Perfekt — sein ile · 8genGerman

Perfekt Zamanı: sein ile Çekim

Bazı Almanca fiiller Perfekt zamanında yardımcı fiil olarak haben yerine sein kullanır. Bu fiiller genellikle bir yer değişikliği (Ortsveränderung) veya bir durum değişikliği (Zustandsveränderung) ifade eder. Bu ayrımı doğru yapmak, hem yazılı hem sözlü Almancada temel bir gerekliliktir ve YDS/YÖKDİL'de sıkça test edilir.

sein Alan Fiil Grupları

Yer değiştirme bildiren geçişsiz fiiller (hareket fiilleri): gehen (gitmek), kommen (gelmek), fahren (gitmek/sürmek — geçişsiz), fliegen (uçmak), laufen (koşmak), reisen (seyahat etmek), schwimmen (yüzmek — bir yere doğru), steigen (çıkmak)
Durum değişikliği bildiren fiiller: werden (olmak), wachsen (büyümek), sterben (ölmek), aufwachen (uyanmak), einschlafen (uykuya dalmak), verschwinden (kaybolmak)
Özel/istisnai fiiller: sein (olmak) → gewesen; bleiben (kalmak) → geblieben; passieren (olmak/vuku bulmak) → passiert; geschehen (olmak) → geschehen; gelingen (başarmak) → gelungen

Neden sein? Mantığını Anlamak

"bleiben" (kalmak) ve "sein" (olmak) hareket fiili olmadığı halde sein alır; çünkü kural aslında "hareket" değil "geçişsizlik + değişim/konum" ekseninde işler: özne bir konumdan diğerine ya da bir durumdan diğerine geçer, ya da hareketsizliği/varlığı vurgulanır. Bu yüzden bu grup "istisna" olarak ezberlenmelidir.

Er ist letztes Jahr nach Deutschland gezogen.

↳ Geçen yıl Almanya'ya taşındı.

Wir sind um acht Uhr aufgewacht.

↳ Saat sekizde uyandık.

Das Kind ist sehr schnell gewachsen.

↳ Çocuk çok hızlı büyüdü.

Ich bin gestern zu Hause geblieben.

↳ Dün evde kaldım.

İpucu: "sein alan fiiller" listesini ezberlerken şu kısa cümleyi kullanın: hareket var mı (gehen, kommen, fahren...), durum değişimi var mı (werden, sterben, wachsen...), yoksa "sein/bleiben/passieren/gelingen" istisna grubunda mı? Bu üç soruyu sorduğunuzda doğru yardımcı fiile ulaşırsınız.

Dikkat: "schwimmen" fiili İngilizcedeki gibi düşünülüp otomatik olarak haben ile kullanılmamalıdır: eğer bir yöne doğru yüzme (varış noktası) vurgulanıyorsa sein alır (Er ist ans andere Ufer geschwommen), ancak sadece "yüzme eylemi" (süre/aktivite) vurgulanıyorsa haben da kabul edilebilir (Er hat eine Stunde geschwommen). YDS sorularında bağlam bu ayrımı belirler, ezbere güvenmeyin!

"werden" fiiline ayrıca dikkat edilmelidir: tam fiil olarak kullanıldığında ("olmak, -leşmek") Perfekt biçimi "geworden"dır (Er ist Arzt geworden — Doktor oldu), ancak edilgen çatının (Passiv) Perfekt biçiminde özel olarak "worden" kullanılır (Das Haus ist gebaut worden — Ev inşa edildi). Bu ince ayrım ileri seviye YDS sorularında karşımıza çıkabilir.

Ayrıca "sein" fiilinin kendisinin Partizip II biçimi "gewesen"dir ve bu biçim "geworden" (werden'in Partizip II'si) ile sıklıkla karıştırılır: Ich bin müde gewesen (yorgundum) ile Ich bin müde geworden (yorgun düştüm/hale geldim) anlamca farklıdır — biri durumu, diğeri değişimi anlatır.

YDS/YÖKDİL'de bu konu, cümle bağlamından hareketle doğru yardımcı fiili (ist/sind/war vs. hat/haben) seçtiren boşluk doldurma sorularıyla; bazen de "hangi cümlede yardımcı fiil yanlış kullanılmıştır" tipi hata bulma sorularıyla karşımıza çıkar.