20 soru · şıkları kağıt üzerinde işaretle, cevap anahtarı son sayfada
1. Meta-analizde yayın yanlılığı havuzlanmış etkiyi tipik olarak nasıl etkiler?
A) Havuzlanmış etkiyi olduğundan büyük gösterir
B) Havuzlanmış etkiyi değiştirmez, yalnız I²'yi artırır
C) Yalnız güven aralığını genişletir
D) Yalnız heterojenlik ölçülerini azaltır
E) Havuzlanmış etkiyi sıfıra doğru çeker
2. Kırp ve doldur (trim-and-fill) yöntemi 'doldurma' adımında ne yapar?
A) Yayımlanmamış gerçek çalışmaları kayıtlardan ve literatürden bulup ekler
B) Kırpılan çalışmaların merkeze göre ayna görüntülerini ekler
C) Heterojenliği sıfırlamak için τ²'yi yeniden kestirir
D) Tüm çalışmaların etkilerini sıfıra doğru küçültür
E) Büyük çalışmaları kırparak yalnız küçükleri bırakır
3. Yayın yanlılığı ya da küçük çalışma etkisi yoksa huni grafiğinde nasıl bir görüntü beklenir?
A) Tüm çalışmalar yatay bir doğru üzerinde dizilir
B) Küçük çalışmalar ortak etkinin çevresinde dar bir alanda toplanır
C) Simetrik, ters dönmüş bir huni oluşur
D) Çalışmalar grafiğin yalnız sağ yarısında yer alır
E) Kesin çalışmalar grafiğin en altında dağılır
4. Rosenthal'in güvenli N (fail-safe N) ölçütü neyi gösterir?
A) Anlamlı sonucu anlamsız kılacak sıfır etkili çalışma sayısını
B) Meta-analize alınması gereken en az çalışma sayısını
C) Huni grafiğindeki eksik çalışma sayısını
D) Çalışmalar arası heterojenliği sıfırlayan çalışma sayısını
E) Birleşik etki büyüklüğünü yarıya indirecek sıfır etkili çalışma sayısını
5. Meta-analizde alt grup analizinde gruplar arası Q testi (Q_arası) neyi sınar?
A) Yayın yanlılığının alt gruplarda bulunup bulunmadığını
B) Moderatörün etkiye nedensel katkısını
C) Her alt grubun kendi içindeki heterojenliğini
D) Alt gruplardaki çalışma sayılarının eşitliğini
E) Alt grupların birleşik etkileri arasındaki farkı
6. Bir araştırmacı, bilişsel davranışçı terapinin kaygı puanlarına etkisini inceleyen 15 randomize çalışmayı sistematik bir derlemede bir araya getirmiş; her çalışmanın ortalama, standart sapma ve örneklem büyüklüğü elinde. Çalışmaları kesinliklerine göre ağırlıklandırarak tek bir ortak etki kestirmek ve çalışmalar arası farklılığı incelemek istiyor. Hangi yöntem uygundur?
A) Anlamlı sonuç veren çalışmaları sayan oy sayımı
B) Tüm katılımcıları tek veri setinde birleştiren t-testi
C) Tasarıma dayalı ağırlıklı ortalama
D) Meta-analiz
E) Çalışmaları grup sayan tek yönlü ANOVA
7. metadat paketindeki dat.bcg verisinde (Colditz vd. 1994) BCG aşısının tüberküloz riskine etkisini inceleyen 13 çalışmanın 2x2 sayımları vardır: aşı grubunda tpos / n_t, kontrol grubunda cpos / n_c; çalışma etiketi author. Çalışmalar farklı ortam ve yıllarda yürütülmüştür. Bir epidemiyolog bu 13 çalışmanın sonuçlarını kesinliklerine göre ağırlıklandırıp tek bir ortak etkide birleştirmek ve çalışmalar arası farklılığı incelemek istiyor. Hangi MerQur analizi uygundur?
A) Panel Veri Regresyonu (çalışmaları birim sayarak)
B) Ağırlıklı Ortalama (çalışma büyüklüğünü ağırlık alarak)
C) Meta-Analiz (rastgele etkiler modeli)
D) Tüm sayımları tek 2x2 tabloda toplayan ki-kare testi
E) Eğilim Skoru Analizi (aşılanmayı tedavi sayarak)
