Adventures / Macera
Başlamadan önce şunlar elinde olsun
Bu ünite macera sporları üzerine ve LGS açısından **dilbilgisi yükü en ağır** ünitelerden biri: karşılaştırma yapıları burada öğretiliyor. Sınavda bu temadan gelen soruların çoğu karşılaştırma ölçüyor.
Girmeden önce iki şey:
**1) Sıfatları tanımak.** *easy, dangerous, exciting, boring* gibi sıfatların ne olduğunu biliyor olmalısın; karşılaştırma bu sıfatların üzerine kuruluyor.
**2) İkinci üniteden tercih kalıpları.** *prefer*, *like*, *enjoy* burada yeniden çıkıyor, bu kez *prefer A **to** B* biçiminde.
Bu ünitenin sözcük listesi neredeyse tamamen **spor adlarından** oluşuyor: *rafting*, *canoeing*, *kayaking*, *paragliding*, *hang-gliding*, *bungee-jumping*, *caving*, *skateboarding*, *motor-racing*. Hepsi *-ing* ile bitiyor çünkü hepsi bir eylemin adı. Bunları tanımak yeterli; nasıl yapıldığını bilmen gerekmiyor.
Karşılaştırma: -er ve more
İki şeyi karşılaştırırken sıfatı değiştiririz. Kural sıfatın **uzunluğuna** bağlı.
**Kısa sıfatlar (tek heceli):** sonuna **-er**, ardından **than**
> Rafting is **easier than** canoeing.
> Caving is **safer than** bungee-jumping.
**Uzun sıfatlar (iki heceden fazla):** önüne **more**, ardından **than**
> Bungee-jumping is **more dangerous than** canoeing.
> Extreme sports are **more exciting than** indoor sports.
Yazım kuralları:
| Sıfat | Karşılaştırma | Kural |
|---|---|---|
| cheap | cheap**er** | doğrudan -er |
| safe | safe**r** | sonu -e ise yalnız -r |
| big | big**ger** | son sessiz ikizlenir |
| easy | eas**ier** | sonu -y ise -ier |
| dangerous | **more** dangerous | uzun sıfat |
| exciting | **more** exciting | uzun sıfat |
**Düzensizler** — ezberlenir:
- good → **better**
- bad → **worse**
- far → **further / farther**
En sık hata: **more** ile **-er** birlikte kullanmak. *more easier* diye bir şey **yoktur**; ya *easier* ya *more difficult*.
E8.6.SP1
Örnek 1 — Doğru karşılaştırma
Complete the sentence.
*I think paragliding is - - - - than skateboarding because you are very high in the sky.*
A) more danger
B) dangerouser
C) more dangerous
D) most dangerous
- **Doğru cevap: C**
- Sıfat *dangerous* — üç heceli, yani **uzun sıfat**. Uzun sıfatlar **more** ile karşılaştırılır.
- - **A (more danger)** — *danger* isimdir ("tehlike"), sıfat değil. Sıfatı *dangerous*'tur. *more danger than* dilbilgisi olarak kurulmaz.
- - **B (dangerouser)** — Uzun sıfata *-er* eklenmez. Bu biçim İngilizcede yoktur.
- - **C (more dangerous)** — Uzun sıfat + *more* + *than*. **Doğru.**
- - **D (most dangerous)** — Bu **en üstünlük** (superlative) biçimidir: "en tehlikeli". Ama cümlede *than* var; *than* karşılaştırma ister, en üstünlük değil.
- **Yöntem:** Cümlede **than** görürsen cevap **karşılaştırma** biçimidir (*-er* ya da *more*), asla *the most* değil. *than* varsa *most* şıkkını hemen ele.
E8.6.SP1
Tercih bildirmenin üç yolu
Bu ünitede tercih bildirmenin üç kalıbı öğretiliyor ve üçünün de **dilbilgisi kalıbı farklı**. LGS bu farkı doğrudan soruyor.
**1) prefer A to B**
> I **prefer** rafting **to** kayaking.
> (Rafting'i kayak'a tercih ederim.)
