TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 03 — Çalışma Kağıdı

Çözümlü Deneme 03

1. İslamiyet öncesi Arap Yarımadası'nda siyasi birlik yoktu; kabileler hâlinde yaşayan toplumda kabile asabiyeti oldukça gelişmişti. Kabileler arasındaki kan davaları ve anlaşmazlıklar sürekli savaşlara yol açarken, yılın belirli aylarında düzenlenen Haram Aylarında savaşmak yasaktı. Bu aylarda Ukaz gibi panayırlarda ticari faaliyetler yürütülür ve şiir yarışmaları düzenlenirdi.

Bu parçaya göre İslam öncesi Arap Yarımadası ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Toplumsal yapıda kabile bağlarının önemli bir yer tuttuğuna B) Siyasi parçalanmışlığın bulunmasına rağmen ortak kültürel etkinliklerin yapıldığına C) Ticari ve kültürel canlılığın yılın belli dönemlerinde arttığına D) Haram Ayları uygulamasının kabileler arasındaki çatışmaları dönemsel olarak durdurduğuna E) Kabile asabiyetinin yarattığı çatışmaların kalıcı bir siyasi birleşmeye imkân tanıdığına

Çözümlü Deneme 03

2. III. Selim Dönemi'nde Nizam-ı Cedid ordusunun kurulması ve bu ordunun masraflarını karşılamak üzere İrad-ı Cedid hazinesinin oluşturulması, mevcut Yeniçeri Ocağı'nda rahatsızlık yaratmıştır. Yeniçeriler, kendi konumlarının sarsılacağını düşünerek bu ıslahatlara karşı çıkmış ve neticede Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilmiştir.

Bu parçaya dayanarak Osmanlı ıslahat hareketleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Geleneksel askerî zümrelerin yenilik hareketlerine karşı direnç gösterdiği B) Nizam-ı Cedid yeniliklerinin halkın geniş kesimleri tarafından desteklendiği C) Bütçe açıklarının tamamen yeni hazine modeli sayesinde kapatıldığı D) Batılılaşma adımlarının devlet kademelerinde ilk kez III. Selim ile başladığı E) Yeniçeri Ocağı'nın bu isyandan sonra hukuki olarak ortadan kaldırıldığı

Çözümlü Deneme 03

3. Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen Harf İnkılabı ile Latin kökenli Türk alfabesi kabul edilmiş, ardından Millet Mektepleri açılarak okuma-yazma seferberliği başlatılmıştır. Bu reformlar sayesinde okuryazarlık oranı kısa sürede hızla artmış, basılan kitap ve gazete sayısında büyük bir sıçrama yaşanmıştır.

Bu gelişmeler Atatürk ilkelerinden doğrudan hangisi ile ilişkilendirilebilir?

A) Devletçilik B) Milliyetçilik C) Halkçılık D) Laiklik E) Devletlerarası eşitlik

Çözümlü Deneme 03

4. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde dünya, Doğu ve Batı bloğu olmak üzere iki kutuplu bir siyasi yapıya bürünmüştür. Batı bloğunun liderliğini ABD üstlenirken, Doğu bloğunun başında SSCB yer almıştır. İki süper güç askerî bir sıcak çatışmaya girmekten kaçınmış, ancak ideolojik, ekonomik ve propaganda alanında yoğun bir rekabete girişmiştir.

Bu durum uluslararası ilişkiler literatüründe aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

A) Silahsızlanma Çağı B) Yumuşama Dönemi C) Büyük Buhran D) Soğuk Savaş Dönemi E) Mandater Yönetim Çağı

Çözümlü Deneme 03

5. Gökbilimci ve matematikçi Ali Kuşçu, Akkoyunlu elçisi olarak İstanbul'a geldiğinde Fatih Sultan Mehmet tarafından büyük bir hüsnükabul ile karşılanmıştır. Fatih'in daveti üzerine İstanbul'da kalan Ali Kuşçu, Sahn-ı Seman medreselerinde dersler vermiş ve Astronomi alanında dönemin en ileri eserlerini kaleme almıştır.

