Friendship / Arkadaşlık
Başlamadan önce şunlar elinde olsun
Bu ünitede arkadaşlık üzerine konuşmayı, **davet etmeyi, daveti kabul edip reddetmeyi ve özür dilemeyi** öğreneceksin. Girmeden önce üç şeyin oturmuş olması gerekiyor.
**1) Geniş zaman (Simple Present).** *I like*, *she doesn't like*, *Do you like...?* yapısını tanıyor olmalısın. Arkadaşlık metinlerinin çoğu geniş zamanla yazılır: *My best friend **lives** in Ankara. She **doesn't** talk much.*
**2) Şimdiki zamanın gelecek anlamı.** İngilizcede yakın gelecekteki plan çoğu zaman şimdiki zamanla söylenir: *My cousin **is coming** tomorrow.* (Yarın kuzenim geliyor.) Bu yapı mazeret cümlelerinde sürekli karşına çıkacak.
**3) can / can't.** Yapabilme ve yapamama: *I **can** come.* / *I **can't** come.* Reddetme cümlelerinin belkemiği budur.
Bunlar tamamsa devam et. Değilse önce 7. sınıf geniş zaman konusuna bir uğra; buradaki kalıpların yarısı orada kurulmuş temelin üstüne biniyor.
Davet etmenin üç kalıbı
İngilizcede birini davet etmenin üç yaygın yolu var. Üçü de LGS'de karşına çıkar, çünkü sınav bu kalıpların **cevabını** sorar.
**1) Would you like + to + fiil?**
> **Would you like to** come over tomorrow?
> (Yarın bize gelmek ister misin?)
**2) Would you like + isim?** — Bir şey ikram ederken:
> **Would you like** some fruit juice?
> (Biraz meyve suyu ister misin?)
**3) How about + fiil-ing?** — Öneri sunarken:
> **How about going** to the cinema this Saturday?
> (Bu cumartesi sinemaya gitmeye ne dersin?)
Dikkat et: *Would you like* kalıbından sonra **to + fiil** gelir, *How about* kalıbından sonra **fiil-ing** gelir. Bu ikisini karıştırmak en sık yapılan hatalardan biri.
Bir de durum soran giriş cümlesi var; davetten hemen önce gelir:
> **Are you busy** tomorrow evening?
> —No, not at all. Why?
Bu *Why?* önemli: karşı taraf daveti henüz duymadı, sadece merak etti. Sınavda bu cümleden sonraki boşluğa **davet** gelir, cevap değil.
E8.1.SI1
Örnek 1 — Diyalogda boşluk
Read the dialogue and choose the best option.
**Emre :** Are you busy on Saturday afternoon?
**Deniz :** No, not at all. Why?
**Emre :** - - - -
**Deniz :** Sure, that sounds fun!
A) I'm sorry, but I can't come.
B) How about going to the book fair?
C) No, thanks. I'm full.
D) Yes, I'd love some.
- **Doğru cevap: B**
- Boşluktan sonraki cümleye bak: *"Sure, that sounds fun!"* Bu bir **kabul** cevabıdır. Kabul edilebilmesi için boşlukta bir **davet ya da öneri** olması gerekir.
- - **A** bir mazerettir, davet değil. Davet eden kişi kendi kendine mazeret sunmaz.
- - **C** ikramı reddetme cümlesidir (*I'm full* = doydum). Ortada ikram yok.
- - **D** ikram kabulüdür (*Yes, I'd love some* = evet, biraz alayım). Yine ortada ikram yok.
- - **B** *How about + V-ing* kalıbıyla kurulmuş bir öneridir. *That sounds fun* cevabı tam buna oturur.
- **Yöntem:** Boşluk diyalogun ortasındaysa, önce **sonrasına** bak. Cevap cümlesi, boşlukta ne olması gerektiğini söyler.
E8.1.SI1
Kabul ve ret cevapları
Sınav çoğu zaman daveti değil, **cevabını** sorar. Bu yüzden kabul ve ret kalıplarını ayırt edebilmelisin.
**Kabul (accepting):**
> —Sure, that sounds fun!
> —Sure, it sounds good / great / awesome.
> —Yeah, why not.