**2) would rather A than B**
> I **would rather** go rafting **than** canoeing.
> (Rafting yapmayı kano yapmaya yeğlerim.)
**3) prefer + -ing**
> I **prefer** doing extreme sports.
Kritik ayrım:
| Kalıp | Bağlaç | Fiil biçimi |
|---|---|---|
| **prefer** | **to** | -ing (*prefer swim**ming** to run**ning***) |
| **would rather** | **than** | yalın fiil (*would rather **swim** than **run***) |
Yani *prefer* ile **to**, *would rather* ile **than** kullanılır. Ve *would rather*'dan sonra fiil **yalın** gelir — *to* almaz, *-ing* almaz.
*would rather* çoğu zaman kısaltılır: *I'**d** rather go rafting.*
Tercihin arkasına genelde bir gerekçe eklenir: *...because it is easier / more entertaining.*
E8.6.SI2
Örnek 2 — prefer mi would rather mı?
Complete the sentences.
*Emre: I prefer caving - - - - climbing.*
*Su: Really? I would rather go paragliding - - - - caving.*
A) than / to
B) to / than
C) to / to
D) than / than
- **Doğru cevap: B**
- İki kalıp, iki farklı bağlaç:
- **Birinci boşluk:** *I prefer caving ___ climbing.* → **prefer** kalıbı **to** ister: *prefer A **to** B*.
- **İkinci boşluk:** *I would rather go paragliding ___ caving.* → **would rather** kalıbı **than** ister: *would rather A **than** B*.
- - **A** ikisini de ters koyuyor.
- - **B** — *prefer ... to* ve *would rather ... than*. **Doğru.**
- - **C** ikinci boşlukta *would rather ... to* diyor; bu kalıp yok.
- - **D** birinci boşlukta *prefer ... than* diyor; bu da yok.
- **Yöntem:** İki kalıbı bir arada ezberle: **prefer–to**, **rather–than**. Bir de fiil biçimi ipucu var: *would rather* sonrası fiil **yalın** (*go*), *prefer* sonrası **-ing** (*caving*). Cümledeki fiil biçimi hangi kalıpta olduğunu da söyler.
E8.6.SI2
Macera sözcükleri ve -ing sıfatları
Bu ünitenin sözcükleri iki grupta toplanıyor.
**1) Spor adları** — hepsi *-ing* ile biter:
| Spor | Anlamı |
|---|---|
| **rafting** | rafting (ırmakta bot) |
| **canoeing / kayaking** | kano / kayak |
| **paragliding** | yamaç paraşütü |
| **hang-gliding** | delta kanat |
| **bungee-jumping** | bancii atlayışı |
| **caving** | mağaracılık |
| **skateboarding** | kaykay |
| **motor-racing** | motor yarışı |
| **extreme sports** | ekstrem sporlar |
**2) Duygu bildiren sıfatlar** — bunlar da *-ing* ile biter ama **sıfattır**:
| Sıfat | Anlamı |
|---|---|
| **exciting** | heyecan verici |
| **challenging** | zorlayıcı, meydan okuyan |
| **fascinating** | büyüleyici |
| **entertaining** | eğlendirici |
| **amusing** | eğlenceli, komik |
| **disappointing** | hayal kırıklığı yaratan |
Bir de öbek: **take risks** (risk almak).
Dikkat: *challenging* "zor" değil tam olarak; "insanı zorlayan ama bunu iyi anlamda yapan" demektir. Sınav bunu olumlu şıkka koyar. *disappointing* ise tek olumsuz sıfattır bu listede.
E8.6.L1
Örnek 3 — Uygun sıfat
Read what Ceyda says.
*"I went rafting last summer. I was very excited at the beginning, but the river was too calm and nothing happened. I expected much more."*
**How did Ceyda find the activity?**
A) fascinating
B) challenging
C) disappointing
D) amusing
- **Doğru cevap: C**
- Metindeki duygu çizgisini izle:
- 1. *"I was very excited at the beginning"* → başta heyecanlıydı.