Bu bilgiye göre Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

A) Akkoyunlu Devleti ile kalıcı bir siyasi ve askerî ittifak kurulduğuna B) İlim adamlarının desteklendiğine ve bilimsel çalışmalara değer verildiğine C) Medrese müfredatının dinî ilimler etrafında kurulduğuna D) Sahn-ı Seman medreselerinin Avrupa tarzı ilk üniversite olduğuna E) Astronomi çalışmalarının devlet kontrolü dışında tamamen serbest yürütüldüğüne

Çözümlü Deneme 03

6. Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi yüksek ve engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Bu durum kış mevsiminin uzun ve sert geçmesine, karın yerde kalma süresinin uzamasına ve ulaşımda aksamalara neden olmaktadır. Ancak aynı engebeli ve yüksek yapı, akarsuların akış hızını ve hidroelektrik enerji potansiyelini de belirgin şekilde artırmaktadır.
Bu parçadan Doğu Anadolu Bölgesi'nin coğrafi özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Fiziki koşulların hem olumsuzluk hem ekonomik avantaj doğurduğu B) Tarım alanlarının genişliği nedeniyle makineleşmenin çok kolay geliştiği C) Akarsu debilerinin yıl boyunca hiç değişmediği ve rejimlerinin tümüyle düzenli olduğu D) Ulaşım ağının gelişmişliği sayesinde sanayi kollarının bölgede yoğunlaştığı E) Kış turizminin gelişmesini engelleyen düz bir arazi yapısına sahip olduğu

Çözümlü Deneme 03

7. Rüzgârlar, bitki örtüsünün cılız ve toprak kurak olduğu alanlarda aşındırma ve biriktirme şekilleri oluşturur. Mantar kaya, tafoni ve şahit kaya rüzgâr aşındırma şekilleriyken; barkan ve lösler rüzgâr biriktirme şekilleridir. Bu biçimler dünyada en çok çöl ve karasal iklim bölgelerinde görülür.
Bu parçaya göre rüzgârların oluşturduğu yer şekillerinin yaygın olduğu alanların temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kurak iklim koşullarına ve zayıf bitki örtüsüne sahip olmaları B) Yıl boyunca gür orman örtüsüyle kaplı bulunmaları C) Kimyasal tortul kayaçların erimesiyle biçimlenmeleri D) Akarsu ağının çok yoğun ve rejimlerin düzenli olması E) Yıllık yağış miktarının 2000 mm'nin üzerinde seyretmesi ve nemin yüksek olması

Çözümlü Deneme 03

8. Aşağıdaki grafikte bir ülkenin aktif nüfusunun ekonomik faaliyet kollarına göre dağılım oranları (%) gösterilmiştir.

Grafikteki veriler dikkate alındığında bu ülke hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tarımsal üretim miktarının diğer sektörlerden az olduğu B) Nüfusunun büyük çoğunluğunun kırsal kesimde yaşadığı C) Dış satımında hammadde oranının işlenmiş üründen fazla olduğu D) Gelişmişlik düzeyinin yüksek ve hizmet sektörünün baskın olduğu E) Doğal nüfus artış hızının aşırı derecede yüksek olduğu

Çözümlü Deneme 03

9. İzohips haritasında deniz seviyesinden başlayan ilk izohips çizgisi 0 metreyi göstermektedir. İkinci çizgi 150 metre olduğuna göre, dördüncü izohips çizgisinin yükselti değeri kaç metredir?

A) 450 m B) 300 m C) 600 m D) 750 m E) 900 m

Çözümlü Deneme 03

10. Sanayi tesislerinden ve motorlu taşıtlardan çıkan zehirli gazların atmosferdeki su buharı ile birleşmesi sonucunda asit yağmurları oluşur. Asit yağmurları toprak kimyasını bozarak tarımsal verimi düşürmekte, orman alanlarındaki ağaçların kurumasına ve tarihi eserlerin tahrip olmasına neden olmaktadır.
Bu parçaya göre asit yağmurlarının etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Toprağın verimliliğini artırarak tarımsal üretimi desteklediği B) Su ekosistemlerini etkileyip karasal yaşamı koruduğu C) Doğal çevre ve tarihi varlıklar üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurduğu D) Atmosferdeki sera gazı birikimini azalttığı E) Sadece sanayi kentlerinin altyapı sistemlerine zarar verdiği

