Mastar Yapıları (fiil+di/a+mastar)

Mastar Yapıları: Fiil + di/a + Infinito

İtalyancada bir fiilden sonra başka bir fiil geldiğinde (örneğin "başlamak", "denemek", "unutmamak" gibi), ikinci fiil mastar (infinito) hâlinde kalır. Ancak Türkçeden farklı olarak, iki fiil arasına HANGİ EDATIN (di, a ya da hiçbiri) gireceği önceden belirlenmiş, ezbere dayalı bir kuraldır ve bu, YDS/YÖKDİL'in en klasik boşluk doldurma konularından biridir.

Doğrudan mastar alan fiiller (edatsız)

Modal fiiller (potere, dovere, volere, sapere "bilmek/yapabilmek" anlamında) ve bazı algı/istek fiilleri (piacere, preferire, desiderare, amare, lasciare, fare) mastarı doğrudan, hiçbir edat kullanmadan alır.

Non posso venire stasera. (Bu akşam gelemem.) — potere + infinito, edatsız.

Mi piace leggere prima di dormire. (Uyumadan önce okumayı severim.) — piacere + infinito, edatsız.

"di" edatı alan fiiller

Zihinsel süreç, karar, umut, hatırlama/unutma ve söz verme bildiren fiillerin büyük çoğunluğu "di" edatı ister: decidere di, cercare di, finire di, dimenticare di, ricordarsi di, sperare di, pensare di, smettere di, promettere di.

Ho deciso di cambiare lavoro. (İş değiştirmeye karar verdim.)

Cerca di non arrivare in ritardo! (Geç kalmamaya çalış!)

"a" edatı alan fiiller

Hareket, başlangıç/devam ve öğrenme bildiren fiiller genellikle "a" edatı ister: andare a, venire a, cominciare a, iniziare a, continuare a, imparare a, riuscire a, aiutare a, insegnare a.

Ho imparato a nuotare quando avevo sei anni. (Altı yaşındayken yüzmeyi öğrendim.)

Finalmente sono riuscito a finire il progetto. (Sonunda projeyi bitirmeyi başardım.)

Edat değişince anlam değişir: finire di / finire per

Bazı fiiller aldıkları edata göre anlam değiştirir. "finire di + infinito" bir eylemi bitirmek anlamına gelirken, "finire per + infinito" bir şeyin sonunda/nihayetinde öyle olması anlamına gelir.

Sınavlarda sık karıştırılan bir başka çift: "cominciare a" (bir eyleme başlamak, a edatı) ile "cominciare con" (bir şeyle/biriyle başlamak, isimle kullanılır) karıştırılmamalıdır. Ayrıca "provare a" (denemek) ile doğrudan mastar alan potere/volere/sapere fiilleri karıştırılıp yanlışlıkla "a" edatı eklenir: "So a nuotare" YANLIŞTIR, doğrusu "So nuotare"dir.

Infinito passato: geçmişte tamamlanmış eylem

"dopo" (sonra) bağlacından sonra iki özne aynıysa infinito passato (avere/essere + participio passato) kullanılır: Dopo aver mangiato, siamo usciti. (Yedikten sonra dışarı çıktık.) Dopo essere arrivata, ha telefonato a casa. (Vardıktan sonra eve telefon etti.)

İpucu: Bu fiil+edat kombinasyonlarını tek tek ezberlemek yerine ANLAM GRUPLARINA göre öğrenin: karar/düşünce fiilleri→di, hareket/başlangıç fiilleri→a, modal/algı fiilleri→edatsız. Bu YDS'de zaman kazandırır.

İsim olarak kullanılan mastar

İtalyancada mastar, cümlenin öznesi ya da nesnesi olarak doğrudan bir isim gibi de kullanılabilir; bu durumda genellikle eril tekil bir isim gibi davranır ve önüne kesin artikel "il" gelebilir: Il fumare fa male alla salute. (Sigara içmek sağlığa zararlıdır.) Viaggiare è la mia più grande passione. (Seyahat etmek en büyük tutkumdur.) Bu kullanım, Türkçedeki "-mek/-mak" ekiyle isimleşen mastar yapısına oldukça yakındır ve okuma parçalarında soyut kavramlardan bahsedilirken sık karşımıza çıkar.

Bu konu YDS ve YÖKDİL'de doğrudan boşluk doldurma (doğru edatı seçme) ve cümle tamamlama sorularında düzenli olarak karşımıza çıkar; genellikle aynı kökten gelen ama farklı edat alan fiiller çeldirici olarak sunulur.