- 2. *"but the river was too calm and nothing happened"* → **but** ile yön değişti; hiçbir şey olmadı.
- 3. *"I expected much more."* → beklediğinden azını buldu.
- Beklentinin karşılanmaması = **hayal kırıklığı** = *disappointing*.
- - **A (fascinating)** büyüleyici; metin tersini söylüyor.
- - **B (challenging)** zorlayıcı; ırmak *too calm* (fazla sakin), zorlayıcı değil.
- - **C** — **Doğru.**
- - **D (amusing)** eğlenceli; *nothing happened* ile bağdaşmaz.
- **Yöntem:** Duygu sorularında **but / however** sonrasına bak. Metnin başındaki duygu (*excited*) tuzaktır; yazarın son değerlendirmesi bağlaçtan sonra gelir.
E8.6.L1
Ana noktaları bulmak
Bu ünitenin okuma kazanımı: macera metinlerinde **ana noktaları** bulmak. LGS'de bu genellikle **kişi–tercih eşleştirmesi** olarak gelir.
Tipik kurgu: üç dört kişi konuşur, her biri neyi sevdiğini söyler. Sonra bir tablo ya da ilan verilir ve "kim hangisini seçmeli" sorulur.
Bu soruların çözümü sabit üç adım:
1. **Her kişinin isteğini tek sözcüğe indir.** (*Ali: hız*, *Bade: sessizlik*, *Can: yükseklik*)
2. **Her seçeneğin özelliğini tek sözcüğe indir.**
3. **Eşle.**
Metinlerde sık geçen istek ifadeleri:
| İfade | Anlamı |
|---|---|
| *I'm into...* | ...e meraklıyım |
| *I'm interested in...* | ...le ilgileniyorum |
| *I'm afraid of...* | ...den korkarım |
| *I can't stand...* | ...e katlanamam |
| *I'm looking for...* | ...arıyorum |
Olumsuzlara özellikle dikkat et: *I'm afraid of heights* (yükseklik korkusu) diyen birine paragliding önerilemez. Eşleştirme sorularının çoğu bu tür **elemelerle** çözülür.
E8.6.R1
Örnek 4 — Kişi–etkinlik eşleştirme
Read the information.
*Mert is looking for an outdoor activity. He is afraid of heights, but he loves water. He also wants something that is not very expensive.*
| Activity | Feature |
|---|---|
| Paragliding | in the air, expensive |
| Rafting | on the river, cheap |
| Caving | underground, cheap |
| Bungee-jumping | very high, expensive |
**Which activity is the most suitable for Mert?**
A) Paragliding
B) Rafting
C) Caving
D) Bungee-jumping
- **Doğru cevap: B**
- Mert'in üç koşulunu listele:
- 1. **Yükseklik korkusu var** → havada/yüksekte olan her şey elenir.
- 2. **Suyu seviyor** → suda olan bir etkinlik olmalı.
- 3. **Pahalı olmasın** → ucuz olmalı.
- Şimdi tabloyu ele:
- - **A (Paragliding)** — havada. 1. koşula takılır. Ayrıca pahalı.
- - **B (Rafting)** — ırmakta (su ✔), ucuz ✔, yüksek değil ✔. **Üç koşulu da karşılıyor.**
- - **C (Caving)** — yeraltında; ucuz ama **su yok**. 2. koşulu karşılamıyor.
- - **D (Bungee-jumping)** — çok yüksek ve pahalı. İki koşula birden takılır.
- **Yöntem:** Eşleştirme sorularında koşulları **numaralayarak** yaz, sonra her seçeneği bu numaralara karşı kontrol et. C şıkkı buradaki klasik tuzak: iki koşulu karşılıyor (ucuz, yüksek değil) ama birini karşılamıyor. **Bütün** koşulları sağlamayan seçenek yanlıştır.
E8.6.R1
Kısa iletilerin ana noktası
Bu kazanım kısa iletilerin (mesaj, not, davet) **ana noktasını** anlamakla ilgili. Macera temasında bu genelde bir **etkinlik daveti** ya da **duyuru** olur.