Çözümlü Deneme 03

11. Gündelik yaşamda insan pek çok bilgiyle karşılaşır ve bunları sorgulamadan kabullenir. Ancak felsefe, hazır cevaplarla yetinmeyen bir merak duygusuyla başlar. Felsefi soru, pratik bir fayda sağlamak ya da hemen bir sonuca ulaşmak için sorulmaz. O, varlığın, bilginin ve değerlerin özüne inmek ister. Bu sorular, verilen yanıtlarla kapanmak yerine yeni soruların kapısını aralar.
Bu parçadan felsefi sorularla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

A) Olgusal gerçekliği deneysel olarak ölçmeyi amaçlar. B) Öznel nitelikte olup derinlemesine sorgulamaya yöneliktir. C) Pratik sorunlara hemen uygulanabilir ve kesin çözümler sunar. D) Toplumsal kabulleri eksiksiz biçimde onaylar. E) Herkes tarafından kabul gören kesin yanıtlar üretir.

Çözümlü Deneme 03

12. Düşünme eyleminde mantıksal tutarlılık esastır. Bir akıl yürütmede ulaşılan sonucun geçerli olabilmesi için, dayandığı önermelerin doğru olması ve sonucun bu önermelerden zorunlu olarak türetilmesi gerekir. Eğer 'Tüm insanlar ölümlüdür' ve 'Sokrates insandır' önermelerini kabul ediyorsak, 'Sokrates ölümlüdür' sonucuna kaçınılmaz olarak ulaşırız. Burada zihin genelden özele doğru bir yol izler.
Bu parçada açıklanan akıl yürütme türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Özelden genele giden tümevarım B) Benzerliklerden pay çıkaran analoji C) Olgulardan hipotez üreten seziş D) Genelden özele ulaşan tümdengelim E) Çelişki yoluyla kanıtlama

Çözümlü Deneme 03

13. Bir eylemin ahlaki açıdan 'iyi' sayılması neye bağlıdır? Bazı düşünürler eylemin doğuracağı sonuçlara bakar; eğer eylem çoğunluğa mutluluk ya da fayda getiriyorsa iyidir. Oysa alternatif bir görüşe göre eylemin değeri, sonuçlarından tamamen bağımsızdır. Önemli olan, eylemin arkasındaki niyetin bir ödev duygusundan kaynaklanmasıdır. Çıkar ya da eğilim gözetmeksizin, sırf ahlak yasasına saygıdan dolayı yapılan eylem değerlidir.
Bu parçada öne sürülen ikincil görüş aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?

A) Bireysel hazzı en yüksek değer sayan anlayışa B) Eylemin sonucundaki pratik faydayı esas alan yaklaşıma C) Toplumsal yaşama uyum sağlamayı öneren pragmatizme D) Ahlaki değerleri tamamen reddeden nihilist tutuma E) Ödev bilinciyle hareket etmeyi temel alan kuralcı anlayışa

Çözümlü Deneme 03

14. Evrende gözlemlediğimiz mükemmel uyum ve hassas dengeler, tesadüflerle açıklanamaz. Gezegenlerin yörüngelerindeki düzenlilikten, canlıların organlarındaki karmaşık yapıya kadar her şey bir amaçlılığa işaret eder. Nasıl ki işleyen bir saat kendi kendine var olamayıp bir usta gerektiriyorsa, bu düzenli evren de onu tasarlayan yüce bir bilincin varlığını gösterir.
Bu parçadaki argüman Tanrı'nın varlığına ilişkin hangi kanıtlama yoludur?

A) Zihindeki yetkin varlık düşüncesine dayanan ontolojik kanıt B) Evrendeki nedensellik zincirini izleyen kozmolojik kanıt C) Düzen ve amaçlılıktan hareket eden nizam kanıtı D) Ahlak yasalarının varlığından yola çıkan ahlak kanıtı E) Dini deneyimlerin öznel yapısına dayanan kanıt

Çözümlü Deneme 03

15. İdeal bir toplum düzeninin nasıl olması gerektiği üzerine kafa yoran düşünürler, zihinlerinde düşsel tasarımlar oluşturmuşlardır. Geleceğe dönük umut içeren bu tasarımlar insanlığın adalet, eşitlik ve mutluluk arayışını yansıtır. Öte yandan, teknolojinin ve denetimin kontrolsüz büyümesiyle ortaya çıkabilecek felaket senaryolarını konu edinen korkutucu toplum modelleri de kurgulanmıştır.
Bu parçada bahsedilen toplum tasarımlarına verilen genel isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bürokrasi B) Sivil toplum C) Meşruiyet D) Egemenlik E) Ütopya

Çözümlü Deneme 03

16. İbadetler, insan ile Yaratıcı arasındaki bağı güçlendirmenin yanı sıra bireyin iç dünyasında huzura kavuşmasını sağlar. Düzenli olarak gerçekleştirilen ibadetler, kişiye zamanı disipline etme bilinci kazandırır ve günlük hayatın karmaşasından uzaklaşarak manevi bir yenilenme fırsatı sunar.
Bu parçaya göre ibadetlerin bireye katkısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?

