Fiil + Edat Kalıpları

Preposizioni con i verbi: Fiil + Edat Kalıpları

İtalyancada birçok fiil, kendisinden sonra gelen mastar (infinito) veya isim ile bağlanırken belirli bir edat gerektirir. Bu kalıplar Türkçeye çoğu zaman edatsız çevrildiği için (örneğin "düşünmek" tek bir fiildir, ama İtalyancada duruma göre pensare a veya pensare di olabilir), öğrenciler sınavda en çok bu noktada hata yapar. YDS/YÖKDİL İtalyanca sınavında "fiil + edat + mastar/isim" kalıpları neredeyse her oturumda en az bir-iki soruda karşımıza çıkar.

"a" ile Kurulan Fiiller

Bir eylemin başlangıcını, devamını veya bir hedefe yönelişi ifade eden fiiller genellikle "a" edatı alır: cominciare a (başlamak), iniziare a (başlamak), continuare a (devam etmek), riuscire a (başarmak), imparare a (öğrenmek), andare a (gitmek), aiutare a (yardım etmek).

Örnek: Ho iniziato a studiare il tedesco l'anno scorso. (Geçen yıl Almanca çalışmaya başladım.)

Örnek: Non riesco a finire questo lavoro in tempo. (Bu işi zamanında bitiremiyorum.)

"di" ile Kurulan Fiiller

Bir kararı, bir bitişi, bir umudu veya bir duygusal durumu ifade eden fiiller genellikle "di" edatı alır: decidere di (karar vermek), finire di (bitirmek), sperare di (ummak), cercare di (denemek/çabalamak), avere bisogno di (ihtiyaç duymak), innamorarsi di (aşık olmak), rendersi conto di (farkına varmak), dimenticarsi di (unutmak).

Örnek: Ho deciso di cambiare lavoro il prossimo anno. (Gelecek yıl iş değiştirmeye karar verdim.)

Örnek: Mi sono resa conto di aver sbagliato strada. (Yanlış yola saptığımı fark ettim.)

pensare a / pensare di — Kritik Ayrım

Türkçe konuşanlar için en sinsi tuzaklardan biri "pensare" fiilidir. Pensare a bir kişiyi ya da şeyi zihninde bulundurmak, onu düşünmek anlamına gelir (Penso sempre a te — Seni her zaman düşünüyorum). Pensare di ise bir konu hakkında görüş/fikir bildirmek ya da bir şey yapmayı düşünmek (niyet) anlamına gelir (Cosa pensi di questo film? — Bu film hakkında ne düşünüyorsun?; Penso di partire domani — Yarın gitmeyi düşünüyorum).

Sınav Tuzağı: "Onu düşünüyorum" cümlesini İtalyancaya çevirirken öğrenciler sıklıkla "di" kullanır, ama kişi/nesneyi zihinde tutma anlamında doğrusu "a"dır: Penso a lei. "Di" sadece görüş bildirme veya niyet cümlelerinde kullanılır.

credere a / credere in

Benzer bir ayrım "credere" fiilinde de vardır: credere a bir kişinin söylediğine/bir habere inanmak (Non credo a quello che dici — söylediğine inanmıyorum), credere in ise bir ideolojiye, Tanrı'ya veya kendine inanmak anlamına gelir (Credo in Dio, Devi credere in te stesso — kendine inanmalısın).

Örnek: Devi credere in te stesso per avere successo. (Başarılı olmak için kendine inanmalısın.)

İpucu: Fiil+edat kalıplarını iki ayrı liste halinde ezberlemek işinizi kolaylaştırır: "a" alan fiiller (cominciare, riuscire, continuare, imparare, andare) ve "di" alan fiiller (finire, decidere, sperare, cercare, avere bisogno, rendersi conto). Ayrıca "pensare" ve "credere" gibi hem "a" hem "di/in" alabilen fiillerde anlam farkına özellikle dikkat edin, çünkü sınav soruları genellikle tam bu anlam farkı üzerine kuruludur.

Bu kalıplar ezbere dayalı olsa da, mantıklı bir sınıflandırma (başlangıç/devam/başarı fiilleri → a; karar/bitiş/duygu fiilleri → di) öğrenmeyi kolaylaştırır. Bir sonraki derste, cümleleri birbirine bağlayan bağlaçları (congiunzioni) ele alacağız.