Tipik bir ileti:
> *"Hi everyone! We're going rafting on Sunday. The bus leaves at 8 a.m. from the school garden. Bring extra clothes and don't forget your ID card. The trip costs 200 TL. Text me if you want to join!"*
Bu tür metinlerde LGS dört bilgiden birini sorar:
| Soru | Metinde nerede |
|---|---|
| Ne yapılacak? | ilk cümle |
| Ne zaman / nereden? | *at 8 a.m.*, *from the school garden* |
| Ne getirilecek? | *Bring...*, *Don't forget...* |
| Ne kadar? | *costs 200 TL* |
Bu sorularda tuzak, **metinde geçmeyen bir bilgiyi** soran şıktır. Örneğin yukarıdaki iletide "kaç kişi katılacak" bilgisi **yok**. "Hangisi cevaplanamaz" sorusunun cevabı odur.
Sıkça geçen ileti kalıpları: *Text me if...*, *Let me know...*, *Don't forget to bring...*, *Meet at...*
E8.6.L2
Örnek 5 — İletide olmayan bilgi
Read the message.
> *"Hi! We're going caving this Saturday. We'll meet in front of the sports centre at 9 a.m. Wear old clothes and bring a torch. The tour is free for students. Text me before Friday!"*
**Which question is NOT answered in the message?**
A) What time will they meet?
B) What should they wear?
C) How long will the tour take?
D) When should they reply?
- **Doğru cevap: C**
- Şıkları iletiyle eşle:
- - **A** — *"at 9 a.m."* **Cevaplanmış.**
- - **B** — *"Wear old clothes."* **Cevaplanmış.**
- - **C** — Turun **ne kadar süreceği** iletide hiç yazmıyor. Saat 9'da buluşulacağı yazıyor ama süre yok. **Cevaplanmamış.** ✔
- - **D** — *"Text me before Friday."* **Cevaplanmış.**
- **Yöntem:** Bu tuzak sıklıkla **başlangıç saati** ile **süreyi** karıştırmaya oynar. Metinde "saat 9'da buluşuyoruz" yazması, "tur 3 saat sürüyor" bilgisini vermez. Şıkkı okurken tam olarak ne sorulduğunu ayır: *what time* (kaçta) ile *how long* (ne kadar sürer) farklı sorulardır.
E8.6.L2
Kısa konuşmalarda akıcı olmak
Bu kazanım kısa konuşmalara **rahatça katılmakla** ilgili. LGS'de diyalog tamamlama sorusu olarak gelir ve tercih–gerekçe zinciri üzerine kurulur.
Standart zincir:
> **A:** What do you prefer doing on summer holidays?
> **B:** I'd rather go rafting than canoeing **because** it is more exciting.
> **A:** Really? I prefer canoeing **to** rafting **because** it is safer.
Yani her tercihin arkasında bir **gerekçe** vardır. Sınav genellikle ya tercihi ya gerekçeyi boş bırakır.
Konuşmayı sürdüren kısa tepkiler:
| Tepki | İşlevi |
|---|---|
| *Really?* | şaşırma |
| *Me too. / So do I.* | aynı fikirde olma (olumlu cümleye) |
| *Me neither.* | aynı fikirde olma (olumsuz cümleye) |
| *I don't think so.* | katılmama |
| *That's true.* | onaylama |
**Me too** ile **Me neither** ayrımı sorulur: olumlu bir cümleye *Me too*, olumsuz bir cümleye *Me neither* denir.
*"I love rafting."* → *Me too.*
*"I don't like caving."* → *Me neither.*
E8.6.SI1
Örnek 6 — Uygun tepki
Complete the dialogue.
**Yağmur :** I don't like extreme sports. They are too dangerous.
**Kerem :** - - - - I prefer team sports like volleyball.
A) Me too.
B) Me neither.
C) I'd love to.
D) That sounds exciting.
- **Doğru cevap: B**
- Yağmur'un cümlesi **olumsuz**: *"I **don't** like extreme sports."* Olumsuz bir cümleye katılırken **Me neither** denir.
