20 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. R vars Canada verisinde dört çeyreklik makro seri (prod, e, U, rw) düzeyde durağan değildir ve zamanla sürüklenir. Bir iktisatçı bu seriler arasında uzun dönemde birlikte hareket etmeyi sağlayan bir ya da birden çok denge ilişkisi olup olmadığını sınamak istiyor. En uygun MerQur analizi hangisidir?
A) VAR; serileri birbirinin gecikmeleriyle açıklar ancak uzun dönem denge ilişkisini sınamaz.
B) Eşbütünleşme (Johansen); birden çok seri ve birden çok denge ilişkisi için rank testi ve VECM verir.
C) Mann-Kendall + Sen Eğimi; her seride ayrı ayrı monoton trend olup olmadığını sınayan testtir.
D) ARIMA Tahmin; her seriyi ayrı ayrı farklayıp yalnız kendi geçmişinden tahmin eden tek seri modelidir.
E) GARCH; seriler arasındaki ilişkiyi değil tek serinin koşullu varyansını modelleyen yöntemdir.
2. Üstel Düzlemede çeyreklik austourists verisinde Mevsim periyodu varsayılan değerde bırakılırsa ne olur?
A) Analiz durur ve periyodun girilmesini ister
B) Periyot 12 kalır ve veride olmayan bir döngü kurulur
C) Mevsim bileşeni kapanır ve Holt modeli kurulur
D) Periyot tarih sıklığından 4 olarak algılanır
E) Periyot 4 ile kurulan modelle aynı sonuç elde edilir
3. x'in y'nin Granger nedeni olması ne anlama gelir?
A) x ile y'nin uzun dönemde birlikte hareket eden ve dengeye dönen eşbütünleşik seriler olması
B) x ile y arasındaki aynı dönem korelasyonunun anlamlı çıkması
C) x'in y'yi gerçek anlamda ve doğrudan etkilediğinin kanıtlanmış olması
D) x'in geçmişinin, y'nin kendi geçmişine ek olarak y'nin öngörüsünü iyileştirmesi
E) x'e verilen tek seferlik şokun y'de kalıcı bir etki bırakması
4. Mann-Kendall + Sen Eğimi analizinde Nile verisinde çift yönlü p = 3.66e-05 ve tek yönlü azalış p = 1.83e-05 bulunmuştur. Hipotez yönü 'Tek yönlü: artış' seçildiğinde hangisi doğrudur?
A) p yaklaşık 1; trend kararı 'yok' olur
B) p = 3.66e-05; trend kararı değişmez
C) p = 1.83e-05; artış trendi kararı verilir
D) p = 0.5; trend kararı belirsiz kalır
E) p = 7.32e-05; azalış trendi kararı verilir
5. VAR modelinde öngörü hatası varyans ayrıştırması (FEVD) neyi gösterir?
A) Bir serinin geçmişinin ötekinin öngörüsünü iyileştirip iyileştirmediğini
B) Modele en uygun kaç gecikme konulacağını
C) Bir şokun öteki değişkenleri dönem dönem nasıl etkilediğini
D) Öngörü hatası varyansının her şoktan kaynaklanan payını
E) Bir serinin kendi geçmiş değerleriyle korelasyonunu
6. R datasets Nile serisi, 1871-1970 yıllık Nil akımını içerir (n = 100). Bir hidrolog akımı, zamanla yavaş değişen gözlenemeyen bir seviye bileşeni ile yıldan yıla ölçüm gürültüsünün toplamı olarak yazıp bu bileşenleri Kalman süzgeciyle kestirmek ve aynı modelle öngörü yapmak istiyor. En uygun MerQur analizi hangisidir?
A) STL Mevsimsel Ayrıştırma; bileşenleri betimsel olarak ayırır, olasılık modeli ve öngörü vermez.
B) GARCH; akım serisinin ortalamasını değil koşullu varyansını zamana bağlı olarak modeller.
C) Mann-Kendall + Sen Eğimi; akımda monoton trend olup olmadığını sınar ve eğim büyüklüğünü verir.