> —Yes, I'd love some.
> —Yeah, that would be great.
**Ret (refusing):**
> —I'm sorry, but I can't come over.
> —No, thanks. I'm full / stuffed.
Aradaki farkı gösteren işaretler şunlar: kabul cevapları *sure*, *great*, *love*, *why not* gibi olumlu sözcükler taşır. Ret cevapları neredeyse her zaman **sorry** ya da **can't** ile başlar veya *No, thanks* der.
Bir incelik: *Yeah, why not.* soru gibi görünür ama **kabuldür**. Türkçedeki "olur, neden olmasın" ile aynı. Soru işareti bile yoktur.
MEB programı bu kazanımı "dinleme" olarak yazar; LGS'de dinleme bölümü yoktur ama aynı konuşmalar **yazılı diyalog** olarak sorulur. Yani kalıpları okuyup tanıman yeterli.
E8.1.L1
Örnek 2 — Kim geliyor, kim gelmiyor?
Mert invited four friends to his birthday party. Here are their replies:
| Friend | Reply |
|---|---|
| Ayşe | Yeah, why not. |
| Can | I'm sorry, but I can't come. I have a dentist appointment. |
| Elif | Sure, it sounds great! |
| Kaan | No, thanks. I'm not into parties. |
**How many friends are coming to the party?**
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
- **Doğru cevap: B**
- Cevapları tek tek etiketle:
- - **Ayşe — kabul.** *Yeah, why not.* olumsuz görünse de "olur, neden olmasın" demektir.
- - **Can — ret.** *I'm sorry, but I can't* + mazeret (diş randevusu).
- - **Elif — kabul.** *Sure, it sounds great!*
- - **Kaan — ret.** *No, thanks.*
- Kabul eden iki kişi var: Ayşe ve Elif. Cevap **2**.
- **Yöntem:** Tablo sorularında satırları tek tek "kabul / ret" diye işaretle, sonra say. Zihinden takip etmeye çalışırsan *why not* gibi kalıplarda kayarsın.
E8.1.L1
Gerekçe verme: because ve so
Reddederken kuru bir "hayır" demek İngilizcede de kabalıktır. Bu yüzden ret cümlesinin arkasına neredeyse her zaman bir **gerekçe** eklenir.
**because** = çünkü. Arkasından **sebep** gelir.
> I can't come over **because** my cousin is coming tomorrow.
> (Gelemem, **çünkü** yarın kuzenim geliyor.)
**so** = bu yüzden. Arkasından **sonuç** gelir.
> My cousin is coming tomorrow, **so** I can't come over.
> (Yarın kuzenim geliyor, **bu yüzden** gelemem.)
İkisi aynı bilgiyi taşır ama sıra terstir:
- *sonuç* + **because** + *sebep*
- *sebep* + **so** + *sonuç*
LGS'de bu iki bağlacın yeri sıkça sorulur. Cümlenin hangi yarısının sebep, hangisinin sonuç olduğunu bulursan doğru bağlacı seçersin.
Sık kullanılan mazeretler: *I have an exam. / I'm visiting my grandmother. / I have a dentist appointment. / My cousin is coming.*
E8.1.SP1
Örnek 3 — Doğru bağlaç
Complete the sentence.
*Sophie can't join the picnic - - - - she is preparing for an exam.*
A) so
B) but
C) because
D) and
- **Doğru cevap: C**
- Cümlenin iki yarısını ayır:
- - *Sophie can't join the picnic* → **sonuç** (olan şey)
- - *she is preparing for an exam* → **sebep** (nedeni)
- Sıra *sonuç → sebep* olduğuna göre araya **because** girer.
- - **A (so)** olsaydı sıranın tersi gerekirdi: *She is preparing for an exam, **so** she can't join the picnic.*
- - **B (but)** zıtlık kurar; burada zıtlık yok, açıklama var.
- - **D (and)** iki şeyi sıralar, sebep bağı kurmaz.
- **Yöntem:** Boşluğun sağındaki cümle "neden" sorusunun cevabıysa **because**, "ne oldu" sorusunun cevabıysa **so** koy.