8. Meta-regresyonda bağımlı değişken nedir?
A) Her çalışmanın etki büyüklüğü
B) Çalışmaların yayın yılları
C) Çalışmaların örneklem büyüklükleri
D) Çalışmaların p değerleri
E) Çalışmalardaki bireysel katılımcı puanları
9. Düzenleyici (moderatör) değişkeni aracı (mediatör) değişkenden ayıran özellik nedir?
A) Düzenleyici yalnız meta-analizde tanımlıdır
B) Düzenleyici, X'in etkisinin hangi koşullarda değiştiğini açıklar
C) Düzenleyici, X'in Y'yi 'nasıl' etkilediğini açıklar
D) Düzenleyici, X'in Y'yi etkilediği X → M → Y yolunun ara halkasıdır
E) Düzenleyici, Y'yi X'ten bağımsız olarak etkiler
10. Rastgele etkiler meta-analizinde Knapp-Hartung (HKSJ) düzeltmesi neyi değiştirir?
A) Sabit etki modelinin aralıklarını genişletir
B) Havuzlanmış etkinin kendisini büyütür
C) Çalışma ağırlıklarını eşitler
D) τ² kestiricisini REML'e çevirir
E) SE'yi ölçekler ve t(k - p) dağılımını kullanır
11. Egger testi huni asimetrisini nasıl sınar?
A) Etki ile varyans arasında Kendall τ hesaplayarak
B) Etkileri standart hatalarına göre regresyona sokarak
C) Her çalışmayı sırayla dışarıda bırakarak
D) Sıfır etkili çalışma sayısını hesaplayarak
E) Eksik çalışmaların ayna görüntülerini ekleyerek
12. Meta-Analizde BCG verisinde log RR için 'Model' Rastgele etkiler yerine Sabit etki (ortak etki) seçildiğinde aşağıdakilerden hangisi DEĞİŞMEZ?
A) Heterojenlik Q istatistiği
B) Tahmin aralığının raporlanması
C) Çalışmalara verilen ağırlıklar
D) Havuzlanmış tahminin güven aralığı
E) Havuzlanmış log RR tahmini
13. MerQur'da Meta-Analiz'de rastgele etkiler modeliyle 12 çalışma birleştiriliyor ve 'Tahmin aralığı' seçeneği z'den t(k - 2)'ye çevriliyor. Hangisi değişir?
A) τ² kestirimi ve I²
B) Havuzlanmış tahmin ve SE'si
C) Havuzlanmış etkinin güven aralığı
D) Çalışma ağırlıkları
E) Yalnız tahmin aralığı
14. Bir araştırmacı 12 çalışmalık bir meta-analizde dört moderatörü (yaş, süre, doz, yıl) aynı meta-regresyon modeline koymayı planlıyor. Hangisi en uygun değerlendirmedir?
A) Çalışma sayısı az; güç düşük, sahte bulgu riski yüksektir
B) Dört moderatör ekolojik yanılgıyı önler
C) Meta-regresyon deneysel olduğu için nedensel sonuç verir
D) Moderatör sayısı arttıkça güç de artacağı için uygundur
E) Moderatörler sonuçlara bakılarak sonradan seçilmelidir
15. İki grubun ortalamaları arasındaki fark 8, standart sapmaları s₁ = 6 ve s₂ = 18'dir. s = √((s₁² + s₂²) / 2) kullanılarak SMD yaklaşık kaçtır?
A) 0.04
B) 0.44
C) 0.60
D) 0.67
E) 1.33
16. Bir meta-analizde küçük çalışmaların büyük çalışmalardan belirgin biçimde daha büyük etkiler bildirdiği görülüyor. Hangisi en uygun değerlendirmedir?
A) Büyük çalışmalar daha az kesin olduğundan önemsenmemelidir
B) Bu örüntü yayın yanlılığının doğrudan kanıtıdır
C) Bu örüntü yalnız rastlantıyla açıklanabilir
D) Yayın yanlılığı olası; gerçek farklar da bu örüntüyü üretebilir
E) Küçük çalışmaların sonuçları güvenilmez sayılıp analizden çıkarılmalıdır
17. Yalnız 6 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde Egger testi p = 0.30 veriyor. Hangisi en uygun değerlendirmedir?
A) Küçük çalışma etkisi olmadığı gösterilmiştir
B) Yayın yanlılığı kanıtlandığı için sonuç atılmalıdır
C) Begg testi bu durumda Egger'den daha güçlüdür
D) p değeri anlamsız olduğundan huni grafiği gereksizdir
E) Az çalışmada test güçsüzdür; sonuç yokluk kanıtı değildir
18. Bir ilaç meta-analizinde Asya'da yapılan çalışmaların birleşik etkisi Avrupa'dakilerden anlamlı biçimde büyük çıkıyor. Ancak Asya çalışmalarının çoğu aynı zamanda daha yüksek dozla yürütülmüş. Hangisi doğru değerlendirmedir?
A) Bölge farkı yayın yanlılığının kanıtıdır
B) Fark doz gibi başka özelliklerle karışık olabilir
C) Alt grup analizi rastlantısal bulgulara karşı korumalıdır
D) Q_arası anlamlı olduğu için bölge farkı nedenseldir
E) İlaç Asya kökenli hastalarda biyolojik olarak daha etkilidir
19. Y = b₀ + b₁X + b₂W + b₃(X·W) modelinde b₁ = 0.40 ve b₃ = -0.10 bulunmuştur. W = 3 olan kişilerde X'in Y üzerindeki koşullu etkisi kaçtır?
A) -0.30
B) 0.10
C) 0.30
D) 0.40
E) 0.70
20. 14 çalışmalık bir meta-analizde güvenli N = 95 bulunuyor. Rosenthal ölçütüne göre değerlendirme hangisidir?
A) Eşik 24'tür; kayıp çalışmaların etkisi ters yönde olmalıdır
B) Eşik 80'dir; etkinin büyük ve klinik olarak önemli olduğu da kanıtlanır
C) Eşik 80'dir; sağlam sayılır ama etki büyüklüğü hakkında bilgi vermez
D) Eşik 10k = 140'tır; sonuç yayın yanlılığına dayanıklı sayılmaz
E) Eşik 70'tir; sonuç heterojenliğe karşı da dayanıklıdır