Dönüşlü Fiiller · 8genGerman

Dönüşlü Fiiller (Reflexivverben)

Dönüşlü fiiller, eylemin öznenin kendisine yöneldiği fiillerdir ve bir dönüşlü zamir (Reflexivpronomen) ile birlikte kullanılır. Almancada dönüşlü zamirler Akkusativ ve Dativ olmak üzere iki farklı durumda çekimlenir; ancak sadece ich ve du formlarında bu iki durum FARKLIDIR (mich/mir, dich/dir), diğer tüm kişilerde (er/sie/es, wir, ihr, sie/Sie) zamir her iki durumda da AYNIDIR: sich, uns, euch, sich.

Dönüşlü Fiil Türleri

Gerçek dönüşlü fiiller (echte reflexive Verben): dönüşlü zamir olmadan anlamsız veya farklı bir anlama gelirler: sich beeilen (acele etmek), sich erkälten (üşütmek), sich freuen (sevinmek), sich interessieren für (ilgilenmek), sich verlieben in (aşık olmak).
Gerçek olmayan dönüşlü fiiller (unechte reflexive Verben): hem dönüşlü hem normal geçişli fiil olarak kullanılabilirler: "Ich wasche mich" (kendimi yıkıyorum) ile "Ich wasche das Auto" (arabayı yıkıyorum) aynı fiildir (waschen).
Dativ dönüşlü kullanım: cümlede zaten bir Akkusativ nesne varsa, dönüşlü zamir Dativ halini alır: "Ich wasche mir die Hände" (ellerimi yıkıyorum) — burada "die Hände" Akkusativ nesnedir, bu yüzden zamir Dativ'dir.

Ich freue mich sehr auf die Sommerferien.

↳ Yaz tatilini iple çekiyorum (bunun için seviniyorum).

Er interessiert sich sehr für klassische Musik.

↳ O klasik müzikle çok ilgileniyor.

Wäschst du dir jeden Abend die Haare?

↳ Her akşam saçını yıkıyor musun?

Wir müssen uns beeilen, sonst verpassen wir den Bus.

↳ Acele etmemiz lazım, yoksa otobüsü kaçırırız.

İpucu: "sich freuen auf" gelecekte olacak bir şey için sevinmeyi ("Ich freue mich auf die Reise" - gezi için sabırsızlanıyorum), "sich freuen über" ise zaten olmuş bir şey için sevinmeyi ifade eder ("Ich freue mich über das Geschenk" - hediyeye sevindim).

Dikkat: ich ve du formlarında Akkusativ (mich, dich) ile Dativ (mir, dir) zamirlerini karıştırmak çok yaygın bir hatadır. Cümlede başka bir Akkusativ nesne varsa (örn. die Hände, die Haare, die Zähne), dönüşlü zamir mutlaka Dativ olmalıdır: "Ich putze mir die Zähne", "Ich putze mich" değil.

Bazı fiiller Türkçede dönüşlü gibi görünmese de Almancada dönüşlü zamirle kullanılır ve bu, doğrudan çeviri yapıldığında hataya yol açar: "sich beeilen" (acele etmek), "sich irren" (yanılmak), "sich entscheiden für" (bir şeye karar vermek) gibi fiillerin Türkçe karşılıklarında "kendini/kendine" ifadesi bulunmaz, ama Almancada zamir zorunludur. Ayrıca dönüşlü zamirin cümledeki yeri önemlidir: ana cümlede çekimli fiilden hemen sonra gelir ("Ich freue mich..."), ancak devrik (Inversion) cümlelerde de yine çekimli fiilden hemen sonra yer alır: "Morgen freue ich mich auf den Ausflug." Bu kalıcı konum kuralı, cümle dizilimi sorularında dönüşlü zamiri doğru yerleştirmenize yardımcı olur.

YDS'de dönüşlü fiiller genellikle doğru zamiri (mich/mir, sich, uns, euch) ve doğru edatı (auf/über gibi) seçmenizi gerektiren sorularla test edilir; özellikle Akkusativ-Dativ ayrımı sık bir tuzaktır.