TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 05 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 05

1. Gazneliler, Hint alt kıtasına düzenledikleri seferlerle İslamiyet'in bu coğrafyada yayılmasını sağlamışlardır. Ancak Gazneli Devleti sınırları içerisinde Türklerin yanı sıra Farslar, Hintliler ve Afganlar gibi çok farklı etnik gruplar barınmaktaydı. Bu durum devletin ordusunda ve saray teşkilatında da farklı kültürlerin etkisinin görülmesine yol açmıştır.

Bu bilgiye göre Gazneliler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Askerî fetihlere odaklanarak kültürel etkileşimi engelledikleri B) Türkçeyi resmi dil ve tek edebiyat dili olarak kabul ettikleri C) Çok uluslu bir imparatorluk yapısına ve kozmopolit bir kültüre sahip oldukları D) Hindistan'da caste sistemini ortadan kaldırdıkları E) Siyasi varlıklarını sadece Türk boylarının askerî desteğiyle sürdürebildikleri

Çözümlü Deneme 05

2. Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyılda imzalanan Pasarofça Antlaşması'yla birlikte başlayan Lale Devri'nde; Avrupa'ya ilk kez geçici elçiler gönderilmiş, matbaa kurulmuş, kütüphaneler açılmış ve sağlık alanında çiçek aşısı uygulanmıştır.

Lale Devri'nde gerçekleştirilen bu faaliyetler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Batı'daki gelişmelerin yakından takip edilmek istendiğine B) Kültürel ve bilimsel hayatı geliştirmeye yönelik adımlar atıldığına C) Toplumsal sağlık ve koruyucu tıp alanında yenilikler yapıldığına D) Matbaanın kullanılmasıyla fikir hayatının ve kitap basımının kolaylaştığına E) Askerî alandaki yeniliklerin tüm diğer ıslahatların önüne geçtiğine

Çözümlü Deneme 05

3. Atatürk, 'Akıl ve bilim neredeyse oradan alacağız ve her millet ferdinin kafasına koyacağız. Bilim ve teknik için kayıt ve şart yoktur.' sözüyle Türkiye Cumhuriyeti'nin fikri dayanaklarını belirlemiştir.

Atatürk'ün bu anlayışı doğrudan aşağıdaki ilkelerden hangisinin temelini oluşturur?

A) İnkılapçılık B) Devletçilik C) Milliyetçilik D) Halkçılık E) Cumhuriyetçilik

Çözümlü Deneme 05

4. Soğuk Savaş yıllarında Batı Bloku ülkeleri askerî savunma amacıyla NATO'yu kurmuş, buna karşılık Doğu Bloku ülkeleri de SSCB önderliğinde Varşova Paktı'nı hayata geçirmiştir. Bu bloklaşmaların dışında kalmak isteyen ve genellikle yeni bağımsızlığını kazanmış Asya ve Afrika ülkeleri ise Bandung Konferansı ile Bağlantısızlar Hareketi'ni başlatmışlardır.

Bu durum uluslararası siyasette aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

A) Küresel ölçekte iki kutuplu yapının yanında üçüncü bir siyasi yolun oluştuğunun B) NATO ve Varşova Paktı'nın dünyada sıcak savaşları önlediğinin C) Bağlantısızlar Hareketi'nin Birleşmiş Milletler Organı olarak kabul edildiğinin D) Doğu Bloku'nun ekonomik olarak Batı Bloku'nu tamamen kontrol altına aldığının E) Sömürgecilik faaliyetlerinin dünya genelinde yeniden yaygınlaştığının

Çözümlü Deneme 05

5. İslam Uygarlığı'nda Abbasiler Dönemi'nde Bağdat'ta kurulan Beytü'l-Hikme (Hikmet Evi), Grekçe, Süryanice, Pehlevice ve Sanskritçeden tıp, felsefe, matematik ve astronomi eserlerinin Arapçaya çevrildiği büyük bir ilim merkezi olmuştur. Bu merkez sayesinde antik dünya mirası korunmuş ve geliştirilmiştir.

