Si Passivante ve Si Impersonale
İtalyancada "si" parçacığı iki farklı ama birbirine yakın işlevde kullanılır: si passivante (edilgen si) ve si impersonale (kişisiz si). İkisi de günlük dilde essere/venire ile kurulan edilgen çatıya göre çok daha yaygındır ve YDS/YÖKDİL metinlerinde sürekli karşınıza çıkar.
Si passivante: fiil, nesnenin sayısına göre çekilir
Si passivante, GEÇİŞLİ bir fiille kurulur ve cümledeki gerçek nesne, gramer açısından ÖZNE görevi görür; bu yüzden fiil o nesnenin tekil/çoğul olmasına göre çekimlenir.
Si impersonale: geçişsiz fiiller ve genel özne
Si impersonale ise geçişsiz fiillerle ya da "herkes/insan/biri" gibi belirsiz bir öznenin ima edildiği cümlelerde kullanılır; fiil her zaman 3. tekil şahıs formunda kalır.
Bileşik zamanlarda yardımcı fiil: her zaman essere
Si impersonale bileşik bir zamanda kullanıldığında, normalde avere alan fiiller bile essere yardımcı fiiline geçer.
Ayrıca, cümlede zaten refleksif bir fiil varsa (örn. alzarsi, lavarsi), aynı cümlede iki "si" yan yana gelmesini önlemek için impersonale si, "ci si" hâlini alır: Ci si alza presto in campagna. (Kırsalda erken kalkılır.)
Günlük konuşmada "si" = "noi"
Konuşma dilinde "si" parçacığı, resmi "noi" (biz) yerine son derece sık kullanılır ve bu kullanımda fiil yine 3. tekil şahıs formunu alır: Stasera si va al cinema, vero? (Bu akşam sinemaya gidiyoruz, değil mi?) Bu yapı, "andiamo al cinema" ile eşdeğerdir ama günlük dilde çok daha doğal ve yaygındır. Bu kullanım da bir tür si impersonale sayılır, çünkü gramer açısından belirsiz bir özneymiş gibi davranılır, ancak bağlamdan gerçek öznenin "noi" olduğu anlaşılır.
Sınavlarda bu ayrım genellikle boşluk doldurma ile fiil çekimi (tekil mi çoğul mu) sorularak ya da "ci si" / "si si" gibi çeldiricilerle test edilir.