D) VAR; akımı başka serilerle birlikte karşılıklı etkileşen bir denklem sistemi içinde modeller.
E) Gözlenemeyen Bileşenler Modeli; seviye ve düzensiz bileşeni olasılık modeli içinde kestirip öngörür.
7. R datasets mdeaths serisi, İngiltere'de 1974-1979 arasında aylık erkek akciğer hastalığı ölümlerini içerir (n = 72). Araştırmacı bir tahmin modeli kurmadan önce serinin durağan olup olmadığını, otokorelasyon ve mevsimsellik taşıyıp taşımadığını incelemek istiyor. KPSS testinin sınadığı hipotez çifti hangisidir?
A) H₀: Seri düzey durağandır; H₁: seri durağan değildir (birim kök içerir).
B) H₀: Seri durağan değildir; H₁: seri düzey çevresinde durağan biçimde dalgalanır.
C) H₀: İlk 14 gecikmede otokorelasyonlar sıfırdır; H₁: en az biri sıfırdan farklıdır.
D) H₀: Örneklem ACF[1] değeri sıfırdır; H₁: örneklem ACF[1] değeri sıfırdan büyüktür.
E) H₀: Seride birim kök vardır; H₁: seri durağandır ve fark almaya gerek yoktur.
8. KPSS testinin sıfır hipotezi nedir?
A) Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi vardır.
B) Seride birim kök vardır; şoklar kalıcıdır.
C) Seri düzey ya da trend çevresinde durağandır.
D) Artıklarda koşullu değişen varyans (ARCH) yoktur.
E) Seride monoton artan ya da azalan eğilim yoktur.
9. Engle-Granger yönteminin ikinci aşamasında ne yapılır?
A) Artıkların karelerine ARCH-LM testi uygulanır.
B) Birinci aşama regresyonunun artıklarına ADF testi uygulanır.
C) Π matrisinin özdeğerleri kestirilerek rank sınanır.
D) Serilerin farkları alınarak bir VAR modeli kurulur.
E) Seriler düzeyleriyle birbirine regresyonla bağlanır.
10. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) testinin sıfır hipotezi nedir?
A) Seri bir düzey çevresinde durağandır.
B) Serinin ortalamasında değişim noktası yoktur.
C) Artıklarda otokorelasyon yoktur.
D) Seride birim kök vardır; seri durağan değildir.
E) Seriler eşbütünleşiktir.
11. R datasets nottem serisi, Nottingham'da 1920-1939 arasındaki aylık ortalama sıcaklıkları Fahrenheit olarak içerir (n = 240). Bir iklim araştırmacısı seriyi uzun dönem eğilim, yıllık mevsim deseni ve rastgele dalgalanma bileşenlerine ayırıp her ayın tipik mevsim etkisini görmek istiyor. Bu amaç için en uygun MerQur analizi hangisidir?
A) Mann-Kendall testi; seride monoton bir ısınma trendi olup olmadığını sınar.
B) VAR; sıcaklığı başka serilerle birlikte karşılıklı etkileşim içinde modeller.
C) ARIMA Tahmin; serinin önümüzdeki aylarına ilişkin öngörü ve aralık üretir.
D) STL Mevsimsel Ayrıştırma; LOESS ile trend, mevsim ve artık bileşenlerini ayırır.
E) GARCH; sıcaklık serisinin oynaklığındaki zamana bağlı değişimi modeller.
12. Box-Cox dönüşümünde λ = 0 hangi dönüşüme karşılık gelir?
A) Dönüşüm yapmama
B) Ters değer dönüşümü
C) Karekök dönüşümü
D) Kare alma
E) Logaritma dönüşümü
13. Üstel Düzlemede oil verisinde (SES) Sabit parametreler bölümünde α = 0.5 sabitlendiğinde SSE = 15387.9, α serbest bırakıldığında SSE = 14235.6 bulunmuştur. Hangisi doğrudur?