Bu bilgilere göre Abbasiler Dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bağdat'ın bir askerî üs olarak planlandığı B) Çeviri faaliyetlerinin yalnızca dini metinlerle sınırlı tutulduğu C) Arap dilinin bilim dili haline gelmesinin engellendiği D) İslam dünyası dışında üretilmiş bilimsel çalışmalara kapıların kapatıldığı E) Farklı medeniyetlerin birikiminden yararlanıldığı

Çözümlü Deneme 05

6. Doğu Anadolu Fay Hattı, Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Batı Anadolu Fay Hattı Türkiye'nin en aktif kırık hatlarını oluşturur. Bu hatlar boyunca sık sık tektonik depremler meydana gelmekte, sıcak su kaynakları (jeotermal) yüzeye çıkmaktadır.
Bu parçadan Türkiye'nin jeolojik yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Eski ve masif arazilerin geniş yer kapladığı durğan bir ülke olduğu B) Genç oluşumlu bir arazi yapısına ve yüksek tektonik hareketliliğe sahip olduğu C) Sert ve yaşlı kayaların yoğunluğu sebebiyle deprem riskinin bulunmadığı D) Jeotermal enerji potansiyelinin sadece kıyı kesimlerde toplandığı E) Volkanik faaliyetlerin günümüzde de aktif olarak devam ettiği

Çözümlü Deneme 05

7. 200.000 nüfusa sahip bir kentin yüz ölçümü 500 km² olduğuna göre, bu kentin aritmetik nüfus yoğunluğu kilometrekareye kaç kişidir?

A) 100 B) 250 C) 300 D) 350 E) 400

Çözümlü Deneme 05

8. Aşağıdaki grafikte Türkiye'nin bir yöresine ait aylık ortalama yağış miktarları verilmiştir.

Bu yağış grafiğine sahip olan yöre hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Yaz mevsiminde kuraklığın çok şiddetli yaşandığı B) Bitki örtüsünün bozkırlardan oluştuğu C) Yıllık sıcaklık farklarının aşırı derecede yüksek olduğu D) Kış yağışlarının tamamının kar şeklinde düştüğü E) Yağış rejiminin düzenli ve her mevsimin yağışlı geçtiği

Çözümlü Deneme 05

9. İnsanlar ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğayı sürekli değiştirmektedir. Barajlar kurarak su akışını yönlendirmekte, tüneller ve köprülerle ulaşımı kolaylaştırmakta, maden ocaklarıyla yer altı zenginliklerini çıkarmaktadır. Ancak doğaya yapılan bu müdahaleler dengesiz gerçekleştiğinde doğal çevrede geri dönülmez tahriplere yol açmaktadır.
Bu parçaya göre insan-doğa etkileşimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) İnsanın doğa üzerindeki etkisinin her zaman olumlu ve onarıcı sonuçlar doğurduğu B) Doğanın insan faaliyetlerini engellediği ve sınırladığı C) İnsanın doğayı şekillendirme gücünün çevre sorunlarına da zemin hazırlayabileceği D) Doğal kaynakların sonsuz olduğu ve tükenmeyeceği E) Teknolojik gelişmelerin doğa üzerindeki baskıyı ortadan kaldırdığı

Çözümlü Deneme 05

10. Gelişmiş ülkelerde genç nüfus oranı düşük, yaşlı nüfus oranı ise yüksektir. Bu durum iş gücü yetersizliğine, sosyal güvenlik kurumlarının giderlerinin artmasına ve dinamizmin azalmasına neden olmaktadır. Bu sebeple söz konusu ülkeler nüfus artış hızını yükseltici politikalar izlemektedir.
Bu parçadan hareketle gelişmiş ülkelerin nüfus politikaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Nüfus artış hızını düşürerek doğal kaynaklarda tasarruf sağlamayı amaçladıkları B) Yaşlanan nüfus yapısı ve iş gücü ihtiyacı sebebiyle nüfusu artırmaya yöneldikleri C) Kırsal nüfus oranını kent nüfusunun üzerine çıkarmaya çalıştıkları D) Dış ülkelere yoğun bir şekilde işçi göçü verdikleri E) Doğum oranlarını tamamen durdurmaya yönelik yasalar çıkardıkları