E8.1.SP1
Arkadaşlık sözcükleri
Bu temanın sözcükleri LGS'de doğrudan sorulur; çoğu zaman soru kökünde değil, **şıklarda** karşına çıkar. MEB'in bu ünite için belirlediği liste:
| Sözcük | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| **best / close / true friend** | en yakın / candan / gerçek arkadaş | *She is my **closest friend**.* |
| **buddy, mate** | ahbap, dost (samimi) | *He is an old **buddy** of mine.* |
| **back up** | arka çıkmak, desteklemek | *My friends always **back me up**.* |
| **count on** | güvenmek, bel bağlamak | *You can **count on** me.* |
| **support** | desteklemek | *A good friend **supports** you.* |
| **trust** | güvenmek | *I **trust** her completely.* |
| **share** | paylaşmak | *We **share** everything.* |
| **secret** | sır | *She keeps my **secrets**.* |
| **get on well with somebody** | biriyle iyi geçinmek | *I **get on well with** my classmates.* |
| **go for a walk** | yürüyüşe çıkmak | *We **go for a walk** every evening.* |
| **laid-back** | rahat, sakin (kişilik) | *He is very **laid-back**.* |
| **cool** | havalı, iyi | *That's **cool**!* |
Dikkat çeken bir ayrım var: **trust** ve **count on** yakın anlamlı ama kullanımları farklı. *trust* doğrudan nesne alır (*I trust you*), *count on* ise **on** ister (*I count **on** you*). Sınav bu tür edat farklarını sever.
E8.1.R1
Örnek 4 — Metinde tarif edilen sözcük
Read the text below.
*"Ela never tells anyone what I say to her. When I have a problem, she listens and takes my side. Last year I had a difficult time at school, and she was always next to me."*
**Which word best describes Ela?**
A) laid-back
B) trustworthy
C) busy
D) talkative
- **Doğru cevap: B**
- Metindeki üç ipucunu topla:
- 1. *"never tells anyone what I say to her"* → sır saklıyor (**keeps secrets**)
- 2. *"takes my side"* → arka çıkıyor (**backs me up**)
- 3. *"was always next to me"* → destek oluyor (**supports**)
- Bu üçü birleşince **güvenilir** çıkar: *trustworthy* (trust + worthy = güvene layık).
- - **A (laid-back)** "rahat, sakin" demek; metinde kişilik sakinliğinden söz edilmiyor.
- - **C (busy)** metinle ilgisiz.
- - **D (talkative)** "konuşkan"; metin tam tersini söylüyor — Ela **dinliyor** ve **anlatmıyor**.
- **Yöntem:** "Hangi sözcük tarif ediyor?" sorularında metindeki davranışları tek tek listele, sonra şıklarla eşle. Tek bir cümleye bakıp karar verme.
E8.1.R1
Davetiye, kart ve e-posta okumak
Bu ünitenin ikinci okuma kazanımı **davetiye, tebrik kartı ve e-posta** okumakla ilgili. LGS'de bu metinler görsel olarak verilir ve soru genelde şu dördünden birini sorar:
- **Ne?** Etkinlik ne (doğum günü, mezuniyet, piknik)?
- **Ne zaman / nerede?** Tarih, saat, adres.
- **Ne yapmalı?** Katılacaksan ne yapman isteniyor (ara, mesaj at, cevap ver)?
- **Ne getirmeli?** Bazen bir istek olur (yiyecek, hediye getirme).
Davetiyelerde sabit kalıplar vardır, tanıyınca soru kolaylaşır:
| Kalıp | Anlamı |
|---|---|
| **You are invited to...** | ... davetlisin |
| **Join us for...** | ... için bize katıl |
| **Don't forget to...** | ... unutma |
| **RSVP** | Lütfen cevap verin |
| **Please let me know** | Lütfen haber ver |
| **Hope to see you there!** | Orada görüşmek dileğiyle |
**RSVP** kısaltması özellikle sorulur. Fransızca *répondez s'il vous plaît* kısaltmasıdır ve "lütfen cevap ver" demektir — davete gelip gelmeyeceğini bildirmen istenir.
E8.1.R2
Örnek 5 — Davetiye
Read the invitation card.
> **YOU ARE INVITED!**
> It's my 14th birthday!
