne olmalıdır? Bir anlayışa göre insan doğası gereği acıdan kaçıp hazza yönelir. Bu nedenle bir eylemi 'iyi' kılan şey, bireye sağladığı kişisel doyum ve mutluluk duygusudur. Hazzı artıran eylemler ahlaki, acı veren eylemler ise kötüdür.
Bu parçada açıklanan ahlak kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pragmatizm B) Kantian Ödev Ahlakı C) Utilitarizm D) Anarşizm E) Hedonizm

Çözümlü Deneme 06

15. Sanat eseri ile zanaat ürünü arasındaki sınır nerede çizilir? Bir usta güzel bir sandalye veya kapı yaparken belirli kullanım ihtiyaçlarını gözetir. Ürünün sağlamlığı ve işlevselliği ön plandadır. Oysa bir ressam tuvaline renkleri aktarırken pratik bir kullanım amacı gütmez. Sanat eseri, kendisi dışında başka bir amaca hizmet etmeyen, sırf estetik seyir ve deneyim için üretilen benzersiz bir nesnedir.
Bu parçadan hareketle sanat eserini zanaat ürününden ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Seri üretime uygun bir yapıda olması B) Geçici trendlere odaklanarak tasarlanması C) Belli kalıplara ve kurallara dayanması D) Maddi bir kazanç elde etmek için üretilmesi E) Toplumsal ve pratik bir fayda gözetmemesi

Çözümlü Deneme 06

16. İslam düşüncesine göre bilgiye ulaşma yolları arasında akıl ve vahiy önemli bir yere sahiptir. Akıl, insanın evrendeki düzeni gözlemlemesini ve varlığın kaynağını düşünmesini sağlarken; vahiy, aklın tek başına kavrayamayacağı gayb âlemine dair hakikatleri ve ibadet ilkelerini sunar. Bu iki kaynak birbirinin alternatifi değil, insan zihninin doğru bilgiye ulaşmasını sağlayan tamamlayıcı unsurlardır.
Bu parçaya göre akıl ve vahiy ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Vahiy, aklın sorgulama yetisini tamamen ortadan kaldıran bir dogmadır. B) Akıl ve vahiy farklı alanlarda insan zihnine rehberlik eden çatışmalı ögelerdir. C) İki kaynak birbirini bütünleyerek insana doğru bilginin kapılarını açmaktadır. D) Aklın tek başına tüm varlık alanlarını kavraması için vahye ihtiyacı yoktur. E) Dini ilkeler, duyu organlarıyla elde edilen verilere göre biçimlenir.

Çözümlü Deneme 06

17. İslam mekteplerinde fıkhi yorumların ortaya çıkması, İslam dininin geniş bir coğrafyaya yayılması ve farklı kültürlerle karşılaşmasıyla doğrudan ilişkilidir. Âlimler, Kur'an ve sünnetin temel prensiplerini esas alarak kendi dönemlerinin ve toplumlarının karşılaştığı yeni sorunlara hukuki çözümler üretmişlerdir. Bu durum fıkhı statik bir yapıdan çıkarıp dinamik bir süreç haline getirmiştir.
Bu parçadan fıkhi yorumlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Zaman içerisinde temel ibadetlerin şekilsel yapısını baştan aşağı değiştirmişlerdir. B) Farklı coğrafyalardaki uygulamalar dini metinlerin otoritesini tamamen zayıflatmıştır. C) Toplumsal değişimlere ve yeni gereksinimlere somut çözümler sunma amacı taşırlar. D) Bireysel ibadetlerin yerine getirilme usullerini konu edinmişlerdir. E) İslam mektepleri arasındaki farklılıklar toplumsal kargaşanın ana kaynağı olmuştur.

Çözümlü Deneme 06

18. Gençlik dönemi, bireyin değer yargılarını şekillendirdiği ve toplumsal hayatta kendi kimliğini inşa ettiği kritik bir zamandır. Bu dönemde gençlerin soyut ahlaki kuralları benimsemelerinden ziyade, çevresindeki kişilerin sergilediği somut tutum ve davranışları gözlemleyerek model aldıkları görülür. Bu nedenle samimi ve tutarlı bir yaşam modeli, sözel telkinlerden daha kalıcı izler bırakır.
Bu parçaya göre gençlerde değerler eğitiminde aşağıdakilerden hangisi en etkili unsurdur?

A) Birebir yaşantıyla sergilenen tutarlı ve somut tutumlar B) Katı kurallarla desteklenmiş yoğun teorik dersler C) Geleneksel kalıpların tartışılmaksızın benimsetilmesi D) Bireyin tüm toplumsal bağlardan bağımsız hareket etmesi E) Sadece ceza ve ödül mekanizmasına dayalı öğretim

Çözümlü Deneme 06

19. Hz. Muhammed, hayatı boyunca insanlarla olan münasebetlerinde nezaketi, müsamahayı ve adil olmayı esas almıştır. Kendisine yönelik şahsi haksızlıkları bağışlamış, ancak toplumsal hak ihlalleri ve adaletsizlikler karşısında daima kararlı bir tutum sergilemiştir. Onun bu dengeli yaklaşımı, insanlar arasında güven duygusunu tesis etmiştir.
Bu parçadan Hz. Muhammed'in örnekliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Bireysel çıkarlarını her türlü toplumsal değerin üzerinde tutmuştur. B) Şahsi bağışlayıcılık ile adalet ilkesini dengeli bir biçimde yürütmüştür. C) Toplumsal sorunlarda tamamen pasif ve çekimser bir tavır takınmıştır. D) Kendi inanç grubuna mensup kişilerin haklarını savunmuştur. E) Cezalandırma yöntemini toplumsal düzenin tek aracı olarak görmüştür.

Çözümlü Deneme 06

20. İslam'da ibadetler yalnızca bireyin ruhsal dünyasını düzenlemekle kalmaz, aynı zamanda insanı kötü davranışlardan alıkoyan bir ahlaki kalkana dönüşür. İhlasla ve bilerek yapılan bir ibadet, kişinin günlük yaşamında dürüst, adil ve merhametli olmasına katkı sağlar. İbadetin bu özünden koparılıp sadece şekilsel bir uygulamaya dönüştürülmesi durumunda beklenecek ahlaki dönüşüm gerçekleşmez.
Bu parçaya göre ibadetlerin temel amacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bireyin toplumdaki itibarını ve sosyal statüsünü artırmaktır. B) Ahlaki olgunlaşmayı sağlayarak davranışı olumlu yönde dönüştürmektir. C) Toplumsal gelenekleri nesilden nesile aynen aktarmaktır. D) Sadece belirli zaman dilimlerinde yerine getirilen şekilsel yükümlülüktür. E) Kişinin dünyevi başarısını ve maddi kazancını garantiye almaktır.

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 06

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 06

TYT SOSYAL BİLİMLER — ÇÖZÜMLÜ DENEME 06 CEVAP ANAHTARI