Cümle Türleri — Çalışma Kağıdı

1. I. Bu kitabı bana kim getirdi?
II. Aman, elini oraya sürme!
III. Onun bu konuda hiçbir suçu yok.
IV. Bu çocuk bir başladı mı, susmaz.
Bu cümlelerden hangisi anlamına göre soru cümlesidir?

2. I. Bütün gece boyunca yağmurun sesini dinledim.
II. Akşamüstü serin bir rüzgâr esiyordu bahçede.
III. Yarınki maç saat üçte başlayacak.
IV. Küçük çocuk pencereden dışarıyı izliyordu.
Bu cümlelerden hangisi yükleminin yerine göre devriktir?

3. I. Ders çalışırken müzik dinlemeyi severim.
II. Bu yaz tatilde hiçbir yere gitmedik.
III. Kütüphane saat kaçta kapanıyor?
IV. Ne güzel bir manzara!
Bu cümlelerden hangisi anlamına göre olumsuzdur?

4. Aşağıdaki cümleler yükleminin türüne göre incelenecektir.
I. Sınıfta o gün kimse yoktu.
II. Otobüs birazdan kalkacak.
III. Dedem her sabah gazetesini okur.
IV. Küçük kardeşim bahçede koşuyor.
Buna göre hangi cümle isim cümlesidir?

5. “Onun bu konuda anlattıkları hiç de inandırıcı değil.” cümlesinin yükleminin türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

6. Bir cümlenin uzun olması onu birleşik yapmaz; yapıyı belirleyen şey sözcük sayısı değil, yargı sayısıdır. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi yapısına göre basittir?

7. Yüklemden sonra gelen seslenme sözü cümlenin öğesi sayılmaz, bu yüzden cümle yine kurallı kabul edilir.
I. Bu soruyu bir türlü çözemedim, Ali.
II. Bu soruyu bir türlü çözemedim dün akşam.
III. Yarın erkenden çıkacağız, çocuklar.
IV. Sınıfın kapısını yavaşça araladı öğretmen.
Buna göre yukarıdaki cümlelerden hangileri kurallıdır?

8. I. Kapıyı açtım, içeri kimsenin girmediğini gördüm.
II. Sınavdan iyi bir not aldı ama hiç sevinmedi.
III. Rüzgâr kesildi; ortalık birden sessizleşti.
IV. Erken yattım, çünkü sabah çok erken kalkacaktım.
Aşağıdaki şemada bu cümlelerin çekimli yüklemleri verilmiştir. Buna göre hangileri yapısına göre sıralı cümledir?

9. “Böyle bir haksızlığa göz yumar mıyım hiç!” cümlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10. I. Bahçede iki kedi var.
II. Çantamda hiç para yok.
III. Buzullar hızla yok oluyor.
IV. Sınavın tarihi gelecek haftaymış.
Yukarıdaki cümlelerden hangisi, yüklemi çekimli bir fiil olduğu için fiil cümlesidir?

11. I. Seni tanımaz mıyım hiç!
II. Onun bu saatte geldiğini hiç görmedim.
III. Bunu bilmeyen mi var?
IV. Bu soruyu çözemedim.
Yukarıdaki cümlelerden hangileri biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumludur?

12. I. Bu cevap doğru değildi.
II. Sınıfta o sabah kimse yoktu.
III. Bu soruyu bir türlü anlamadım.
IV. Yarınki toplantı saat üçte.
Aşağıdaki tabloda bu cümlelerin yüklemleri verilmiştir. Buna göre cümlelerden kaç tanesi isim cümlesidir?

13. Aşağıdaki şemada “Bu soruyu çözemedim dün akşam.” cümlesinin öğeleri sırasıyla gösterilmiştir. Bu cümlenin yükleminin yerine göre türü ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

14. Fiilimsiler cümleye bir yan cümle sokar; bu yüzden içinde fiilimsi bulunan cümle birleşiktir. Ancak sözcüğün sonundaki “-ki” eki bir fiilimsi eki değildir, sıfat yapar. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi birleşik cümle değildir?

16. “Ne kadar da soğukmuş bugün hava!” cümlesi anlamına göre ünlem cümlesidir. Aşağıdaki cümlelerden hangisi anlamına göre bu cümleyle aynı gruba girer?

17. I. Çantasına kitaplarını, defterlerini ve kalemlerini koydu.
II. Masaya kalem, defter, silgi koydum.
III. Ali ve Ayşe bahçede oynadı.
IV. Kalktım, giyindim ve çıktım.
Yukarıdaki cümlelerden kaç tanesi yapısına göre basit cümledir?

18. I. “Ödevini bitirdin mi?”
II. “Yağmur yağdı mı, sokaklar göle döner.”
III. “Akşam oldu mu sokaklar boşalır.”
IV. “Güzel mi güzel bir gündü.”
Yukarıdaki cümlelerin dördünde de mı/mi eki bulunmaktadır. Bu cümlelerden hangisi anlamına göre soru cümlesidir?

19. Bir cümlenin biçimce olumlu ya da olumsuz olması ekine bakılarak, anlamca olumlu ya da olumsuz olması ise cümlenin düz biçimde yeniden söylenmesiyle belirlenir.
I. Ben senin o hâlini unutur muyum!
II. Arkadaşını yalnız bırakır mı o!
III. Gelmez olur muyum?
IV. Onun sözüne güvenilir mi hiç!
Buna göre bu cümlelerin kaç tanesi biçimce olumlu, anlamca olumsuzdur?

20. Aşağıdaki tabloda cümle türlerinin dört sınıflandırması ve her birinde sorulacak soru verilmiştir. Bu dört soru “Sınav bitince rahat bir nefes aldım.” cümlesine sorulduğunda ortaya çıkan sonuçlar hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?