A) Sadece toplumsal statü ve prestij kazandırması B) Geleneksel mirası aynen devam ettirme zorunluluğu C) Zorunlu bir ödev olarak özgürlüğü kısıtlaması D) Zaman yönetimi ve ruhsal dinginlik sağlaması E) Maddi kazanç elde etme aracı olarak görülmesi

Çözümlü Deneme 03

17. İslam ahlak sisteminde sabır, pasif bir kabulleniş veya çaresizlik durumu değildir. Aksine zorluklar karşısında direnç gösterme, iradeyi doğru yönde kullanma ve karşılaşılan engeller karşısında ilkesel tutumu koruma kararlılığıdır.
Bu parçaya göre sabır kavramı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Olaylar karşısında tepkisiz kalma halidir. B) Çaresizliğin getirdiği mecburi bir kabullenmedir. C) Yaşanan olumsuzlukları unutmaya çalışma çabasıdır. D) Kişinin olayları akışına bırakma tutumudur. E) İradeyi aktif kullanarak zorluklara karşı durmaktır.

Çözümlü Deneme 03

18. Hz. Muhammed, toplumsal hayatı düzenlerken ve kararlar alırken çevresindekilerin fikirlerine başvurmuş, danışarak iş yapmaya büyük önem vermiştir. Kendi görüşü yerine ortak aklı öne çıkaran bu tutumu, toplumda sorumluluk duygusunu pekiştirmiş ve adalet duygusunu güçlendirmiştir.
Bu parçada Hz. Muhammed'in hangi yönü vurgulanmaktadır?

A) Sadece dini liderlik yetkilerini kullanması B) Kararlarında istişareye ve ortak akla değer vermesi C) Bireysel otoritesini her alanda hissettirmesi D) Geleneksel toplumsal yapıyı aynen sürdürmesi E) Toplumsal kararları tek başına almayı tercih etmesi

Çözümlü Deneme 03

19. Dini anlamada akıl, metnin doğru kavranması ve güncel sorunlara çözüm üretilmesi açısından vazgeçilmez bir araçtır. Ancak aklın vahyin yerine geçerek mutlak hakikat belirleyicisi kılınması, dinin özünden uzaklaşılmasına yol açabilir.
Bu parçadan çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akıl, dini metinlerin tamamını anlaşılmaz kılar. B) Akıl bir araç olarak kullanılmalı, ilahi vahyin önüne geçirilmemelidir. C) Dini konularda akıl yürütmek gereksizdir. D) Vahiy, insan aklının bütün sınırlarını ortadan kaldıran bir bilgi kaynağıdır. E) Aklın rehberliği olmadan dini ilkeler savunulamaz.

Çözümlü Deneme 03

20. İslam düşünce tarihinde mezhepler, dini aslî unsurlarındaki farklılaşmalardan değil, detay sayılan ameli veya fikri konulardaki anlayış farklılıklarından doğmuştur. Bu durum düşünce zenginliği olarak görülmüş, toplumsal ihtiyaçlara farklı çözümler sunulmasını kolaylaştırmıştır.
Bu parçaya göre mezheplerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Temel inanç ilkelerinde bir bütünlük söz konusudur. B) Uygulamaya dair konularda farklı yaklaşımlar içerirler. C) İslam dininin temel inanç esaslarını yeniden belirlemişlerdir. D) Toplumsal sorunlara pratik çözümler geliştirilmesine katkı sağlarlar. E) Düşünsel alanda bir çeşitlilik ve zenginlik oluştururlar.

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 03

TYT Sosyal Bilimler — Çözümlü Deneme 03

TYT SOSYAL BİLİMLER — ÇÖZÜMLÜ DENEME 03 CEVAP ANAHTARI