A) Sabitleme uyumu kötüleştirir; SSE 14235.6'dan 15387.9'a çıkar
B) α sabitlenince başlangıç durumları da kestirilmez
C) α küçüldüğü için tahmin aralıkları kesin olarak daralır
D) SSE değişmez; yalnız raporlanan α değeri değişir
E) Sabitleme uyumu iyileştirir; SSE 15387.9'dan 14235.6'ya iner
14. Ljung-Box (portmanteau) testi neyi sınar?
A) Serinin birim kök içerip içermediğini
B) Mevsimler arasında varyansın eşit olup olmadığını
C) Yalnızca birinci gecikmedeki otokorelasyonun tek başına sıfır olup olmadığını
D) Artıkların normal dağılıp dağılmadığını
E) İlk h gecikmedeki otokorelasyonların hep birlikte sıfır olup olmadığını
15. R robustbase hbk verisi (Hawkins, Bradu ve Kass) 75 gözlem ve üç sayısal değişken (X1, X2, X3) içerir. Bir veri analisti analiz öncesi kalite denetiminde verinin genel yapısına uymayan gözlemleri belirlemek istiyor. Gözlemlerin hangi gruba ait olduğu bilinmiyor ve amaç yalnız şüpheli kayıtları işaretlemek. En uygun MerQur analizi hangisidir?
A) Anomali Tespiti; istatistiksel ya da makine öğrenmesi ölçütleriyle olağandışı gözlemleri işaretler.
B) Karışıklık Matrisi Metrikleri; tahmin ile gerçek sınıfı karşılaştırıp başarım ölçütü verir.
C) Cronbach Alfa; aynı özelliği ölçen maddelerin birbiriyle tutarlılığını sayısal olarak verir.
D) k-En Yakın Komşu; etiketli eğitim verisinden yeni gözlemin sınıfını komşu oylarıyla kestirir.
E) Diskriminant Analizi; önceden bilinen grupları ayıran değişken birleşimlerini bulup gözlemleri sınıflar.
16. Çapraz korelasyon fonksiyonu (CCF) neyi gösterir?
A) Bir serinin varyansının farklı frekanslara nasıl dağıldığını
B) İki seri arasındaki korelasyonun farklı gecikmelerde nasıl değiştiğini
C) Ara gecikmelerin etkisi çıkarıldıktan sonra kalan korelasyonu
D) Bir şokun sistemdeki değişkenleri zamanla nasıl etkilediğini
E) Bir serinin kendi k dönem önceki değeriyle olan korelasyonunu
17. Basit üstel düzgünleştirmede (SES) α 1'e yakın seçildiğinde ne olur?
A) Eğilim uzun ufukta giderek sönümlenir.
B) Tahmin son gözleme çok duyarlı olur.
C) Tahmin aralıkları kendiliğinden daralır.
D) Mevsim deseni yıllar boyunca sabitlenir.
E) Tahmin uzun geçmişin ortalamasına yakın kalır.
18. Yerel aykırılık faktörünün (LOF) 1'e yakın çıkması ne anlama gelir?
A) Noktanın komşularından çok daha seyrek bir yerde olduğunu
B) Noktanın %1 olasılıkla aykırı olduğunu
C) Noktanın yalnız bir komşusu olduğunu
D) Noktanın ortalamadan bir standart sapma uzakta olduğunu
E) Noktanın komşularıyla benzer yoğunluktaki bir bölgede olduğunu
19. VAR modelinde etki-tepki fonksiyonu (IRF) neyi gösterir?
A) Bir değişkenin öngörü hatası varyansının ne kadarının her bir şoktan kaynaklandığını
B) Modele kaç gecikme konulması gerektiğini
C) Bir serinin geçmişinin ötekinin öngörüsünü iyileştirip iyileştirmediğini
D) Seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi sayısını
E) Bir değişkene verilen şokun ötekileri sonraki dönemlerde nasıl etkilediğini
20. Aylık veride mevsimsel fark (m = 12) nasıl tanımlanır?
A) Her değerden bir önceki ayın değerinin çıkarılması
B) Her değerden bir yıl önceki aynı ayın değerinin çıkarılması
C) Her değerden o aya ait 12 aylık hareketli ortalamanın çıkarılması
D) Birinci farkın yeniden farkının alınması
E) Her değerin 12'ye bölünmesi