Çözümlü Deneme 05

11. Felsefeyle ilgilenmek, hayata karşı merak duymak ve yerleşik doğruları sorgulamak demektir. Çocuklar, etraflarında olup biteni anlama arzusundan dolayı doğal birer filozof gibidirler. Ancak yaş ilerledikçe toplumsal alışkanlıklar ve pratik kaygılar bu merak duygusunu bastırır. Felsefe, işte bu sıradanlaşan dünyada 'hayret etme' yetisini yeniden kazanma çabasıdır.
Bu parçadan hareketle felsefi tutumun temelinde aşağıdakilerden hangisi bulunur?

A) Pratik problemlere hızlı çözümler bulma arzusu B) Toplumsal kurallara koşulsuz uyum sağlama eğilimi C) Geleneksel bilgileri olduğu gibi aktarma çabası D) Sorgulayıcı bir merak ve hayret duyma yetisi E) Kesin ve değişmez yasalara ulaşma gayreti

Çözümlü Deneme 05

12. Kesin doğru bilgiye ulaşmak mümkün müdür? Bazı düşünürler, duyu organlarının bizi yanılttığını, algıların kişiden kişiye ve durumdan duruma değiştiğini belirterek her türlü bilgiden şüphe duyulması gerektiğini savunurlar. Onlara göre herhangi bir yargıda bulunmak yerine yargıyı askıya almak zihinsel dinginliğe ulaşmanın tek yoludur. Doğru ya da yanlış şeklinde bir iddiada bulunmamak gerekir.
Bu parçada ifade edilen görüş bilgi felsefesindeki hangi akıma aittir?

A) Rasyonalizm B) Pozitivizm C) Pragmatizm D) Kuşkuculuk E) Empirizm

Çözümlü Deneme 05

13. Dünyada var olan nesneler değişim içindedir. Bir tohum büyür ağaç olur, ağaç yapraklarını döker ve en nihayetinde yok olur. Peki bu sürekli değişim içinde kalıcı olan bir şey yok mudur? Bir görüşe göre, duyularla algıladığımız bu fiziksel dünya geçicidir; asıl varlıklar ise zaman ve mekândan bağımsız, değişmeyen idealardır. Somut nesneler yalnızca bu ideaların gölgeleridir.
Bu parçada ifade edilen varlık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Materyalizm B) Egzistansiyalizm C) İdealizm D) Pragmatizm E) Pozitivizm

Çözümlü Deneme 05

14. İnsan ne kadar özgürdür? İnsan eylemleri, içine doğduğu kültür, aldığı eğitim ve genetik mirası tarafından şekillendirilir. Dolayısıyla bir insanın bir durumda başka türlü davranması mümkün değildir. Doğadaki her olayın bir nedeni olduğu gibi, insan davranışları da nedensellik ilkesi uyarınca önceden belirlenmiştir. İradenin özgür olduğunu sanmak bir illüzyondan ibarettir.
Bu parçada öne sürülen görüş ahlak felsefesinin hangi yaklaşımına uygundur?

A) Indeterminizm B) Determinizm C) Otodeterminizm D) Libertarizm E) Hedonizm

Çözümlü Deneme 05

15. Bilimsel bir kuram ne kadar çok doğrulanırsa doğrulansın, hiçbir zaman kesin mutlak hakikat haline gelemez. Çünkü gelecekte yapılacak tek bir gözlem, o güne kadar yapılmış binlerce doğrulamayı geçersiz kılabilir. Bu nedenle bilimselliğin ölçütü bir hipotezin doğrulanabilir olması değil, deneysel olarak yanlışlanmaya açık olmasıdır. Yanlışlanmaya direnç gösteren kuramlar güçlenir.
Bu parçada açıklanan bilimsel yöntem ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yanlışlanabilirlik B) Doğrulanabilirlik C) Tekrarlanabilirlik D) Genellenebilirlik E) Nesnel ölçülebilirlik

