Çift Bağlaçlar (Doppelkonjunktionen)
Almancada iki unsuru (isim, sıfat, fiil, hatta tam cümle) birbirine bağlayan ve her zaman ikili gelen bağlaç grupları vardır. Bunlara çift bağlaç (Doppelkonjunktion) denir. Bu yapılarda en kritik nokta, bağlacın iki parçasının SABİT bir çift oluşturması ve birbirinin yerine geçmemesidir — bir parça diğeriyle karışırsa cümle hem dil bilgisi hem anlam açısından bozulur.
En Sık Kullanılan Çiftler
- sowohl ... als auch — hem ... hem de (olumlu, iki unsuru birlikte onaylar)
- weder ... noch — ne ... ne de (olumsuz, iki unsuru birlikte reddeder)
- entweder ... oder — ya ... ya da (iki seçenekten birini sunar)
- nicht nur ... sondern auch — sadece ... değil, aynı zamanda ... da (ikinci unsuru vurgular)
- zwar ... aber — gerçi ... ama (bir noktayı kabul edip karşıt bir noktayla dengeler)
Sowohl mein Bruder als auch meine Schwester studieren in Deutschland.
↳ Hem erkek kardeşim hem de kız kardeşim Almanya'da okuyor.
Er hat weder Zeit noch Lust, an der Party teilzunehmen.
↳ Partiye katılmaya ne vakti ne de isteği var.
Wir können entweder mit dem Zug oder mit dem Bus fahren.
↳ Ya trenle ya da otobüsle gidebiliriz.
Nicht nur die Schüler, sondern auch die Lehrer waren von dem Ausflug begeistert.
↳ Sadece öğrenciler değil, öğretmenler de geziden çok memnun kaldı.
Söz Dizimine Etkisi
"Sowohl...als auch" bağlandığı iki öge bir bütün özne gibi davranır ve fiil genelde çoğul çekimlenir (Sowohl A als auch B kommen). Cümle "Entweder" veya "Nicht nur" ile başladığında ise bu ilk kelime cümlenin ilk öğesi sayılır ve devrik söz dizimi (fiil-özne) tetiklenir: "Entweder kommt er heute, oder er kommt gar nicht." / "Nicht nur hat sie die Prüfung bestanden, sondern..."
Noktalama açısından da bir kural vardır: "sowohl...als auch" ve "weder...noch" ile bağlanan tam cümlelerde genellikle virgül konmaz, çünkü bu iki bağlaç eş değer iki öğeyi (genelde tek bir cümlenin parçalarını) birbirine bağlar. Ancak "entweder...oder" ve özellikle "nicht nur...sondern auch" iki bağımsız cümleyi birbirine bağladığında araya virgül konması yaygındır. Bu bağlaçlar aynı zamanda cümlenin ortasında da kullanılabilir; "sowohl" ve "weder" mutlaka bağladıkları ilk öğenin hemen önünde durur, cümlenin en başında olmak zorunda değildir.
YDS/YÖKDİL'de bu konu çok yüksek frekansla çıkar: genellikle cümlenin bir tarafında bağlacın bir parçası verilir ("... als auch" gibi), öğrenciden cümlenin başındaki eksik parçayı ("sowohl") bulması istenir; bazen de yanlış eşleşen çiftler doğrudan seçenek olarak sunulur.