- - **A (Me too)** — Olumlu cümlelere kullanılır: *"I like rafting." → "Me too."* Burada cümle olumsuz olduğu için uymaz.
- - **B (Me neither)** — Olumsuza katılma. Ardından Kerem takım sporlarını tercih ettiğini söylüyor; tutarlı. **Doğru.**
- - **C (I'd love to)** — Bir daveti kabul cümlesi; ortada davet yok.
- - **D (That sounds exciting)** — Ekstrem sporları olumlu buluyor; hem Yağmur'la hem Kerem'in kendi cümlesiyle çelişir.
- **Yöntem:** *Me too / Me neither* sorularında yalnız bir şeye bak: önceki cümlede **not / don't / doesn't** var mı? Varsa *Me neither*, yoksa *Me too*.
E8.6.SI1
Karşılaştırma paragrafı yazmak
Bu ünitenin yazma kazanımı: iki şeyi karşılaştıran **kısa bir paragraf**. LGS'de paragrafı tamamlaman ya da uymayan cümleyi bulman istenir.
Karşılaştırma paragrafının iskeleti:
1. **Giriş** — iki şeyi tanıt: *Rafting and canoeing are both water sports.*
2. **Benzerlik** — *Both of them are done on rivers.*
3. **Fark** — *However, rafting is more exciting than canoeing.*
4. **Tercih + gerekçe** — *I prefer rafting because I like speed.*
Karşılaştırma bağlaçları:
| Bağlaç | İşlevi |
|---|---|
| **both** | ikisi de |
| **like / similar to** | ...gibi, benzer |
| **however / but** | ancak, ama |
| **on the other hand** | öte yandan |
| **while / whereas** | ...iken (karşıtlık) |
*while* burada "iken" değil **karşıtlık** kurar: *Rafting is cheap, **while** paragliding is expensive.*
Paragraf sorularında en işe yarar kural yine konu birliğidir: bütün cümleler **aynı iki şeyi** karşılaştırmalı. Üçüncü bir şeyden söz eden cümle paragrafa uymaz.
E8.6.W1
Örnek 7 — Paragrafa uymayan cümle
Read the paragraph.
*(I) Rafting and kayaking are both popular water sports. (II) Both of them are done on rivers and both need special equipment. (III) However, rafting is usually done in groups, while kayaking is done alone. (IV) My cousin bought a new bicycle last week.*
**Which sentence does NOT belong to the paragraph?**
A) I
B) II
C) III
D) IV
- **Doğru cevap: D**
- Paragrafın konusu: **rafting ile kayak sporunun karşılaştırılması.**
- - **I** — İkisini tanıtıyor. Giriş cümlesi.
- - **II** — Benzerlikleri veriyor (*both*).
- - **III** — Farkı veriyor (*However ... while*).
- - **IV** — *"My cousin bought a new bicycle."* Ne rafting ne kayak; üstelik bir **üçüncü** şeyden, bisikletten söz ediyor. Konudan tamamen kopuk. ✔
- **Yöntem:** Karşılaştırma paragraflarında bütün cümleler **aynı iki şeyi** konu edinir. Üçüncü bir nesne ya da kişi giren cümle neredeyse her zaman cevaptır. Burada IV. cümle spor bile değil.
E8.6.W1
LGS'de bu temadan ne çıkar?
Macera teması LGS'de genellikle **nisan** dönemi sınavlarında çıkıyor ve dilbilgisi ağırlığı yüksek. Öne çıkan tipler:
**1) Karşılaştırma cümlesini tamamlama.** *-er / more ... than* seçimi. Doğrudan dilbilgisi sorusu.
**2) Tercih kalıbı.** *prefer ... to* mu, *would rather ... than* mı.
**3) Kişi–etkinlik eşleştirme.** Bir kişinin koşulları verilir, uygun spor sorulur. Koşulları numaralayıp elemekle çözülür.