> **When:** Saturday, 12 October, at 4 p.m.
> **Where:** Green Park Café, Bahçelievler
> Please bring your favourite board game.
> **RSVP:** 0555 123 45 67 (before Thursday)
> — Zeynep
**Which question is NOT answered on the card?**
A) Whose birthday is it?
B) What should the guests bring?
C) How much does the party cost?
D) When should the guests reply?
- **Doğru cevap: C**
- Şıkları kartla tek tek eşle:
- - **A** — *"It's my 14th birthday"* + imza *Zeynep*. **Cevaplanmış.**
- - **B** — *"Please bring your favourite board game."* **Cevaplanmış.**
- - **C** — Kartta hiçbir ücret, fiyat ya da para bilgisi yok. **Cevaplanmamış.**
- - **D** — *"RSVP ... before Thursday"* yani perşembeden önce. **Cevaplanmış.**
- **Yöntem:** "NOT answered" soruları en hızlı **eleme** ile çözülür: cevabını metinde bulduğun şıkkın üstünü çiz. Geriye kalan doğru cevaptır. Metinde bulamadığın ilk şıkta durup işaretleme — dördünü de kontrol et.
E8.1.R2
Özür mektubu yazmak
Bu ünitenin yazma kazanımı: bir davete karşılık **gelemeyeceğini bildiren kısa bir özür mektubu**. LGS'de senden mektup yazman istenmez, ama mektubun **parçalarını sıraya dizmen** ya da bir boşluğu tamamlaman istenebilir. O yüzden yapısını bilmen gerekir.
Sıra hemen her zaman şudur:
1. **Hitap:** *Dear Mert,*
2. **Teşekkür:** *Thank you for inviting me to your birthday party.*
3. **Özür + ret:** *I'm really sorry, but I can't come.*
4. **Gerekçe:** *My family is visiting my grandmother in İzmir that weekend.*
5. **İyi dilek:** *I hope you have a great time.*
6. **Kapanış:** *See you at school,* / *Best wishes,* + isim
Üç şeye dikkat:
- **Önce teşekkür, sonra ret.** Doğrudan "gelemem" ile başlamak İngilizcede de kaba durur.
- **Gerekçe somut olmalı.** *I'm busy* zayıftır; *I have a dentist appointment* iyidir.
- **Kapanış cümlesi olumludur.** Mektup iyi dilekle biter, mazeretle değil.
E8.1.W1
Örnek 6 — Mektubun sırası
Put the parts of the letter in the correct order.
**I.** I hope you have a wonderful birthday.
**II.** Dear Selin,
**III.** Thank you for your kind invitation.
**IV.** I'm sorry, but I can't come because I have a piano exam that day.
A) II - III - IV - I
B) II - IV - III - I
C) III - II - I - IV
D) II - I - III - IV
- **Doğru cevap: A**
- Mektubun sabit sırasını uygula:
- 1. **Hitap** → **II** (*Dear Selin,*) — mektup her zaman hitapla başlar.
- 2. **Teşekkür** → **III** (*Thank you for your kind invitation.*)
- 3. **Özür + gerekçe** → **IV** (*I'm sorry, but I can't come because...*)
- 4. **İyi dilek** → **I** (*I hope you have a wonderful birthday.*)
- Sıra: **II - III - IV - I**
- - **B** özrü teşekkürden önce koyuyor; davete önce teşekkür edilir.
- - **C** hitabı ikinci sıraya atıyor, bu hiçbir mektupta olmaz.
- - **D** iyi dileği ortaya sıkıştırıyor; iyi dilek kapanış cümlesidir.
- **Yöntem:** Sıralama sorularında önce **kesin olanı** yerleştir: hitap her zaman birinci, iyi dilek her zaman sonuncudur. Bu ikisi çoğu zaman iki şıkkı eler.
E8.1.W1
LGS'de bu temadan ne çıkar?
Arkadaşlık teması LGS İngilizce'nin **birinci ünitesi** olduğu için ekim–kasım aylarındaki örnek sınavlarda neredeyse her yıl karşımıza çıkıyor. Çıkan soru tipleri şunlar:
**1) Diyalog tamamlama.** İki üç replikli bir konuşmada bir boşluk. Boşluğun **sonrasındaki** cevap, ne gelmesi gerektiğini söyler.