Çözümlü Deneme 05

16. İslam'da ibadetlerin toplumsal boyutu, bireyleri bir araya getirerek kaynaşmayı ve yardımlaşmayı sağlamasında yatar. Birlikte icra edilen ibadetler, insanlar arasındaki statü ve zenginlik farklarını ortadan kaldırarak eşitlik ve kardeşlik duygusunu pekiştirir.
Bu parçadan ibadetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Bireysel yönlerinin toplumsal etkilerinden daha baskın olduğuna B) Toplumsal ayrışmayı engellemede yetersiz kaldığına C) Zaman içerisinde biçimsel değişikliklere uğraması gerektiğine D) Sosyal dayanışmayı ve toplumsal eşitlik bilincini güçlendirdiğine E) Yalnızca belirli mekânlarda yerine getirilebileceğine

Çözümlü Deneme 05

17. Dini bilgiye ulaşmada nakil (vahiy ve sünnet) ana çerçeveyi belirlerken, akıl bu çerçevenin anlaşılması ve hayata tatbik edilmesinde rol oynar. Aklı yok saymak dini metinlerin şekilciliğe mahkûm olmasına; nakli yok saymak ise dinin özgünlüğünü kaybetmesine neden olur.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Akıl, naklin belirlediği tüm sınırları aşabilecek güçtedir. B) Dini yaşamda akıl ve nakil dengesinin korunması gereklidir. C) Nakil olmadan da akıl tek başına tüm hakikatlere ulaşır. D) Şekilcilikten korunmanın tek yolu nakilci anlayıştır. E) Akli çıkarımlar dini metinlerin özünü önemsizleştirir.

Çözümlü Deneme 05

18. İslam ahlakında adalet ve merhamet birbirini tamamlayan iki temel kavramdır. Adalet hakkın teslim edilmesini ve dengenin korunmasını sağlarken, merhamet bu sürecin katı ve duygusuz bir şekilde uygulanmasını engeller.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Adalet ilkesi merhametten bağımsız olarak uygulanmalıdır. B) Merhamet, adaletin sağladığı kuralları tümüyle geçersiz kılar. C) Adalet ve merhamet birlikte insani ve dengeli bir tutum oluşturur. D) Ahlaki ilkelere uymak bireysel tercihlere bırakılmıştır. E) Hukuki kuralların uygulanmasında insani duygulara yer yoktur.

Çözümlü Deneme 05

19. Hz. Muhammed, insanlara yaklaşımında kırıcı olmayan, muhatabının seviyesini ve durumunu gözeten nazik bir dil kullanmıştır. Hataları düzeltirken kişileri toplum içinde teşhir etmek yerine genellemeler yaparak uyarılarda bulunmuştur.
Bu parçaya göre Hz. Muhammed'in iletişim yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Hataları toplumsal baskı ile düzeltme yolunu seçmiştir. B) Sadece yakın çevresindeki insanlara hoşgörü göstermiştir. C) Bireysel uyarılarda sert ve tavizsiz bir tutum izlemiştir. D) İnsanların onurunu koruyan ve incitmeyen bir üslup benimsemiştir. E) Toplumsal kural ihlallerini görmezden gelmeyi tercih etmiştir.

Çözümlü Deneme 05

20. İslam düşüncesinde farklı fıkhi ve itikadi mezheplerin varlığı, dini anlayışın zenginliği olarak kabul edilmiştir. Farklı coğrafya ve zamanlarda yaşayan Müslümanların sorunlarına çözüm bulma amacı taşıyan bu ekoller, temel esaslarda birleşmekle birlikte ayrıntılarda farklılaşmışlardır.
Bu parçadan hareketle mezheplerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Çeşitli ihtiyaçlara yanıt verme çabasının ürünleridir. B) İslam'ın evrensel mesajını bölgesel sınırlar içine hapsetmişlerdir. C) Temel inanç ilkelerinde derin ayrışmalara yol açmışlardır. D) Zamanla geçerliliklerini kaybederek önemlerini yitirmişlerdir. E) Toplumsal bütünleşmeyi tamamen ortadan kaldırmışlardır.

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 05

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 05

TYT SOSYAL BİLİMLER — ÇÖZÜMLÜ DENEME 05 CEVAP ANAHTARI