**4) Duygu sıfatı.** Metindeki deneyimi hangi sıfatın karşıladığı sorulur: *exciting*, *challenging*, *disappointing*.
Bu temanın soruları iki uçta duruyor: karşılaştırma soruları **kuralı bilene çok kolay**, bilmeyene imkânsız. Eşleştirme soruları ise dil bilgisinden çok dikkat ölçüyor. Yani bu üniteden net çıkarmanın yolu, önce iki karşılaştırma kuralını (kısa sıfat -er, uzun sıfat more) sağlama almak.
Tuzak 1: Çifte karşılaştırma
Bu ünitenin en yaygın hatası: **more** ile **-er**'i aynı anda kullanmak.
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| ~~more easier~~ | **easier** |
| ~~more cheaper~~ | **cheaper** |
| ~~more safer~~ | **safer** |
| ~~more better~~ | **better** |
Sebep açık: Türkçede "daha kolay" derken "daha" sözcüğünü ayrı kullanıyoruz, bu yüzden İngilizcede de *more* ekleme isteği doğuyor. Ama İngilizcede **ya ek ya sözcük** — ikisi birden olmaz.
Kural tek cümleyle: sıfat **-er** almışsa *more* alamaz; *more* almışsa **-er** alamaz.
İkinci bir çifte karşılaştırma hatası da *than* ile *the most*'u birleştirmek:
> ~~Bungee-jumping is the most dangerous **than** caving.~~
> ✔ Bungee-jumping is **more** dangerous **than** caving.
> ✔ Bungee-jumping is **the most** dangerous sport **of all**.
**Ne yap:** Cümlede *than* varsa karşılaştırma biçimi (-er / more), *of all* ya da *in the world* varsa en üstünlük biçimi (the -est / the most) kullan. *than* ile *the most* aynı cümlede olmaz.
Tuzak 2: prefer'a than yapıştırmak
İkinci tuzak tercih kalıplarında ve çok sık yakalanılıyor:
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| ~~I prefer rafting **than** kayaking.~~ | I prefer rafting **to** kayaking. |
| ~~I would rather rafting **to** kayaking.~~ | I would rather **raft** **than** kayak. |
| ~~I would rather **to go** rafting.~~ | I would rather **go** rafting. |
Üç kural:
1. **prefer** → **to** (*prefer A to B*)
2. **would rather** → **than** (*would rather A than B*)
3. **would rather** sonrası fiil **yalın**: *would rather **go***, ~~would rather to go~~, ~~would rather going~~
Hata *than*'in "-den" anlamına gelmesinden çıkıyor: Türkçede "rafting'i kayak'**tan** çok severim" dediğimiz için *than* geliyor akla. Ama *prefer* kalıbında İngilizce *to* ister.
**Ne yap:** İki kalıbı bir çift olarak ezberle ve aralarındaki harf benzerliğini kullan: **prefer** ve **to** kısa; **rather** ve **than** ikisi de *-r/-n* ile biten uzun sözcükler. Ya da tek cümlelik örneği aklında tut: *"I prefer tea **to** coffee, but I'd rather **drink** water **than** tea."*
Bu üniteden aklında kalması gerekenler
**Karşılaştırma**
- Kısa sıfat + **-er** + *than*: *easier than*, *safer than*, *bigger than*
- Uzun sıfat: **more** + sıfat + *than*: *more dangerous than*
- Düzensiz: good → **better**, bad → **worse**
- *more easier* **yoktur** — ya ek ya sözcük
- Cümlede *than* varsa *the most* olmaz
**Tercih**
- *prefer A **to** B* — sonrasında **-ing**
- *would rather A **than** B* — sonrasında **yalın fiil**
**Tepkiler**
- Olumlu cümleye *Me too.* · Olumsuz cümleye *Me neither.*
**Sözcükler**
- Sporlar: *rafting, canoeing, kayaking, paragliding, hang-gliding, bungee-jumping, caving, skateboarding, motor-racing*
- Sıfatlar: *exciting, challenging, fascinating, entertaining, amusing* · tek olumsuz: *disappointing*
- Öbek: *take risks*
**İki tuzak**
1. Çifte karşılaştırma: *more easier*.
2. *prefer ... than* — doğrusu *prefer ... to*, *would rather ... than*.