**2) Davetiye / kart okuma.** Görsel bir kart ve "hangi soru cevaplanamaz" tipi soru. Eleme ile çözülür.
**3) Kişilik eşleştirme.** Bir tablo ya da birkaç kişinin cümlesi; "hangisi iyi bir arkadaştır / hangisi güvenilirdir" sorulur. Sözcük bilgisi gerekir.
**4) Anket / grafik yorumlama.** *An ideal friend* anketi ve yüzdeler. Burada İngilizceden çok **tablo okuma** ölçülür; sayıları dikkatle karşılaştır.
Bu dört tipin üçünde de doğru cevap metinde **açıkça** yazar. Yorum ya da tahmin gerekmez; gereken şey ipucunu bulup şıkla eşlemektir.
Tuzak 1: Olumsuz soru kökünü atlamak
LGS İngilizce'nin en çok puan kaybettiren tuzağı bir sözcük: **NOT**.
> Which of the following is **NOT** correct according to the text?
> Which question is **NOT** answered on the card?
> Which can **NOT** be one of the questions?
Bu sorularda **doğru cevap, metne uymayan şıktır**. Metinde bulduğun ilk şıkkı işaretlemek tam ters cevap demektir. Sınavda *NOT* genelde büyük harfle yazılır, çünkü soruyu hazırlayan da bunun tuzak olduğunu bilir — ama hızlı okuyunca yine de kaçar.
**Ne yap:** Soru kökünde *NOT* gördüğün an, soru numarasının yanına küçük bir işaret koy. Sonra şıkları tek tek metinle karşılaştır ve **bulduklarının üstünü çiz**. Geriye kalan tek şık cevaptır.
Aynı iş *EXCEPT* ve *Which is the odd one?* için de geçerlidir.
Tuzak 2: Kalıptan sonra gelen fiil biçimi
İkinci tuzak dilbilgisel: davet kalıplarından sonra fiilin hangi biçimde geldiği.
| Kalıp | Sonrası | Doğru | Yanlış |
|---|---|---|---|
| **Would you like** | to + fiil | Would you like **to go**? | Would you like going? |
| **How about** | fiil-ing | How about **going**? | How about to go? |
| **What about** | fiil-ing | What about **meeting** at 5? | What about to meet? |
| **Let's** | yalın fiil | Let's **go** to the cinema. | Let's to go |
Öğrencilerin yarısı *How about to go...* diye işaretliyor, çünkü Türkçede "gitmeye ne dersin" dediğimizde mastar kullanıyoruz. İngilizce burada Türkçeyi izlemiyor.
**Ezber yerine kural:** *about* bir **edattır**. İngilizcede edattan sonra fiil gelirse **her zaman -ing** alır: *about going*, *at seeing*, *in reading*... Aynı kural *look forward to seeing* gibi kalıplarda da işler.
Bu üniteden aklında kalması gerekenler
**Davet kalıpları**
- *Would you like to + fiil?* / *Would you like + isim?* / *How about + fiil-ing?*
- Girişte durum sorusu: *Are you busy...?* → cevabı *No, not at all. Why?*
**Kabul / ret**
- Kabul: *Sure*, *Yeah, why not*, *That sounds great*, *I'd love to*
- Ret: *I'm sorry, but I can't...*, *No, thanks*
- *Yeah, why not* bir **kabuldür** — soru değil.
**Gerekçe**
- *sonuç* + **because** + *sebep*
- *sebep* + **so** + *sonuç*
**Sözcükler**
- Güven ekseni: *trust*, *count **on***, *back up*, *support*, *keep secrets*
- İlişki: *get on well with*, *best/close/true friend*, *buddy*, *mate*
- Kişilik: *laid-back*, *cool*
**Davetiye**
- *You are invited*, *Join us*, *Don't forget to*, *RSVP* (= lütfen cevap ver)
**İki tuzak**
1. Soru kökündeki **NOT** — doğru cevap metne UYMAYAN şıktır.
2. *How about* + **fiil-ing**, *Would you like* + **to + fiil**.